تبریک روز سینما به فیلمنامه‌نویسان خلاق 1405

21 شهریور

خلاقانه

1

در آغاز کلمه بود و کلمه نزد تو بود. روزت مبارک خالق جهان‌های کاغذی.

خلاقانه
2

فیلمنامه‌نویس عزیز، تو خدای دنیایی هستی که هنوز خلق نشده. تبریک به قلم جادویی‌ات.

خلاقانه
3

همه چیز با یک ایده در ذهن تو شروع می‌شود. روز ملی سینما بر معمارانِ داستان مبارک.

خلاقانه
4

بازیگر اجرا می‌کند و کارگردان هدایت، اما این تویی که خلق می‌کنی. روزت مبارک نویسنده جان.

خلاقانه
5

تو مهندسِ رویاهایی. ستون‌های فیلم بر روی کلمات تو استوار است.

خلاقانه
6

سینما بدون فیلمنامه، مثل بدنی بدون استخوان است. روزت مبارک ستون فقرات سینما.

خلاقانه
7

تبریک به کسی که در تنهایی می‌نویسد تا میلیون‌ها نفر در تاریکی سینما با هم رویا ببینند.

خلاقانه
8

قهرمانان ماندگار، دیالوگ‌های فراموش‌نشدنی، همه از جوهر قلم توست. درود بر تو.

خلاقانه
9

نوشتن، عرق ریختن روح است. خسته نباشی کارگرِ معدنِ کلمات.

خلاقانه
10

تو نخستین بیننده فیلم هستی، وقتی که هنوز روی کاغذ است. روزت مبارک پیشگوی هنرمند.

خلاقانه

ادبی

1

قلمت را زمین نگذار، که سینما تشنه قصه‌های توست. روز فیلمنامه‌نویس گرامی باد.

ادبی
2

واژه‌های تو بذرهایی هستند که در ذهن کارگردان کاشته می‌شوند و بر پرده سینما گل می‌دهند.

ادبی
3

دیالوگ‌هایت ورد زبان مردم می‌شود، بی آنکه نامت را بدانند. این اوج ایثار هنری است.

ادبی
4

تو راوی هزار و یک شبِ مدرنی. شهرزاد قصه‌گوی سینما، روزت مبارک.

ادبی
5

سفیدی کاغذ، بوم نقاشی توست که با کلمات رنگ‌آمیزی‌اش می‌کنی.

ادبی
6

روز پاسداشت اندیشه و قلم؛ روز کسانی که سکوت کاغذ را با فریادِ درام می‌شکنند.

ادبی
7

هر شخصیت فیلم، تکه‌ای از روح تو را با خود دارد. روزت مبارک بخشنده بزرگ.

ادبی
8

قصه، نجات‌بخش است و تو ناجی لحظه‌های مایی.

ادبی
9

در هزارتوی پلات و پیرنگ، تو راهنمای مایی. روزت مبارک طراحِ نقشه گنج.

ادبی
10

سینمای ایران مدیون قصه‌های نابی است که از دل فرهنگ و ادبیات این مرز و بوم بیرون کشیده‌ای.

ادبی

صنفی

1

روز سینما بر فیلمنامه‌نویسان، این مظلوم‌ترین و مؤثرترین قشر سینما مبارک باد.

صنفی
2

امیدوارم روزی برسد که نام نویسنده هم‌سنگ نام کارگردان و بازیگر بدرخشد. روزتان مبارک.

صنفی
3

تبریک به همکاران کانون فیلمنامه‌نویسان. قلمتان پرتوان و حقوقتان محفوظ!

صنفی
4

فیلمنامه خوب، نیمی از راه موفقیت فیلم است. قدردان هنر شما هستیم.

صنفی
5

خدا قوت به نویسندگانی که بارها بازنویسی می‌کنند و دم نمی‌زنند. صبوری‌تان ستودنی است.

صنفی
6

ایده‌هایتان دزدی نشود و قراردادهایتان سفید امضا نشود! روزتان مبارک همکاران زجرکشیده.

صنفی
7

سینما یعنی قصه، و قصه یعنی تو. هیچ تکنولوژی‌ای جایگزین خلاقیت تو نمی‌شود.

صنفی
8

به امید روزی که فیلمنامه‌نویسی در ایران جایگاه واقعی خود را پیدا کند.

صنفی
9

قلم شما، سرمایه ملی سینمای ماست. از آن مراقبت کنید.

صنفی
10

تبریک به تمام کسانی که شب‌بیداری می‌کشند تا گره از کار قهرمان داستان باز کنند.

صنفی

فیلمنامه؛ نقشه راه سینما

فیلمنامه (Screenplay) متنی است که شامل جزئیات صحنه‌ها، دیالوگ‌ها، کنش‌ها و توصیف شخصیت‌هاست. فیلمنامه نقشه راه و دستورالعمل ساخت فیلم است. هیچ فیلم خوبی بدون فیلمنامه خوب ساخته نمی‌شود، اما از فیلمنامه خوب هم ممکن است فیلم بد ساخته شود. فیلمنامه‌نویسی تلفیقی از ادبیات و مهندسی درام است.

ساختار سه پرده‌ای

رایج‌ترین ساختار در فیلمنامه‌نویسی کلاسیک، ساختار سه پرده‌ای است: پرده اول (معرفی و گره‌افکنی)، پرده دوم (کشمکش و اوج‌گیری) و پرده سوم (گره‌گشایی و پایان). فیلمنامه‌نویس باید مهارت داشته باشد تا ریتم داستان را در این ساختار حفظ کند و مخاطب را تا پایان نگه دارد.

اقتباس ادبی در سینمای ایران

بسیاری از شاهکارهای سینمای ایران و جهان، اقتباسی از رمان‌ها و داستان‌های کوتاه هستند. فیلم‌هایی مانند «گاو» (غلامحسین ساعدی) یا «ناخدا خورشید» (ناصر تقوایی بر اساس داشتن و نداشتن همینگوی) نمونه‌های درخشانی از پیوند ادبیات و سینما هستند.

حقوق مؤلف و فیلمنامه‌نویس

یکی از چالش‌های اصلی فیلمنامه‌نویسان در ایران، عدم رعایت کامل حقوق کپی‌رایت و مالکیت فکری است. ثبت فیلمنامه در خانه سینما (بانک فیلمنامه) یکی از راه‌های حفاظت از حقوق نویسندگان است. با این حال، هنوز هم شکایت‌های زیادی مبنی بر سرقت ایده وجود دارد.

تفاوت فیلمنامه‌نویس و نویسنده رمان

نویسنده رمان آزادی عمل دارد تا افکار درونی شخصیت‌ها را توصیف کند، اما فیلمنامه‌نویس باید همه چیز را «عینی» و «قابل دیدن» بنویسد. در فیلمنامه نمی‌توان نوشت «او غمگین بود»، بلکه باید نوشت «او اشک می‌ریخت» یا «به نقطه نامعلومی خیره شده بود».

سوالات متداول

فیلمنامه چیست؟
متنی که شامل شرح صحنه، دیالوگ و کنش‌های بازیگران است و مبنای ساخت فیلم قرار می‌گیرد.
سکانس پلان چیست؟
صحنه‌ای طولانی که بدون قطع (کات) و در یک برداشت فیلمبرداری می‌شود.
پیرنگ (Plot) چیست؟
زنجیره علت و معلولی حوادث داستان؛ یعنی نه فقط «چه اتفاقی افتاد»، بلکه «چرا اتفاق افتاد».
شخصیت‌پردازی یعنی چه؟
خلق ویژگی‌های ظاهری، رفتاری و روانی برای کاراکترهای داستان تا برای مخاطب باورپذیر و جذاب شوند.
اقتباس چیست؟
نوشتن فیلمنامه بر اساس یک رمان، داستان کوتاه، نمایشنامه یا واقعه تاریخی موجود.
بازنویسی (Rewrite) چیست؟
اصلاح و تغییر فیلمنامه اولیه برای رفع ایرادات، تقویت داستان یا کاهش هزینه‌های تولید.
دیالوگ‌نویسی چه اهمیتی دارد؟
دیالوگ باید پیش‌برنده داستان یا معرفی‌کننده شخصیت باشد؛ دیالوگ‌های شعاری یا توضیحی اضافی، فیلمنامه را ضعیف می‌کنند.
سیناپس چیست؟
خلاصه مفصلی از فیلمنامه (معمولاً چند صفحه) که تمام اتفاقات اصلی داستان را بدون دیالوگ شرح می‌دهد.
لاج لاین (Logline) چیست؟
خلاصه یک یا دو جمله‌ای از کل داستان فیلم که برای جذب تهیه‌کننده استفاده می‌شود.
بهرام بیضایی کیست؟
یکی از برجسته‌ترین فیلمنامه‌نویسان و نمایشنامه‌نویسان تاریخ ادبیات نمایشی ایران.
WordAbyss - تبریک روز سینما به فیلمنامه‌نویسان | خالقان قصه 1405