سینما یعنی قصه، و قصه یعنی تو. هیچ تکنولوژیای جایگزین خلاقیت تو نمیشود.
صنفی
8
به امید روزی که فیلمنامهنویسی در ایران جایگاه واقعی خود را پیدا کند.
صنفی
9
قلم شما، سرمایه ملی سینمای ماست. از آن مراقبت کنید.
صنفی
10
تبریک به تمام کسانی که شببیداری میکشند تا گره از کار قهرمان داستان باز کنند.
صنفی
فیلمنامه؛ نقشه راه سینما
فیلمنامه (Screenplay) متنی است که شامل جزئیات صحنهها، دیالوگها، کنشها و توصیف شخصیتهاست. فیلمنامه نقشه راه و دستورالعمل ساخت فیلم است. هیچ فیلم خوبی بدون فیلمنامه خوب ساخته نمیشود، اما از فیلمنامه خوب هم ممکن است فیلم بد ساخته شود. فیلمنامهنویسی تلفیقی از ادبیات و مهندسی درام است.
ساختار سه پردهای
رایجترین ساختار در فیلمنامهنویسی کلاسیک، ساختار سه پردهای است: پرده اول (معرفی و گرهافکنی)، پرده دوم (کشمکش و اوجگیری) و پرده سوم (گرهگشایی و پایان). فیلمنامهنویس باید مهارت داشته باشد تا ریتم داستان را در این ساختار حفظ کند و مخاطب را تا پایان نگه دارد.
اقتباس ادبی در سینمای ایران
بسیاری از شاهکارهای سینمای ایران و جهان، اقتباسی از رمانها و داستانهای کوتاه هستند. فیلمهایی مانند «گاو» (غلامحسین ساعدی) یا «ناخدا خورشید» (ناصر تقوایی بر اساس داشتن و نداشتن همینگوی) نمونههای درخشانی از پیوند ادبیات و سینما هستند.
حقوق مؤلف و فیلمنامهنویس
یکی از چالشهای اصلی فیلمنامهنویسان در ایران، عدم رعایت کامل حقوق کپیرایت و مالکیت فکری است. ثبت فیلمنامه در خانه سینما (بانک فیلمنامه) یکی از راههای حفاظت از حقوق نویسندگان است. با این حال، هنوز هم شکایتهای زیادی مبنی بر سرقت ایده وجود دارد.
تفاوت فیلمنامهنویس و نویسنده رمان
نویسنده رمان آزادی عمل دارد تا افکار درونی شخصیتها را توصیف کند، اما فیلمنامهنویس باید همه چیز را «عینی» و «قابل دیدن» بنویسد. در فیلمنامه نمیتوان نوشت «او غمگین بود»، بلکه باید نوشت «او اشک میریخت» یا «به نقطه نامعلومی خیره شده بود».
سوالات متداول
فیلمنامه چیست؟
متنی که شامل شرح صحنه، دیالوگ و کنشهای بازیگران است و مبنای ساخت فیلم قرار میگیرد.
سکانس پلان چیست؟
صحنهای طولانی که بدون قطع (کات) و در یک برداشت فیلمبرداری میشود.
پیرنگ (Plot) چیست؟
زنجیره علت و معلولی حوادث داستان؛ یعنی نه فقط «چه اتفاقی افتاد»، بلکه «چرا اتفاق افتاد».
شخصیتپردازی یعنی چه؟
خلق ویژگیهای ظاهری، رفتاری و روانی برای کاراکترهای داستان تا برای مخاطب باورپذیر و جذاب شوند.
اقتباس چیست؟
نوشتن فیلمنامه بر اساس یک رمان، داستان کوتاه، نمایشنامه یا واقعه تاریخی موجود.
بازنویسی (Rewrite) چیست؟
اصلاح و تغییر فیلمنامه اولیه برای رفع ایرادات، تقویت داستان یا کاهش هزینههای تولید.
دیالوگنویسی چه اهمیتی دارد؟
دیالوگ باید پیشبرنده داستان یا معرفیکننده شخصیت باشد؛ دیالوگهای شعاری یا توضیحی اضافی، فیلمنامه را ضعیف میکنند.
سیناپس چیست؟
خلاصه مفصلی از فیلمنامه (معمولاً چند صفحه) که تمام اتفاقات اصلی داستان را بدون دیالوگ شرح میدهد.
لاج لاین (Logline) چیست؟
خلاصه یک یا دو جملهای از کل داستان فیلم که برای جذب تهیهکننده استفاده میشود.
بهرام بیضایی کیست؟
یکی از برجستهترین فیلمنامهنویسان و نمایشنامهنویسان تاریخ ادبیات نمایشی ایران.