یادبود شهدای ۱۶ آذر و استکبارستیزی 1405

16 آذر

حماسی

1

۱۶ آذر، روز قلم‌های تیز، فکرهای خلاق و اندیشه‌های نو است. یاد شهدای دانشجو گرامی باد.

حماسی
2

خون سه قطره خون بر سنگفرش دانشگاه، سندی شد بر آزادگی و استکبارستیزی جنبش دانشجویی.

حماسی
3

دانشگاه سنگر است و دانشجو رزمنده این سنگر. ۱۶ آذر نماد بیداری اسلامی و ملی در برابر نفوذ بیگانه است.

حماسی
4

شهیدان قندچی، بزرگ‌نیا و شریعت‌رضوی، پیشگامان نهضت مقاومت در برابر استبداد پهلوی و استعمار آمریکا بودند.

حماسی
5

فریاد «مرگ بر آمریکا» در ۱۶ آذر ۱۳۳۲، از حنجره خونین دانشجویان برخاست و جاودانه شد.

حماسی
6

جنبش دانشجویی، دیده‌بان بیدار جامعه است که اجازه نمی‌دهد استقلال کشور خدشه‌دار شود.

حماسی
7

۱۶ آذر ثابت کرد که دانشگاه زنده است و دانشجو در برابر ظلم و ذلت سکوت نمی‌کند.

حماسی
8

ما میراث‌دار خون‌هایی هستیم که برای عزت و شرف ایران بر زمین ریخت. راهشان پر رهرو باد.

حماسی
9

استکبارستیزی، هویت ذاتی ۱۶ آذر است. این روز، روز فریاد بر سر مستکبران عالم است.

حماسی
10

دانشجو موذن جامعه است؛ اگر خواب بماند، نماز امت قضا می‌شود. (شهید بهشتی)

حماسی

سیاسی

1

پیام ۱۶ آذر، نفی سلطه شرق و غرب و تاکید بر استقلال همه‌جانبه کشور است.

سیاسی
2

آمریکا بداند که دانشگاه‌های ایران، همواره کانون مبارزه با سیاست‌های مداخله‌جویانه کاخ سفید خواهند بود.

سیاسی
3

کودتای ۲۸ مرداد و سفر نیکسون، جرقه‌ای بود که انبار باروت خشم دانشجویان را شعله‌ور کرد.

سیاسی
4

بصیرت سیاسی، ویژگی بارز دانشجوی تراز انقلاب اسلامی است.

سیاسی
5

جنبش دانشجویی مسلمان، عدالت‌خواهی و آرمان‌گرایی را سرلوحه کار خود قرار داده است.

سیاسی
6

۱۶ آذر نشان داد که هزینه سازش با دشمن، بسیار بیشتر از هزینه مقاومت است.

سیاسی
7

مطالبه‌گری و نقد منصفانه، حق و وظیفه دانشجوست تا مسیر انقلاب منحرف نشود.

سیاسی
8

خط سرخ شهادت که از ۱۶ آذر آغاز شد، در دفاع مقدس و دفاع از حرم تداوم یافت.

سیاسی
9

امروز نیز دانشجویان با سلاح علم و ایمان، در جنگ نرم دشمن ایستاده‌اند.

سیاسی
10

حفظ روحیه انقلابی در دانشگاه‌ها، تضمین‌کننده آینده درخشان جمهوری اسلامی است.

سیاسی

تاریخی

1

سه آذر اهورایی، سه ستاره درخشان که در تاریک‌ترین شب استبداد درخشیدند.

تاریخی
2

نیکسون آمد، اما فرش قرمزش با خون دانشجویان رنگین شد. ننگ بر آن میزبانی ذلیلانه.

تاریخی
3

سال ۱۳۳۲، نقطه عطفی در تاریخ مبارزات ضدامپریالیستی ملت ایران بود.

تاریخی
4

دانشکده فنی دانشگاه تهران، مشهد شهیدانی است که جان خود را فدای استقلال وطن کردند.

تاریخی
5

تاریخ هرگز فراموش نخواهد کرد که چگونه رژیم پهلوی برای خوش‌آمد اربابانش، دانشجویان را به گلوله بست.

تاریخی
6

بزرگ‌نیا، قندچی و شریعت‌رضوی؛ نام‌هایی که در تاریخ آزادی‌خواهی ایران ثبت ابدی شدند.

تاریخی
7

۱۶ آذر، واکنش طبیعی غیرت ایرانی به تحقیر ملی پس از کودتای آمریکایی ۲۸ مرداد بود.

تاریخی
8

این روز، سند رسوایی مدعیان حقوق بشر و دموکراسی غربی در ایران است.

تاریخی
9

بازخوانی تاریخ ۱۶ آذر، چراغ راهی برای شناخت دوست و دشمن در دوران معاصر است.

تاریخی
10

خون دانشجو، جوهر تاریخ شد تا آیندگان بدانند ایران هرگز زیر بار زور نمی‌رود.

تاریخی

بصیرت

1

دانشجو باید سیاسی باشد، اما سیاست‌زده نه. ابزار دست احزاب سیاسی نشویم.

بصیرت
2

بصیرت یعنی شناختن یزید زمان و حسین زمان. ۱۶ آذر کلاس درس بصیرت است.

بصیرت
3

آرمان‌خواهی بدون بصیرت، راه به بیراهه می‌برد. دانشجوی آگاه، چشم بیدار ملت است.

بصیرت
4

دشمن‌شناسی، اولین درس مکتب ۱۶ آذر است.

بصیرت
5

علم بدون تعهد و تخصص بدون بصیرت، بلای جان جامعه است.

بصیرت
6

دانشجویان باید افسران جنگ نرم باشند و توطئه‌های دشمن را خنثی کنند.

بصیرت
7

عدالت‌خواهی دانشجویی باید با عقلانیت و تقوا همراه باشد.

بصیرت
8

پرچم استکبارستیزی که در ۱۶ آذر برافراشته شد، امروز در دست نخبگان علمی است.

بصیرت
9

تلفیق علم و ایمان، رمز پیروزی بر توطئه‌های پیچیده دشمنان است.

بصیرت
10

باید مراقب بود که جای شهید و جلاد عوض نشود؛ ۱۶ آذر روز ایستادگی در برابر آمریکاست.

بصیرت

ادبی

1

آذر، ماه آتش است و ۱۶ آذر، آتش‌فشان غیرت دانشجویان.

ادبی
2

لاله‌هایی که در دانشگاه روییدند، عطر آزادی را در فضای ایران پراکندند.

ادبی
3

قلم‌ها سلاح شدند و کلاس‌ها سنگر، وقتی که پای ناموس وطن در میان بود.

ادبی
4

بر سنگفرش دانشکده فنی، هنوز صدای گام‌های استوار آن سه یار دبستانی می‌آید.

ادبی
5

پاییز دانشگاه با خون شما بهار شد. ای شهیدان راه دانایی و آزادی.

ادبی
6

قطره قطره خون شما، سیلی شد که بنیان کاخ‌های ظلم را لرزاند.

ادبی
7

نام شما در دفتر حضور و غیاب تاریخ، همیشه «حاضر» است.

ادبی
8

ای قلم‌های شکسته، برخیزید و حماسه سه یار را بنویسید.

ادبی
9

دانشگاه، معبد عشق است و شما قربانیان مقدس این معبد بودید.

ادبی
10

سلام بر آن روزی که دانشجو، استاد ایستادگی شد.

ادبی

واقعه ۱۶ آذر ۱۳۳۲؛ شرح ماجرا

در ۱۶ آذر سال ۱۳۳۲، حدود چهار ماه پس از کودتای آمریکایی-انگلیسی ۲۸ مرداد که منجر به سقوط دولت دکتر مصدق شد، ریچارد نیکسون، معاون رئیس‌جمهور وقت آمریکا، قصد سفر به ایران را داشت. همچنین روابط سیاسی ایران و انگلستان که قطع شده بود، در حال برقراری مجدد بود. دانشجویان دانشگاه تهران در اعتراض به این وقایع و دخالت بیگانگان دست به تظاهرات زدند. گارد شاهنشاهی وارد دانشگاه شد و سه دانشجو به نام‌های مصطفی بزرگ‌نیا، احمد قندچی و مهدی شریعت‌رضوی را در دانشکده فنی به شهادت رساند.

استکبارستیزی؛ ماهیت اصلی جنبش دانشجویی

روح حاکم بر ۱۶ آذر، روحیه ضد استعماری و ضد استبدادی است. دانشجویان آن زمان به درستی تشخیص دادند که ریشه مشکلات کشور در دخالت قدرت‌های خارجی (آمریکا و انگلیس) و سرسپردگی حکومت پهلوی است. این خط فکری که «استکبارستیزی» نامیده می‌شود، پس از انقلاب اسلامی نیز به عنوان یکی از ارکان اصلی جنبش دانشجویی و نظام جمهوری اسلامی تداوم یافت. شعار «مرگ بر آمریکا» ریشه در همین بصیرت تاریخی دارد.

شهیدان ۱۶ آذر؛ سه قطره خون

این سه شهید بزرگوار از طیف‌های مختلف فکری بودند اما در هدف دفاع از استقلال ایران متحد شدند. شهادت مظلومانه آن‌ها در محیط مقدس دانشگاه، شوک بزرگی به جامعه وارد کرد و نشان داد که رژیم پهلوی برای حفظ منافع غرب، هیچ خط قرمزی را رعایت نمی‌کند. دکتر علی شریعتی در جمله‌ای معروف درباره آن‌ها می‌گوید: «سه قطره خون که بر چهره دانشگاه تهران، هنوز تازه و گرم است.»

نقش دانشگاه در تحولات سیاسی و اجتماعی

واقعه ۱۶ آذر تثبیت‌کننده جایگاه دانشگاه به عنوان «نبض سیاسی جامعه» بود. از آن پس، دانشگاه تهران و سایر دانشگاه‌ها به کانون‌های اصلی مبارزه علیه رژیم پهلوی تبدیل شدند. این روند تا پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ ادامه یافت و دانشجویان نقشی کلیدی در تسخیر لانه جاسوسی و دفاع مقدس ایفا کردند. امام خمینی (ره) فرمودند: «دانشگاه مبدأ همه تحولات است» که اهمیت این نهاد را نشان می‌دهد.

رسالت امروز دانشجویان

اگرچه شرایط امروز با سال ۱۳۳۲ متفاوت است، اما رسالت دانشجو همچنان باقی است. امروز «جهاد علمی»، «عدالت‌خواهی»، «نقد دلسوزانه» و «مبارزه با جنگ نرم» وظایف اصلی جنبش دانشجویی است. دانشجویان باید با بصیرت سیاسی، توطئه‌های دشمنان را بشناسند و با تولید علم و فناوری، به استقلال و اقتدار کشور کمک کنند. ۱۶ آذر یادآوری می‌کند که دانشجو نباید نسبت به سرنوشت کشورش بی‌تفاوت باشد.

سوالات متداول

سه شهید ۱۶ آذر چه کسانی بودند؟
مهدی شریعت‌رضوی، احمد قندچی و مصطفی بزرگ‌نیا.
علت اعتراض دانشجویان در ۱۶ آذر ۱۳۳۲ چه بود؟
اعتراض به ورود ریچارد نیکسون (معاون رئیس‌جمهور آمریکا) و تجدید رابطه با انگلستان پس از کودتای ۲۸ مرداد.
چرا به ۱۶ آذر روز دانشجو می‌گویند؟
به یاد مقاومت و شهادت دانشجویان دانشگاه تهران در برابر استبداد و استعمار در این تاریخ.
واقعه ۱۶ آذر در کدام دانشگاه رخ داد؟
در دانشکده فنی دانشگاه تهران.
نیکسون برای چه به ایران آمده بود؟
برای تثبیت نتایج کودتای ۲۸ مرداد و دریافت دکترای افتخاری حقوق (!).
جمله معروف چمران یا شریعتی درباره ۱۶ آذر چیست؟
جمله معروف «سه قطره خون» منسوب به دکتر علی شریعتی و نوشته‌های توصیفی شهید چمران درباره آن روز بسیار مشهور است.
نقش گارد جاویدان در ۱۶ آذر چه بود؟
نیروهای کماندوی رژیم پهلوی وارد محوطه دانشگاه و حتی کلاس‌های درس شدند و به سمت دانشجویان شلیک کردند.
آیا ۱۶ آذر فقط یک رویداد سیاسی است؟
خیر، این روز نماد هویت بیدار دانشگاه و تلفیق علم با تعهد اجتماعی و دینی است.
تفاوت ۱۶ آذر با ۱۳ آبان چیست؟
۱۶ آذر سال ۱۳۳۲ (شهادت دانشجویان) و ۱۳ آبان سال ۱۳۵۸ (تسخیر لانه جاسوسی) هر دو نماد استکبارستیزی دانشجویان هستند.
وظیفه امروز دانشجو در قبال ۱۶ آذر چیست؟
کسب علم برای پیشرفت کشور، حفظ استقلال فکری و سیاسی، و حساسیت نسبت به مسائل جامعه.
WordAbyss - یادبود شهدای 16 آذر و استکبارستیزی | روز دانشجو 1405