نفت تهران

باشگاه نفت تهران، ققنوسی بود که در آسمان فوتبال ایران درخشید و در اوج شکوه، خاکستر شد. تیمی که در سال ۱۳۲۹ (۱۹۵۰) به عنوان نماینده صنعت نفت متولد شد، اما دهه‌ها بعد به «کارخانه ستاره‌سازی» فوتبال ایران بدل گشت. نفت تهران تیمی عجیب بود؛ هوادار چندانی روی سکوها نداشت، اما بازی‌هایش آنقدر زیبا و تاکتیکی بود که تمام ایران تحسینش می‌کردند. آنها تیمی بودند که بازیکنان گمنام را می‌گرفتند و به ستاره‌های فیکس تیم ملی در جام جهانی تبدیل می‌کردند. داستان نفت، داستان تضادهاست: تیمی وابسته به ثروتمندترین وزارتخانه کشور که از بی‌پولی منحل شد؛ تیمی بدون تماشاگر که غول‌های آسیا را به زانو درآورد.

نفت سال‌ها در لیگ‌های پایین‌تر فعالیت می‌کرد تا اینکه در اواخر دهه ۸۰ خورشیدی به لیگ برتر رسید. دوران طلایی نفت در دهه ۹۰ رقم خورد؛ جایی که با مربیان جوانی مثل یحیی گل‌محمدی و علیرضا منصوریان، به مدعی قهرمانی تبدیل شد. اوج شاهکار آنها صعود به جمع ۸ تیم برتر لیگ قهرمانان آسیا در سال ۲۰۱۵ بود، آن هم با حذف الاهلی عربستان در یک شب دراماتیک. اما فصل آخر این کتاب، تلخ نوشته شد. پس از قهرمانی در جام حذفی ۱۳۹۶ با علی دایی، مشکلات مالکیتی و بدهی‌های سنگین، تیم را تکه‌تکه کرد و سرانجام این باشگاه ریشه‌دار در سال ۱۳۹۷ به تاریخ پیوست و منحل شد.

اگر بگوییم اسکلت اصلی تیم ملی ایران در جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه در نفت تهران ساخته شد، اغراق نکرده‌ایم. علیرضا بیرانوند (با پرتاب‌های دست افسانه‌ای‌اش)، وحید امیری (با دوندگی بی‌پایانش)، مرتضی پورعلی‌گنجی (صخره دفاعی)، سید جلال حسینی و کمال کامیابی‌نیا، همگی روزهای اوج‌گیری خود را در این تیم زردپوش سپری کردند. نفت تهران سکوی پرتابی بود که جوانان مستعد را به سطح اول فوتبال اروپا و تیم‌های بزرگ پایتخت فرستاد.

ویترین افتخارات نفت شاید تعداد زیادی جام نداشته باشد، اما کیفیت بالایی دارد. مهم‌ترین دستاورد آنها قهرمانی در جام حذفی فصل ۹۶–۱۳۹۵ با هدایت علی دایی بود که در فینال تراکتور را شکست دادند. همچنین آنها یک بار نایب قهرمان لیگ برتر شدند و دو بار مقام سوم را کسب کردند. حضور در یک‌چهارم نهایی لیگ قهرمانان آسیا (ACL 2015) افتخاری است که بسیاری از تیم‌های پرطرفدار هنوز در حسرت آن هستند.

خانه اصلی نفت تهران، ورزشگاه پیر و نوستالژیک تختی در شرق تهران بود. ورزشگاهی با معماری خاص و سقف کابلی که اگرچه سکوهایش اغلب خالی بود، اما زمین چمن آن شاهد تولد نسل طلایی فوتبال ایران بود. سکوت ورزشگاه تختی در بازی‌های نفت، فضایی خاص ایجاد می‌کرد که صدای فریاد مربیان و بازیکنان در آن می‌پیچید و تمرکز فنی را بالا می‌برد.

۱. قهرمانِ بی‌پول: نفت تهران در فصلی قهرمان جام حذفی شد که بازیکنانش ماه‌ها حقوق نگرفته بودند و حتی زمین تمرین نداشتند؛ یک معجزه واقعی توسط علی دایی. ۲. پرتاب‌های بیرانوند: جهان فوتبال برای اولین بار پرتاب‌های دست ۷۰ متری علیرضا بیرانوند را با پیراهن نفت تهران دید که منجر به گل و پاس گل می‌شد. ۳. تیم بی‌طرفدار: نفت تهران تنها تیم مدعی قهرمانی تاریخ لیگ برتر بود که عملاً کانون هواداران نداشت و سکوهایش همیشه خالی بود (مگر در برابر پرسپولیس و استقلال). ۴. انتقال مالکیت عجیب: در روزهای آخر، مالکیت تیم بارها بین شرکت نفت و بخش خصوصی دست‌به‌دست شد و حتی نامش برای مدت کوتاهی به «نفت طلاییه» تغییر کرد. ۵. گربه سیاه عربستان: حذف الاهلی و الشباب عربستان در لیگ قهرمانان آسیا توسط نفت، باعث شد رسانه‌های عربی به آنها لقب «زردپوشان ترسناک» بدهند.