امام محمد باقر (ع) در واقعه عاشورا حدود چهار سال سن داشتند. ایشان تمام مصائب کربلا، از شهادت جدشان امام حسین (ع) تا اسیری عمهشان حضرت زینب (س) و بیماری پدرشان امام سجاد (ع) را به چشم دیدند. ایشان حلقه اتصال نسل عاشورا به نسلهای بعدی بودند و با بیان روایات دقیق، مانع از تحریف تاریخ عاشورا شدند.
پیامبر اکرم (ص) سالها پیش از تولد ایشان، لقب «باقر» به معنای شکافنده را به ایشان دادند. امام باقر (ع) در دوران خفقان بنیامیه، جنبش عظیم علمی را پایهگذاری کردند که بعدها توسط فرزندشان امام صادق (ع) به اوج رسید. ایشان شاگردان بسیاری را در رشتههای فقه، کلام، تفسیر و حدیث تربیت کردند.
هشام بن عبدالملک، خلیفه ظالم اموی که از نفوذ معنوی و علمی امام هراس داشت، ایشان را با زین اسبی که آغشته به سم بود (یا طبق روایاتی با خوراکی مسموم) به شهادت رساند. مزار مطهر ایشان در قبرستان بقیع، در کنار پدر و جد بزرگوارشان، بدون گنبد و بارگاه، سندی بر مظلومیت تاریخی شیعه است.
