امام حسن عسکری (ع) با تقویت و گسترش «سازمان وکالت» (نظام ارتباطی توسط نمایندگان)، شیعیان را برای عصر غیبت آماده کردند. از آنجا که دسترسی مستقیم به امام در پادگان سامرا دشوار بود، وکلا و نایبان خاص، وظیفه دریافت وجوهات شرعی و پاسخگویی به سوالات را بر عهده داشتند. این شبکه، زیربنای نهاد مرجعیت در دوران غیبت کبری شد.
یکی از سختترین مأموریتهای امام یازدهم، پنهان نگه داشتن ولادت و وجود مبارک حضرت مهدی (عج) از جاسوسان عباسی بود. خلفای عباسی میدانستند که فرزند یازدهم، نابودکننده ظلم است، لذا خانه امام را به شدت کنترل میکردند. امام با درایت الهی، ولادت را مخفی نگه داشته و تنها به خواص شیعه خبر دادند.
جامعه شیعه که قرنها به حضور فیزیکی امام عادت کرده بود، پذیرش غیبت برایش شوکآور بود. امام عسکری (ع) با کاهش دیدارهای عمومی و ارجاع مردم به وکلا و نامهها، به تدریج ذهنیت جامعه را برای پذیرش امامی که دیده نمیشود اما حاضر است، آماده کردند.
در دوران ایشان، فرقههای انحرافی و صوفیه و غلات (غلوکنندگان) فعال بودند. امام با نوشتن نامههایی شدیداللحن، از غلات برائت جستند و مرزهای عقیدتی تشیع ناب را مشخص کردند. تفسیر منسوب به امام حسن عسکری (ع) نمونهای از تلاش علمی ایشان است.
