در فرهنگ عامه ایران، وعده ناهار جایگاه ویژهای دارد و معمولاً وعده اصلی غذایی محسوب میشود. حذف این وعده در ماه رمضان، تغییری بزرگ در سبک زندگی ایجاد میکند. به همین دلیل، بازگشت ناهار در روز عید فطر، همواره دستمایه طنز و شوخیهای شیرین بین مردم بوده است. این شوخیها نمادی از پایان سختی و بازگشت به روال عادی زندگی است و هیچگونه بیاحترامی به ماه رمضان محسوب نمیشود، بلکه نوعی «مطایبه» حلال است.
اسلام دین شادی و نشاط است. عید فطر روز جایزه و شادی است و خنداندن دیگران (ادخال سرور) ثواب دارد. اشتراکگذاری لطیفهها و پیامهای طنزآمیز درباره غذا و ناهار، فضای عید را مفرح میکند و خستگی یک ماه عبادت و روزهداری را از تن بیرون میکند. البته باید مرز بین شوخی و تمسخر احکام الهی حفظ شود.
اصطلاح «بازگشت به تنظیمات کارخانه» که در طنزهای عید فطر زیاد استفاده میشود، اشاره به بازگشت سیستم بیولوژیک بدن به حالت عادی خورد و خوراک است. شوخی با تغییرات وزن (چاق شدن با زولبیا بامیه یا لاغر شدن) و به هم ریختن ساعت خواب، نشاندهنده تجربههای مشترک و ملموس همه روزهداران است که باعث ایجاد حس همدلی و صمیمیت میشود.
در جوکهای ماه رمضان و عید فطر، یخچال به عنوان یک شخصیت زنده تصویر میشود که در ماه رمضان تنهاست و در عید فطر مورد هجوم قرار میگیرد! این جانبخشی به اشیاء، یکی از تکنیکهای طنزپردازی است که لبخند را به لب مخاطب میآورد و فضای خشک رسمی را میشکند.
طنزهای مربوط به ناهار عید فطر، کارکرد اجتماعی دارند. آنها یخ روابط را آب میکنند، باب گفتگو را باز میکنند و استرسهای زندگی روزمره را کاهش میدهند. وقتی یک دوست پیام طنزی درباره ناهار میفرستد، در واقع میگوید: «ما تجربهای مشترک داشتیم و حالا با هم شادی میکنیم».
