ذوب‌آهن اصفهان

باشگاه فرهنگی ورزشی ذوب‌آهن اصفهان، نمادی از استحکام فولاد و طراوت رنگ سبز در فوتبال ایران است. این باشگاه که با لقب «گاندوها» شناخته می‌شود، نه تنها یکی از دو قطب اصلی فوتبال اصفهان است، بلکه به عنوان یکی از ریشه‌دارترین و پرافتخارترین تیم‌های غیرتهرانی تاریخ لیگ برتر شناخته می‌شود. ذوب‌آهن تیمی است که بارها تا یک قدمی فتح قله‌های آسیا پیش رفت و با فوتبال تاکتیکی و آکادمی قدرتمندش، همواره خاری در چشم رقبا و افتخاری برای مردم نصف جهان بوده است. اینجا صحبت از تیمی است که هوادارانش آن را سبزپوشان دیار زاینده‌رود می‌نامند؛ تیمی که هرگز به دسته پایین‌تر سقوط نکرده و همواره در سطح اول فوتبال ایران درخشیده است.

ذوب‌آهن در سال ۱۳۴۸ (۱۹۶۹ میلادی) توسط محمدعلی تقی‌زاده فرهمند تأسیس شد و از همان ابتدا با حمایت کارخانه ذوب‌آهن اصفهان، ساختاری حرفه‌ای به خود گرفت. دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰ شمسی را می‌توان دوران طلایی این باشگاه دانست؛ دورانی که ذوب‌آهن با سرمربیگری منصور ابراهیم‌زاده و بازیکنانی تکرارنشدنی، به کابوس تیم‌های پایتخت تبدیل شده بود. اوج تاریخ‌سازی آن‌ها سال ۲۰۱۰ بود، جایی که آن‌ها با شکست دادن غول‌های آسیا مانند الهلال عربستان و پوهانگ استیلرز کره جنوبی، به فینال لیگ قهرمانان آسیا رسیدند و حماسه‌ای جاودان خلق کردند، هرچند در گام آخر با شایستگی به نایب‌قهرمانی رضایت دادند.

ویترین افتخارات ذوب‌آهن پر از جام‌های نقره‌ای و ارزشمند است. آن‌ها سلاطین جام حذفی هستند و با ۴ عنوان قهرمانی (فصول ۸۲–۸۱، ۸۸–۸۷، ۹۴–۹۳ و ۹۵–۹۴) متخصص بازی‌های حذفی محسوب می‌شوند. علاوه بر این، یک قهرمانی سوپرجام ایران (۱۳۹۵) و ۴ نایب‌قهرمانی در لیگ برتر ایران، نشان از ثبات این تیم دارد. اما درخشان‌ترین مدال بر سینه آن‌ها، همان نایب‌قهرمانی لیگ قهرمانان آسیا در سال ۲۰۱۰ است که نام ذوب‌آهن را در قاره کهن جاودانه کرد.

ورزشگاه فولادشهر، خانه ابدی گاندوهاست. این استادیوم که در خارج از شهر اصفهان و در منطقه فولادشهر واقع شده، با ظرفیت حدود ۲۰ هزار نفر، جوی سنگین و خاص برای تیم‌های مهمان ایجاد می‌کند. معماری خاص و سکوهای نزدیک به زمین، فولادشهر را به قلعه‌ای دشوار برای رقبا تبدیل کرده است. هواداران ذوب‌آهن در روزهای حساس، این ورزشگاه را به دیگی جوشان از رنگ سبز تبدیل می‌کنند که خروج با امتیاز از آن برای هر تیمی، حتی استقلال و پرسپولیس، یک آرزوست.

رقابت ذوب‌آهن و سپاهان، معروف به «دربی اصفهان» یا «دربی زاینده‌رود»، یکی از باکیفیت‌ترین و جذاب‌ترین شهرآوردهای فوتبال ایران است. برخلاف دربی‌های تهران که گاهی با جنجال‌های غیرفوتبالی همراه است، نبرد این دو تیم معمولاً ویترینی از فوتبال فنی و تاکتیکی است. اگرچه هر دو تیم متعلق به قطب صنعتی اصفهان هستند، اما رقابت برای اثبات اینکه کدام رنگ (سبز یا زرد) بر شهر گنبدهای فیروزه‌ای حکومت می‌کند، همیشه داغ و نفس‌گیر است.

تاریخ ذوب‌آهن با نام‌هایی گره خورده که تعصب و تکنیکشان زبانزد است. قاسم حدادی‌فر، کاپیتان و اسطوره وفادار باشگاه که لقب «آقای پاس» و «مایسترو» را یدک می‌کشد، نماد غیرت ذوب‌آهن است. مهدی رجب‌زاده، گلزن قهار و متخصص ضربات ایستگاهی که سال‌ها با پیراهن سبز درخشید و عنوان بهترین گلزن تاریخ باشگاه را در اختیار دارد، و محمدرضا خلعتبری با آن سرعت ویرانگرش، از دیگر چهره‌های ماندگار تاریخ این باشگاه هستند. همچنین رشید مظاهری و شهاب گردان از سنگربانانی بودند که در دروازه ذوب‌آهن درخشیدند.

ذوب‌آهن همواره به عنوان یک کارخانه بازیکن‌سازی در فوتبال ایران شناخته می‌شود. آکادمی این باشگاه یکی از پیشرفته‌ترین ساختارهای فوتبال پایه را دارد و بازیکنان بزرگی مانند قاسم حدادی‌فر، سینا عشوری، و محسن مسلمان را به فوتبال ملی معرفی کرده است. فلسفه باشگاه همواره تکیه بر جوانان بومی و استعدادهای ناب ایرانی بوده است، موضوعی که باعث شده آن‌ها حتی در روزهای سخت اقتصادی، سرپا بمانند.

یکی از خاص‌ترین ویژگی‌های ذوب‌آهن، انتخاب «گاندو» (تمساح پوزه کوتاه ایرانی) به عنوان نماد باشگاه است. این انتخاب هوشمندانه، اشاره به سرسختی، پوست کلفت بودن و مقاومت این تیم در برابر ناملایمات دارد. گاندو حیوانی بومی در سیستان و بلوچستان است، اما روحیه جنگندگی آن دقیقاً با فلسفه کاری کارگران کارخانه ذوب‌آهن و بازیکنان این تیم همخوانی دارد. عروسک گاندو در بازی‌های خانگی همواره در کنار زمین حضور دارد و به نمادی از ترس برای رقبا تبدیل شده است.

سال ۲۰۱۰ سالی بود که تمام آسیا به احترام ذوب‌آهن کلاه از سر برداشت. تیمی که بدون ستاره‌های مولتی‌میلیاردی، با تکیه بر کار تیمی و هدایت منصور ابراهیم‌زاده، تیم‌های متمول عربی و شرق آسیا را یکی پس از دیگری حذف کرد. پیروزی دراماتیک مقابل الهلال در نیمه‌نهایی و صعود به فینال توکیو، لحظه‌ای بود که قلب تمام ایران برای ذوب‌آهن می‌تپید. اگرچه آن‌ها در فینال مغلوب سئونگنام شدند، اما آن تیم طلایی همچنان به عنوان یکی از تاکتیکی‌ترین تیم‌های تاریخ فوتبال ایران یاد می‌شود.

آیا می‌دانستید ذوب‌آهن تنها تیم ایرانی است که نامش مستقیماً از یک کارخانه عظیم صنعتی گرفته شده و مالکیت آن همچنان تماماً در اختیار شرکت سهامی ذوب‌آهن اصفهان است؟ نکته جالب دیگر اینکه این تیم در دهه ۹۰ متخصص کامبک‌های عجیب و قهرمانی‌های دقیقه نودی در جام حذفی بود. همچنین، ذوب‌آهن یکی از معدود باشگاه‌های ایرانی است که در رشته‌های دیگر مانند بسکتبال و والیبال نیز قطب قهرمانی محسوب می‌شود و ساختار یک باشگاه واقعی (نه فقط تیم فوتبال) را دارد.