چرا به امام صادق (ع) رئیس مذهب جعفری می‌گویند؟ 1405

دوران امامت امام صادق (ع) مصادف با ضعف بنی‌امیه و انتقال قدرت به بنی‌عباس بود. این خلأ قدرت سیاسی فرصتی طلایی فراهم کرد تا امام آزادانه‌تر به نشر معارف بپردازند.

در این دوران، فضای اختناق سیاسی کمتر شد و امام توانستند بزرگترین حوزه علمیه اسلام را با ۴۰۰۰ شاگرد در مدینه تأسیس کنند.

پیش از ایشان، روایات و فقه شیعه به دلیل فشارهای سیاسی پراکنده بود، اما امام صادق (ع) ساختار فقهی و کلامی شیعه را منسجم و مدون کردند.

بیشترین حجم روایات فقهی شیعه (حدود ۷۰ درصد) از امام صادق (ع) نقل شده است، به همین دلیل مذهب شیعه به نام ایشان «جعفری» شناخته می‌شود.

ایشان با تربیت شاگردان متخصص در رشته‌های مختلف، شبکه‌ای عظیم از وکلا و محدثان را ایجاد کردند که حافظ بقای تشیع شد.

امام صادق (ع) نه تنها در فقه، بلکه در کلام، تفسیر، طب، شیمی و نجوم نیز شاگردانی تربیت کردند و مرزهای دانش را گسترش دادند.

مکتب علمی ایشان بر پایه «عقلانیت» و «استدلال» بود و با جریان‌های انحرافی مانند غلات و زنادقه مبارزه علمی می‌کردند.

فقه جعفری پویاترین فقه اسلامی است که با تکیه بر «اجتهاد» که میراث امام صادق (ع) است، پاسخگوی نیازهای هر عصر می‌باشد.

ایشان اصول چهارگانه استنباط احکام (قرآن، سنت، عقل، اجماع) را برای شاگردان تبیین کردند و روش صحیح فهم دین را آموزش دادند.

عظمت علمی ایشان به حدی بود که حتی پیشوایان مذاهب اهل سنت (مانند ابوحنیفه و مالک بن انس) افتخار شاگردی ایشان را داشتند.

لقب رئیس مذهب به معنای موسس دین نیست، زیرا موسس اسلام پیامبر (ص) و موسس تشیع خود پیامبر به دستور خدا (در غدیر) است.

رئیس مذهب یعنی کسی که مکتب را از تحریف نجات داد، بازآفرینی کرد و شاکله آن را مستحکم ساخت.

در زمان امام صادق (ع) نحله‌ها و فرقه‌های گوناگون فکری پدید آمدند؛ امام با تبیین خط صحیح اسلام ناب محمدی، مرز حق و باطل را مشخص کردند.

نامگذاری مذهب به نام ایشان، تمایز شیعیان پیرو اهل بیت از سایر فرقه‌هایی بود که ممکن بود ادعای تشیع داشته باشند (مانند زیدیه).

فقه جعفری همان فقه محمدی است که خالص و بدون دخل و تصرف حاکمان جور، توسط صادق آل محمد (ص) به دست ما رسیده است.

جامعیت: مکتب جعفری تمام ابعاد زندگی انسان از فردی تا اجتماعی و سیاسی را پوشش می‌دهد.

عقل‌گرایی: در این مذهب، عقل حجت باطنی خداست و هیچ حکمی خلاف عقل سلیم نیست.

انعطاف‌پذیری: باب اجتهاد در فقه جعفری باز است و بن‌بست فقهی وجود ندارد.

عدالت‌محوری: اساس تعالیم امام صادق (ع) بر پایه عدالت الهی و اجتماعی استوار است.

ولایت‌مداری: محوریت امام معصوم به عنوان مفسر حقیقی قرآن، شاخصه اصلی این مذهب است.

امام خمینی (ره): فقه ما فقه جعفری است و ما مفتخریم که پیرو مذهب صدق و صفا هستیم.

مقام معظم رهبری: امام صادق (ع) مرد مبارزه بود، مبارزه‌ای علمی و تشکیلاتی برای ساختن بنای حکومت اسلامی.

شهید مطهری: اگر امام صادق (ع) نبود، اسلام واقعی زیر ابرهای تیره تحریف گم می‌شد.

علامه طباطبایی: معارف بلند توحیدی و عرفانی شیعه، مدیون درس‌های توحیدی امام صادق (ع) است.

آیت الله بروجردی: روایات امام صادق (ع) منبع اصلی استنباط احکام برای تمام مسلمین است.