مبعث، روزی است که حضرت محمد (ص) در سن ۴۰ سالگی، در غار حرا توسط جبرئیل امین از سوی خداوند به پیامبری برگزیده شدند. این واقعه در ۲۷ رجب سال چهلم عامالفیل رخ داد و سرآغاز دین مبین اسلام شد. مبعث، نقطه عطف تاریخ بشریت و پایان دوران جاهلیت و آغاز دوران نور و آگاهی است.
هدف اصلی بعثت پیامبران، و به ویژه پیامبر اسلام (ص)، تزکیه نفوس و تعلیم کتاب و حکمت است. پیامبر اکرم (ص) خود فرمودند: «انی بعثت لاتمم مکارم الاخلاق» (من برانگیخته شدم تا مکارم اخلاق را تمام کنم). بنابراین، مبعث روز احیای ارزشهای اخلاقی و انسانی است.
در روز مبعث، اولین آیات سوره علق توسط جبرئیل بر پیامبر نازل شد: «اقرأ بسم ربک الذی خلق...» (بخوان به نام پروردگارت که آفرید). این فرمان به خواندن و علمآموزی، نشاندهنده اهمیت دانش و معرفت در دین اسلام است.
شب و روز مبعث از ایام بسیار شریف سال است. اعمالی چون غسل، روزه، زیارت پیامبر (ص) و امیرالمؤمنین (ع)، نمازهای مخصوص و صلوات فرستادن در این روز بسیار سفارش شده است. روزه روز مبعث، یکی از چهار روزی است که روزه در آن فضیلت بسیار دارد و برابر با هفتاد سال روزه است.
بعثت پیامبر (ص) محدود به قوم یا زمان خاصی نیست. پیام صلح، عدالت، برابری و توحید که ایشان آوردند، پیامی جهانی برای تمام بشریت در تمام اعصار است.
