چممان پر اشک، دلمان پر خین / سی حسین ناله زنیم، د روز اربعین.
شعر_لری
4
هر که داره هوس کرب و بلا / بشنوه ناله نی، د نینوا.
شعر_لری
5
سی چهلمت آقا، دل بی قراره / لرسون سی غم تو، آروم ناره.
شعر_لری
وحدت در عین کثرت در عزاداری اربعین
مراسم عزاداری اربعین حسینی در ایران، جلوهای زیبا از وحدت اقوام مختلف است. مردم ترکزبان و لرزبان، هر کدام با زبان مادری و سوز و گداز مخصوص به خود، ارادتشان را به اباعبدالله الحسین (ع) نشان میدهند. نوحههای ترکی با آن شور حماسی و مویههای لری با آن سوز غمانگیز، هر شنوندهای را منقلب میکند. این تنوع زبانی، غنای فرهنگی شیعه را در ابراز احساسات پاک مذهبی نشان میدهد.
ویژگیهای عزاداری ترکی در اربعین
عزاداری در میان آذریزبانان با نظم و شور خاصی همراه است. استفاده از اصطلاحاتی مانند «شاخسی» (شاه حسین) و اشعار حماسی که بر غیرت و شجاعت حضرت عباس (ع) و صبر حضرت زینب (س) تاکید دارند، از ویژگیهای بارز این منطقه است. در اربعین، تمرکز اشعار بر بازگشت کاروان و مکالمه حضرت زینب با برادر است.
ویژگیهای عزاداری لری در اربعین
در فرهنگ لری، عزاداری با آیینهایی مثل «چمر» و «گلمالی» (در خرمآباد) شناخته میشود. نوحههای لری که به «مویه» معروفند، بسیار سوزناک و عاطفی هستند و معمولاً رابطه برادری و خواهری را با زبانی صمیمی و خانوادگی توصیف میکنند. در اربعین، مویهها حکایت از دلتنگی چهل روزه خواهر دارد.
اهمیت حفظ زبان مادری در شعائر مذهبی
انتقال مفاهیم عاشورایی از طریق زبان مادری، تأثیر عمیقتری بر قلبها میگذارد. وقتی مادری به زبان ترکی یا لری برای فرزندش روضه میخواند، عشق به اهل بیت (ع) با شیر مادر و زبان مادری در جان او ریشه میدواند. حفظ و نشر این متون، خدمت به فرهنگ عاشوراست.
ترجمه همدلی
گرچه کلمات متفاوتاند، اما معنا یکی است. وقتی یک ترک میگوید «باشین ساق اولسون» و یک لر میگوید «سرت سلامت»، هر دو یک پیام را به ساحت مقدس امام زمان (عج) مخابره میکنند. این متون تسلیت، پلهایی عاطفی میان فرهنگهای مختلف ایران زیر پرچم امام حسین (ع) هستند.
سوالات متداول
معنی «باشین ساق اولسون» چیست؟
این یک اصطلاح ترکی به معنای «سر شما سلامت» است که معادل عرض تسلیت در فارسی میباشد.
در زبان لری به عزاداری چه میگویند؟
در برخی گویشهای لری به مراسم عزا «پرس» (Pors) گفته میشود و نوحهسرایی سوزناک را «مویه» مینامند.
بهترین نوحه ترکی برای اربعین کدام است؟
نوحههای استاد سلیم موذنزاده اردبیلی، به ویژه آنهایی که زبان حال حضرت زینب (س) در بازگشت به کربلا هستند، از ماندگارترینها میباشند.
آیا آیین گلمالی در اربعین هم انجام میشود؟
این آیین بیشتر مخصوص روز عاشورا در خرمآباد است، اما در اربعین نیز برخی هیئتها به صورت نمادین یا محدودتر آن را انجام میدهند.
جمله «اربعین گلدی» یعنی چه؟
به زبان ترکی یعنی «اربعین آمد» و معمولاً شروع بند نوحههاست.
چگونه به دوست ترکزبان تسلیت اربعین بگوییم؟
میتوانید بگویید «اربعین حسینی سیزه و ائلیزه تسلیت اولسون» (اربعین حسینی بر شما و ایلتان تسلیت باد).
چگونه به دوست لرزبان تسلیت بگوییم؟
میتوانید بگویید «عزای حسین (ع) قبول تان با، سرتون سلامت».
شعر شهریار برای اربعین چیست؟
استاد شهریار اشعار ترکی و فارسی زیادی دارد، معروفترین آنها «یا علی باز از خدا دستی به همراه بسیج» است که البته کلی است، اما اشعار ترکی حسینی او بسیار معروفند.
آیا لهجههای مختلف ترکی (تبریزی، اردبیلی، زنجانی) تفاوت دارند؟
بله، تفاوتهای جزئی در کلمات و لهجه وجود دارد اما مفهوم و بسیاری از لغات مشترک هستند و همه متوجه میشوند.