روانشناسی بالینی (Clinical Psychology) یکی از گستردهترین و مهمترین شاخههای روانشناسی است که بر تشخیص، ارزیابی و درمان اختلالات روانی، هیجانی و رفتاری تمرکز دارد. برخلاف مشاوران که بیشتر بر حل مسائل روزمره و سازگاری تمرکز دارند، روانشناسان بالینی با کیسهای پیچیدهتر و اختلالاتی مانند افسردگی اساسی، وسواس، دوقطبی و اختلالات شخصیت سروکار دارند و اغلب در بیمارستانها و کلینیکهای تخصصی فعالیت میکنند.
روانشناسی سلامت (Health Psychology) حوزهای بینرشتهای است که به بررسی تأثیر عوامل روانشناختی، رفتاری و فرهنگی بر سلامت جسمانی و بیماریها میپردازد. روانشناسان سلامت در کنار تیمهای پزشکی کار میکنند تا به بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن (مانند سرطان، دیابت، بیماریهای قلبی) کمک کنند تا با بیماری خود کنار بیایند، سبک زندگی سالمی را پیش بگیرند و تبعیت درمانی بهتری داشته باشند.
امروزه مفهوم سلامت از دیدگاه سازمان بهداشت جهانی (WHO) فراتر از نبود بیماری جسمی است. حضور روانشناسان بالینی و سلامت در بیمارستانها ضروری است. آنها با انجام مشاورههای پیش از جراحی، مدیریت درد، کاهش استرس بیماران بستری و حمایت روانی از خانوادههای بیماران، نقش مهمی در تسریع روند بهبودی و کاهش هزینههای درمان ایفا میکنند.
یکی از مهارتهای کلیدی روانشناسان بالینی، مهارت «مصاحبه تشخیصی» و استفاده از «آزمونهای روانی» معتبر است. تشخیص درست، نیمی از درمان است. این متخصصان با تمایز قائل شدن بین اختلالات مختلف و رد کردن علل جسمانی (با ارجاع به پزشک)، نقشه راه درمانی دقیقی را برای مراجع ترسیم میکنند که میتواند شامل رواندرمانی فردی، گروهی یا ارجاع به روانپزشک برای دارو باشد.
روانشناسان بالینی علاوه بر درمان، رسالت بزرگی در فرهنگسازی و انگزدایی (De-stigmatization) از بیماریهای روانی دارند. آنها جامعه را آگاه میکنند که اختلالات روانی مانند بیماریهای جسمی نیازمند درمان هستند و مراجعه به روانشناس نشانهی دیوانگی نیست، بلکه نشانهی آگاهی و مسئولیتپذیری فرد نسبت به سلامت خود است.
