روز گفتگوی تمدنها در تقویم ما یادآور پیشنهادی است که بر پایه فرهنگ غنی و صلحدوست ایرانی-اسلامی به جهان ارائه شد. این روز با هدف جایگزینی منطق گفتگو و مفاهمه به جای جنگ و خشونت نامگذاری شده است. ایران به عنوان یکی از گهوارههای تمدن بشری، همواره در طول تاریخ نقشی کلیدی در تبادل فرهنگی و علمی ایفا کرده است. تاکید بر مشترکات انسانی و احترام به تفاوتهای فرهنگی، از اصول بنیادین این مناسبت است که ریشه در آموزههای دینی و ادبیات کهن ما دارد.
فرهنگ و تمدن ایرانی با پشتوانهای از اشعار بزرگانی چون سعدی و حافظ، همواره پیامی جهانی داشته است. بیت معروف سعدی که بر سردر سازمان ملل نیز نقش بسته، نماد بارز نگاه تمدن ایرانی به همبستگی بشری است. در روز گفتگوی تمدنها، فرصتی است تا بار دیگر این میراث گرانبها را به جهان یادآوری کنیم و نشان دهیم که راه نجات بشر امروز، بازگشت به اخلاق، معنویت و گفتگوی سازنده بر اساس احترام متقابل است.
در حالی که برخی نظریهپردازان غربی از برخورد تمدنها سخن میگفتند، ایده گفتگوی تمدنها افقی روشنتر را ترسیم کرد. این دیدگاه بر این باور است که تنوع فرهنگی نه تهدید، بلکه فرصتی برای رشد و تکامل جوامع بشری است. جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر استقلال و عزت نفس، همواره خواهان روابطی عادلانه و بر پایه گفتگو با سایر ملتها بوده و با هرگونه سلطهگری فرهنگی مخالف است.
قرآن کریم انسانها را به شناخت یکدیگر دعوت کرده و تنوع زبانها و رنگها را از آیات الهی میداند (لتعارفوا). اسلام دین منطق و برهان است و تاریخ اسلام نشاندهنده تعامل سازنده مسلمانان با سایر تمدنها و انتقال دانش و حکمت بوده است. روز گفتگوی تمدنها تجلیگاه این آموزه قرآنی است که دعوت به شنیدن سخن و پیروی از بهترین آن میکند.
در این روز شایسته است تا با مطالعه عمیقتر تاریخ و فرهنگ خود، سفیران شایستهای برای معرفی تمدن ایرانی-اسلامی باشیم. استفاده از ابزارهای نوین ارتباطی برای نشر پیام صلح و دوستی ملت ایران و مقابله با ایرانهراسی، از وظایف مهم هر ایرانی در عصر حاضر است. گفتگوی تمدنها از خانواده و جامعه کوچک آغاز میشود و تا سطح بینالمللی امتداد مییابد.
