روز ۱۳ شهریور در تقویم رسمی ایران به عنوان «روز تعاون» نامگذاری شده است. این روز یادآور تصویب قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۷۰ است. هدف از نامگذاری این روز، ترویج فرهنگ همکاری، تشویق مردم به مشارکت در فعالیتهای اقتصادی گروهی و تاکید بر نقش تعاونیها در تحقق عدالت اجتماعی است.
بر اساس اصل ۴۴ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، نظام اقتصادی کشور بر سه پایه استوار است: دولتی، تعاونی و خصوصی. بخش تعاون به عنوان رکن دوم، نقش کلیدی در جلوگیری از تمرکز ثروت در دست افراد خاص و همچنین جلوگیری از کارفرمایی مطلق دولت دارد. هدف گذاری شده است که سهم بخش تعاون در اقتصاد کشور به ۲۵ درصد برسد.
در شرکتهای تعاونی، تصمیمگیری بر اساس «هر نفر یک رای» است، نه میزان سرمایه. این ویژگی دموکراتیک باعث میشود که حقوق همه اعضا رعایت شود. تعاونیها با تجمیع سرمایههای اندک مردم، امکان انجام کارهای بزرگ تولیدی، توزیعی و مسکن را فراهم میکنند و سود حاصله به صورت عادلانه بین اعضا تقسیم میشود.
تعاون ریشه در آموزههای دینی دارد. آیه دوم سوره مائده («وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَىٰ») صراحتاً مومنان را به همکاری در کارهای نیک دعوت میکند. در سیره اهل بیت (ع) نیز همواره بر مشارکت در امور اجتماعی و اقتصادی و یاری رساندن به یکدیگر تاکید شده است. روح تعاون، با فردگرایی و خودخواهی در تضاد است.
تعاونیها در ایران تنوع زیادی دارند؛ از تعاونیهای مسکن و مصرف (که برای رفاه اعضا تلاش میکنند) تا تعاونیهای تولیدی، کشاورزی، روستایی و دانشبنیان. تعاونیهای مرزنشینان نیز نقش مهمی در اقتصاد مناطق مرزی دارند. روز تعاون فرصتی برای تقدیر از همه این اقشار است که چرخ اقتصاد مردمی را میچرخانند.
