گنجشکک اشی مشی... (این شعر بخشی از حافظه تاریخی ماست)
شعر گنجشک اشی مشی (فولکلور)
9
این ترانه قدیمی نمادی از مظلومیت و سادگی در برابر قدرت است.
شعر گنجشک اشی مشی (فولکلور)
10
بیاین با هم بخونیم و یاد بگیریم که مراقب گنجشک های کوچولو باشیم.
شعر گنجشک اشی مشی (فولکلور)
شعر کودکانه جدید (شاد)
1
جیک و جیک و جیک، گنجشک من، کوچیک و ریز و خوش سخن
شعر کودکانه جدید (شاد)
2
پرات چه رنگارنگه، آواز تو قشنگه
شعر کودکانه جدید (شاد)
3
پر می زنی تو آسمون، میای رو شاخه های مون
شعر کودکانه جدید (شاد)
4
دونه می خوای؟ بیا بیا، آب می خوای؟ بیا بیا
شعر کودکانه جدید (شاد)
5
گنجشک ناز و شیطون، مهمون خونه مون بمون
شعر کودکانه جدید (شاد)
6
سردت نشه تو برف و باد، خدا تو رو به ما داد
شعر کودکانه جدید (شاد)
7
لونه داری رو درخت، خیالتم تخت تخت
شعر کودکانه جدید (شاد)
8
صبح که میشه بیداری، خبر خوش میاری
شعر کودکانه جدید (شاد)
9
دوستت دارم گنجشکک، پرنده ی بانمک
شعر کودکانه جدید (شاد)
10
روزت مبارک باشه، دلت پر از خنده شه
شعر کودکانه جدید (شاد)
شعر آموزشی (مهربانی)
1
یه گنجشک طلایی، رو شاخه های بیدی
شعر آموزشی (مهربانی)
2
نشسته بود و می گفت: چرا دونه ندیدی؟
شعر آموزشی (مهربانی)
3
رفتم واسش آوردم، یک مشت برنج و ارزن
شعر آموزشی (مهربانی)
4
گفتم بخور عزیزم، نترس تو اصلا از من
شعر آموزشی (مهربانی)
5
گنجشک نوک طلا زد، به دونه ها و خندید
شعر آموزشی (مهربانی)
6
پر زد و رفت تو ابرا، خورشید خانم رو هم دید
شعر آموزشی (مهربانی)
7
یادش نرفته انگار، مهربونی ما رو
شعر آموزشی (مهربانی)
8
خدا دوست داره خیلی، این کارای زیبا رو
شعر آموزشی (مهربانی)
9
بیاین با هم دوست باشیم، با پرنده و ماهی
شعر آموزشی (مهربانی)
10
سنگ نزنیم به اونا، که هست کار اشتباهی
شعر آموزشی (مهربانی)
داستان کوتاه (قصه شب)
1
یکی بود یکی نبود، یه گنجشک کوچولو بود به نام جیک جیکو.
داستان کوتاه (قصه شب)
2
جیک جیکو دنبال یه لونه گرم می گشت، اما همه درختا خیس بارون بودن.
داستان کوتاه (قصه شب)
3
یه دختر مهربون به اسم سارا، جیک جیکو رو دید که میلرزه.
داستان کوتاه (قصه شب)
4
سارا یه جعبه کوچیک آورد و توش پنبه گذاشت و گذاشتش لب پنجره.
داستان کوتاه (قصه شب)
5
جیک جیکو پرید تو جعبه و گرم شد. اون شب خوابای رنگی دید.
داستان کوتاه (قصه شب)
6
صبح که شد، جیک جیکو واسه تشکر پشت پنجره سارا آواز خوند.
داستان کوتاه (قصه شب)
7
سارا بیدار شد و دید خورشید دراومده و دوست کوچولوش خوشحاله.
داستان کوتاه (قصه شب)
8
از اون روز به بعد، جیک جیکو و دوستاش مهمون همیشگی حیاط سارا شدن.
داستان کوتاه (قصه شب)
9
سارا یاد گرفت که با یه جعبه ساده میشه یه دنیای بزرگ ساخت.
داستان کوتاه (قصه شب)
10
قصه ما به سر رسید، گنجشک به لونه اش رسید.
داستان کوتاه (قصه شب)
لالایی گنجشکی
1
لالا لالا گنجشک لالا، سنجاب و قورباغه لالا
لالایی گنجشکی
2
بخواب که شب شده دیره، ماهِ نقره ای بیداره
لالایی گنجشکی
3
لالا لالا گل پونه، گنجشک اومده تو لونه
لالایی گنجشکی
4
چشاشو بسته می خوابه، تا صبح که خورشید بتابه
لالایی گنجشکی
5
لالا لالا خبر لالا، پرنده ی سحر لالا
لالایی گنجشکی
6
فرشته ها دورت باشن، ستاره ها نورت باشن
لالایی گنجشکی
7
بخواب فرزند شیرینم، خوابای رنگی ببینم
لالایی گنجشکی
8
مثل گنجشک بی آزار، خدا هست یار و نگهدار
لالایی گنجشکی
9
لالا کن در پناه حق، بشه فردا پر از رونق
لالایی گنجشکی
10
شبت بخیر گل نازم، با تو دنیامو می سازم
لالایی گنجشکی
ریشه یابی ترانه گنجشکک اشی مشی
ترانه «گنجشکک اشی مشی» یکی از معروف ترین متل ها و ترانه های فولکلوریک ایرانی است که سینه به سینه نقل شده است. برخی محققان ادبیات ریشه آن را در نقد اجتماعی دوران قاجار یا پهلوی می دانند که در آن «گنجشک» نماد مردم عادی و «حوض نقاشی» نماد خطرات و دسیسه های حکومتی بوده است. اما برای کودکان، این شعر داستانی ساده و آهنگین از ماجراجویی یک پرنده است که پایان های متفاوتی برای آن ساخته شده است.
اهمیت شعرخوانی برای رشد زبانی کودکان
شعر و قافیه نقش بسیار مهمی در توسعه مهارت های کلامی کودکان دارد. شعرهای ریتمیک مثل شعرهای گنجشک، باعث تقویت حافظه شنیداری، گسترش دایره لغات و درک الگوهای زبانی می شوند. خواندن این اشعار در روز جهانی گنجشک، راهی جذاب برای آموزش مفاهیم طبیعت دوستی به زبان کودکانه است.
آموزش همدلی با حیوانات از طریق قصه
قصه ها و اشعار کودکانه ابزاری قدرتمند برای انتقال ارزش های اخلاقی هستند. وقتی کودک در شعر می شنود که باید به گنجشک آب و دانه داد یا نباید او را ترساند، حس همدلی (Empathy) در او تقویت می شود. این آموزش ها در سنین پایین، زیربنای رفتار مسئولانه با محیط زیست در بزرگسالی را شکل می دهد.
گنجشک در ادبیات کودک ایران
در ادبیات کودک ایران، گنجشک شخصیتی بازیگوش، سحرخیز، پرحرف و دوست داشتنی است. شاعران بزرگی مثل مصطفی رحماندوست و ناصر کشاورز اشعار زیبایی درباره گنجشک سروده اند که بر جنبه های مثبت این پرنده مثل تلاش، شادی و زندگی خانوادگی تاکید دارد. این شخصیت پردازی باعث می شود کودکان به راحتی با دنیای پرندگان ارتباط برقرار کنند.
فعالیت جانبی: نقاشی و نمایش
بعد از خواندن شعر، می توانید از کودکان بخواهید آنچه شنیده اند را نقاشی کنند یا داستان گنجشک اشی مشی را به صورت نمایشی اجرا کنند. این فعالیت ها باعث تثبیت یادگیری و افزایش خلاقیت کودک می شود. ساخت ماسک های کاغذی گنجشک و اجرای نمایش عروسکی، ایده ای عالی برای جشن روز جهانی گنجشک در مهدکودک ها و مدارس است.
سوالات متداول
شعر گنجشک اشی مشی مال کدام شهر است؟
ریشه دقیق آن مشخص نیست اما در فرهنگ کازرون و شیراز و همچنین تهران قدیم ردپای پررنگی دارد.
معنی اشی مشی چیست؟
نظرات مختلفی وجود دارد؛ برخی آن را «حشمت چی» یا رنگارنگ معنی کرده اند و برخی فقط آوای ریتمیک کودکانه می دانند.
چرا گنجشک در شعر می افتد در حوض نقاشی؟
حوض نقاشی استعاره از دربار یا محیط پر زرق و برق اما خطرناک است که گنجشک ساده نباید فریب آن را بخورد.
بهترین شاعران کودک که درباره گنجشک شعر دارند کیستند؟
مصطفی رحماندوست، افسانه شعبان نژاد، ناصر کشاورز و شکوه قاسم نیا اشعار بسیار زیبایی در این زمینه دارند.
چطور با شعر به بچه ها یاد بدیم پرنده ها رو اذیت نکنند؟
با انتخاب شعرهایی که گنجشک را موجودی زنده، دارای خانواده و احساس ترس معرفی می کند، نه اسباب بازی.
آیا شعر گنجشک اشی مشی غمگین است؟
نسخه اصلی کمی تم غمگین دارد (کشته شدن گنجشک)، اما نسخه های جدیدتر و کودکانه پایان شادتری دارند.
کتاب داستان درباره گنجشک برای کودکان چیست؟
کتاب «گنجشک و پنبه دانه» و «گنجشک لالا» از کتاب های خوب کانون پرورش فکری هستند.
هدف از روز جهانی گنجشک برای کودکان چیست؟
آشنایی با پرندگان شهری، یادگیری مهربانی با حیوانات و درک اهمیت طبیعت.
چه فعالیت هایی کنار شعر خوانی مناسب است؟
رنگ آمیزی طرح گنجشک، ساخت کاردستی گنجشک با کاغذ و دانه دادن به پرندگان واقعی.