تراکتور

تراکتور فراتر از یک باشگاه فوتبال است؛ تراکتور فریاد یک ملت، تپش قلب میلیون‌ها عاشق و نماد غرور آذربایجان است. تیمی که از دل کارخانه‌ای صنعتی برخاست تا به کابوس غول‌های پایتخت تبدیل شود. آن‌ها «گرگ‌های سرخ» (Qızıl Qurdlar) هستند، محبوب‌ترین تیم آسیا در نظرسنجی‌های مردمی و صاحب پرشورترین هواداران جهان. در سال ۲۰۲۵، پس از سال‌ها انتظار و جنگیدن، تراکتور بالاخره بر بام فوتبال ایران ایستاد و جام قهرمانی لیگ برتر را در تبریز، شهر اولین‌ها، بالای سر برد تا ثابت کند که «یئل یاتار، طوفان یاتار، یاتماز تراکتور بایراغی» (باد می‌خوابد، طوفان آرام می‌گیرد، اما پرچم تراکتور هرگز).

باشگاه تراکتورسازی در سال ۱۳۴۹ (۱۹۷۰ میلادی) توسط شرکت تراکتورسازی ایران در تبریز تأسیس شد. در سال‌های ابتدایی، آن‌ها تیمی سرسخت در لیگ تخت جمشید بودند، اما داستان حماسی آن‌ها در دهه ۸۰ و ۹۰ شمسی اوج گرفت. پس از یک دوره دوری تلخ و سقوط به دسته پایین‌تر، تراکتور در سال ۱۳۸۸ با رکوردهای تماشایی به لیگ برتر بازگشت و معادلات فوتبال ایران را برای همیشه تغییر داد. عصر طلایی آن‌ها با نایب‌قهرمانی‌های دراماتیک و فتح جام‌های حذفی آغاز شد و سرانجام در فصل رویایی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ (۲۰۲۴-۲۵)، با هدایت دراگان اسکوچیچ و حمایت مالک متمول خود محمدرضا زنوزی، طلسم شکسته شد و تراکتور برای اولین بار قهرمان لیگ برتر خلیج فارس شد.

ویترین افتخارات تراکتور حالا درخشان‌تر از همیشه است. مهم‌ترین دستاورد آن‌ها قهرمانی تاریخی در لیگ برتر خلیج فارس (فصل ۰۴-۱۴۰۳) است. پیش از این، آن‌ها دو بار فاتح جام حذفی (۹۳-۱۳۹۲ و ۹۹-۱۳۹۸) شده بودند و سه بار نیز به عنوان نایب‌قهرمانی لیگ بسنده کرده بودند. قهرمانی در سوپرجام فوتبال ایران در سال ۲۰۲۵ نیز قدرت‌نمایی دیگری از ارتش سرخ بود. تراکتور همچنین اولین تیمی بود که در لیگ آزادگان رکورد امتیازگیری را شکست.

ورزشگاه یادگار امام تبریز (سهند)، قلعه‌ای نفوذناپذیر در دل کوه‌هاست که رقبا از بازی در آن وحشت دارند. اگرچه ظرفیت رسمی آن حدود ۷۰ هزار نفر است، اما در بازی‌های بزرگ بیش از ۱۰۰ هزار نفر را در خود جای می‌دهد و تپه‌های اطراف ورزشگاه نیز مملو از جمعیت می‌شود. اتمسفر این استادیوم با شعارهای هماهنگ ترکی، تشویق‌های بوندس‌لیگایی و موج‌های مکزیکی معروفش، یادگار امام را به یکی از ترسناک‌ترین ورزشگاه‌های آسیا برای تیم‌های میهمان تبدیل کرده است.

هواداران تراکتور پدیده‌ای جهانی هستند. آن‌ها رکورددار بیشترین تماشاگر در تاریخ لیگ برتر ایران هستند و در نظرسنجی AFC به عنوان پرطرفدارترین تیم جنوب و مرکز آسیا انتخاب شدند. عشق آن‌ها مرز نمی‌شناسد؛ از شعار معروف «عیبی یوخ» (اشکالی ندارد) در هنگام شکست تا تشویق ایسلندی که لرزه بر اندام حریف می‌اندازد. آن‌ها تنها هوادارانی هستند که تیمشان را نه برای جام، بلکه برای هویت و عشق فریاد می‌زنند.

تراکتور خانه بسیاری از بزرگان فوتبال بوده است. از «محمد ابراهیمی» (F14) که با استارت‌های انفجاری‌اش سکوها را به وجد می‌آورد تا «محمد عباس‌زاده» که ماشین گلزنی تیم بود. کاپیتان‌های محبوبی مثل «مسعود شجاعی» و «اشکان دژاگه» کلاس جهانی را به تبریز آوردند. در تاریخ مربیگری، «تونی اولیویرا» پرتغالی با آن سبیل‌های معروف و کت قرمز، محبوبیت افسانه‌ای بین تی‌تی‌ها داشت و البته «دراگان اسکوچیچ» که نامش به عنوان معمار قهرمانی لیگ جاودانه شد.

۱. تراکتور تنها تیم شهرستانی است که توانسته در اکثر بازی‌های خارج از خانه، ورزشگاه حریف را با هواداران خودی پر کند. ۲. هواداران این تیم رکورد جهانی «تشویق بی‌وقفه» (بدون سکوت حتی برای یک ثانیه) را در بازی‌های خاصی شکسته‌اند. ۳. آن‌ها به «بارسلونای ایران» معروفند، نه فقط به خاطر سبک بازی، بلکه به خاطر اینکه نماد یک فرهنگ و زبان خاص (ترکی آذربایجانی) در فوتبال هستند. ۴. شعار «آذربایجان وار اولسون، ایستیمین کور اولسون» یکی از رجزخوانی‌های معروف سکوهای یادگار است.

آذربایجان معدن استعداد فوتبال است و تراکتور گلچین این استعدادها. آکادمی باشگاه همواره سعی کرده وارثانی برای کریم باقری‌ها و سیروس دین‌محمدی‌ها پرورش دهد. تعصب بازیکنان بومی که از تیم‌های پایه به بزرگسالان می‌رسند، همواره برگ برنده تراکتور در دربی‌های حساس بوده است.

گرگ‌های سرخ (Red Wolves) لقب اصلی آن‌هاست که نماد درندگی و اتحاد در فرهنگ ترکی است. همچنین لقب «پرشورها» اشاره به هواداران آتشین این تیم دارد. رنگ قرمز پیراهن تراکتور خط قرمز مردم تبریز است.

دیدار تراکتور با پرسپولیس و استقلال همیشه جنجالی و حیثیتی است و به «ال‌کلاسیکوی ایران» معروف شده است. اما دربی خاص دیگری با «ماشین‌سازی» (قدیمی‌ترین تیم تبریز) وجود دارد که با وجود رقابت، فضایی برادرانه دارد، چرا که هر دو تیم متعلق به یک خاک هستند.