پگاه گیلان

پگاه گیلان، ققنوسی بود که از دل خاکستر استقلال رشت برخاست و برای مدتی کوتاه اما طوفانی، آسمان فوتبال ایران را به رنگ آبی و سفید شهر باران درآورد. این تیم که متعلق به شرکت صنایع شیر ایران بود، نماد فوتبال صنعتی اما با روحی کاملاً مردمی در رشت بود. داستان پگاه، داستان تیمی است که در یک فصل عجیب، غول‌کش بزرگ لقب گرفت و تا یک‌قدمی فتح جام حذفی و آسیایی شدن پیش رفت، اما در نهایت اسیر مشکلات شد و جای خود را به داماش داد. پگاه گیلان هنوز هم برای مردم رشت، یادآور آن فینال دراماتیک مقابل استقلال تهران و فریادهای کرکننده در ورزشگاه عضدی است.

در سال ۱۳۸۱ (۲۰۰۲ میلادی)، پس از سقوط تیم محبوب «استقلال شهرداری رشت» به دسته پایین‌تر و مشکلات مالی شدید، شرکت صنایع شیر ایران (پگاه) امتیاز این تیم را خریداری کرد. بدین ترتیب باشگاه پگاه گیلان متولد شد. هدف این بود که با پشتوانه مالی قوی کارخانه شیر، تیمی قدرتمند برای استان گیلان ساخته شود.

اوج تاریخ پگاه گیلان در فصل ۸۷-۱۳۸۶ رقم خورد. تیمی که در لیگ برتر برای بقا می‌جنگید، در جام حذفی تبدیل به هیولایی مهارنشدنی شد. آن‌ها با هدایت «نادر دست‌نشان»، یکی پس از دیگری رقبا را کنار زدند و به فینال رسیدند. در بازی رفت فینال در ورزشگاه سردار جنگل رشت، پگاه با تک گل «گیلائوری» (یا آگوستین) استقلال تهران را ۱-۰ شکست داد و شهر رشت تا صبح بیدار ماند. اما در بازی برگشت در ورزشگاه آزادی، زور آن‌ها به استقلال قلعه‌نویی نرسید و با شکست ۳-۰ در وقت‌های اضافه، دستشان از جام کوتاه ماند.

در همان فصل رویایی ۸۷-۸۶، پگاه گیلان در لیگ برتر هم شگفتی‌ساز شد. آن‌ها در دور برگشت و برای فرار از سقوط، تیم‌های بزرگی مثل پرسپولیس قطبی (قهرمان آن فصل) و استقلال حجازی را شکست دادند. برد مقابل پرسپولیس در رشت، یکی از تلخ‌ترین شکست‌های فصل قهرمانی سرخپوشان بود.

با وجود محبوبیت بالا، مشکلات مالی کارخانه و تغییر سیاست‌های مدیریتی باعث شد تا در مهرماه ۱۳۸۷، امتیاز این باشگاه به شرکت «آب معدنی داماش» واگذار شود. پگاه منحل شد و نام تیم به «داماش گیلان» تغییر یافت، اما بازیکنان و هواداران همان‌هایی بودند که سال‌ها با پگاه زندگی کرده بودند.

خانه اصلی پگاه، ورزشگاه پیر و نوستالژیک «دکتر عضدی» در قلب شهر رشت بود. این ورزشگاه با چمن مصنوعی (در دوره‌های بعد) و سکوهای بسیار نزدیک به زمین، برای تیم‌های مهمان حکم جهنم را داشت. صدای تشویق هواداران رشتی در عضدی چنان پژواکی داشت که تمرکز هر حریفی را بر هم می‌زد. ورزشگاه سردار جنگل نیز برای بازی‌های بزرگتر مورد استفاده قرار می‌گرفت.

پژمان نوری (امپراتور)، هادی طباطبایی (شیر کپنهاگ)، افشین چاوشی (رشتیِ متعصب)، محمدرضا مهدوی، ساشا ایلیچ (دروازه‌بان مقدونیه‌ای)، امین متوسل‌زاده و حسین ابراهیمی از ستاره‌هایی بودند که با پیراهن پگاه درخشیدند.

نام‌های بزرگی روی نیمکت پگاه نشستند: نادر دست‌نشان (معمار فینال حذفی)، مجید جهانپور (پدر فوتبال رشت)، برند کرائوس (مربی نامدار اتریشی)، وینگو بگوویچ و میودراگ یشیچ.

پگاه گیلان یکی از معدود تیم‌های ایرانی بود که مالکیتی کاملاً شرکتی و صنعتی (غیر نفتی/فولادی) داشت و توسط یک کارخانه لبنیاتی اداره می‌شد.

ساشا ایلیچ، دروازه‌بان معروف پرسپولیس، آخرین سال‌های فوتبال خود را در پگاه گذراند و با ریش‌های سفیدش به چهره‌ای کاریزماتیک در رشت تبدیل شده بود.

در فینال جام حذفی مقابل استقلال، داوری بازی برگشت و اخراج بازیکن پگاه به شدت مورد اعتراض رشتی‌ها بود و آن‌ها معتقد بودند قهرمانی از آن‌ها دزدیده شده است.

لباس پگاه معمولاً آبی و سفید بود که با طرح‌های شرکت شیر پگاه تزئین می‌شد. لوگوی تیم نیز تصویری از یک توپ فوتبال در حال طلوع (پگاه) بود.

نادر دست‌نشان با این تیم چنان محبوبیتی در رشت کسب کرد که تا سال‌ها بعد، هر زمان فوتبال رشت به بن‌بست می‌خورد، نام او را در ورزشگاه فریاد می‌زدند.

هواداران پگاه، وارثان فرهنگ غنی هواداری استقلال رشت بودند. شعارهای ریتمیک گیلکی و تعصب بی‌مثال آن‌ها زبانزد خاص و عام بود. آن‌ها تیمشان را «پگاهِ شهر باران» صدا می‌زدند.

اگرچه پگاه عمر کوتاهی داشت (۶ سال)، اما پلی شد برای انتقال نسل طلایی فوتبال رشت از دوران استقلال شهرداری به دوران داماش و سپیدرود مدرن.

این نام دیگر در فوتبال ایران وجود ندارد، اما تاریخچه و افتخارات آن بخشی از هویت باشگاه داماش گیلان (که خود دچار تحولات زیادی شد) محسوب می‌شود.