جملات ناب از فارابی درباره سعادت، سیاست و مدینه فاضله 1405

فارابی: سعادت، برترین خیری است که انسان مشتاق آن است و غایت نهایی زندگی بشر است.

هر کس که سعادت را بشناسد و آن را هدف خود قرار دهد و برای رسیدن به آن تلاش کند، نیکبخت است.

سعادت تنها با اصلاح نیروی عقلانی و رسیدن به فضیلت‌های اخلاقی به دست می‌آید.

خوشبختی (سعادت) آن است که انسان به درجه‌ای از کمال وجودی برسد که برای بقای خود نیازی به ماده نداشته باشد.

لذت‌های حسی زودگذرند و سعادت واقعی در لذت‌های عقلی و پایدار نهفته است.

راه رسیدن به سعادت، تعاون و همکاری مردم در کارهای نیک و فضیلت‌مندانه است.

انسان برای رسیدن به کمال نهایی و سعادت قصوی آفریده شده است، نه برای خوردن و خوابیدن.

سعادت دنیا مقدمه و پلی است برای رسیدن به سعادت اخروی و جاودانه.

بدبختی آن است که انسان پندارد که سعادت در ثروت، لذت و جاه‌طلبی است.

کمال انسان در این است که افعال ارادی خود را با فضیلت و حکمت انجام دهد تا به سعادت برسد.

انسان موجودی مدنی‌الطبع است و رسیدن به کمال برای او جز در اجتماع ممکن نیست.

مدینه فاضله (شهر آرمانی)، شهری است که هدف تمام ساکنان آن رسیدن به سعادت حقیقی باشد.

همانگونه که بدن سالم نیاز به هماهنگی اعضا دارد، شهر سالم نیز نیازمند همکاری تمام طبقات جامعه است.

رئیس مدینه فاضله باید کسی باشد که هم حکیم (فیلسوف) باشد و هم توانایی اداره و هدایت مردم را داشته باشد.

جامعه‌ای که در آن مردم برای بدی‌ها و شرارت‌ها با هم همکاری کنند، مدینه جاهله است، نه فاضله.

سیاست، فنی است که با آن می‌توان مردم را به گونه‌ای تربیت کرد که ملکات فاضله در جانشان ریشه دواند.

قوام شهر به عدالت است و عدالت یعنی هر کس در جایگاه شایسته خود قرار گیرد و به حق خود برسد.

اگر رئیس شهر نادان باشد، شهر به سوی هلاکت می‌رود، حتی اگر مردمش صالح باشند.

تفاوت مدینه فاضله با سایر شهرها در «هدف» است؛ هدف آن‌ها ثروت و لذت است، هدف این شهر فضیلت.

محبت و عدالت، دو رکن اصلی پیوند دهنده مردم در جامعه آرمانی فارابی هستند.

فضیلت چهار گونه است: فضیلت نظری، فضیلت فکری، فضیلت اخلاقی و فضیلت عملی.

عقل، بهترین موهبت الهی به انسان است که با آن حق را از باطل تشخیص می‌دهد.

کسی که بر نفس خود مسلط نیست، نمی‌تواند بر دیگران ریاست کند.

حکمت، شناختن حقیقت موجودات است آنگونه که هستند.

اخلاق نیکو، تعادل میان افراط و تفریط در قوای نفسانی است.

دانش بدون عمل، مانند درختی بی ثمر است؛ فیلسوف واقعی کسی است که به علمش عمل کند.

زیبایی حقیقی در زیبایی اندیشه و کردار است، نه در زیبایی ظاهر.

روح انسان مانند لوحی است که می‌توان بر آن نقش فرشتگان یا نقش شیاطین را کشید.

بزرگترین دشمن انسان، جهل اوست و بزرگترین یاور او، خرد اوست.

راستی و صداقت، ستون‌های اعتماد در میان مردم هستند و بدون آن اجتماعی شکل نمی‌گیرد.

انسانِ تنها، ناتمام است.

جامعه، بستر کمال است.

سعادت؛ غایتِ حیات.

رئیس اول؛ قلبِ شهر.

عدالت؛ جانِ جامعه.

نادانی؛ ریشهِ شر.

عقل؛ پیامبرِ درون.

فضیلت؛ راهِ رستگاری.

همکاری؛ کلیدِ بقا.

حقیقت؛ یگانه است.