احکام نیت روزه و مسائل شرعی روز اول ماه رمضان 1404

نیت روزه یعنی تصمیم بر خودداری از مبطلات روزه برای اطاعت از فرمان خداوند.

زمان نیت برای روزه ماه رمضان، از شب اول تا لحظه اذان صبح روز اول است.

می‌توان در شب اول ماه رمضان، نیت روزه کل ماه را به صورت یکجا انجام داد.

لازم نیست نیت را به زبان بیاورید؛ همین که در دل تصمیم داشته باشید کافی است (نیت قلبی).

اگر کسی در شب اول نیت نکند و پیش از اذان صبح بیدار نشود، اگر قبل از ظهر بیدار شود و مبطلاتی انجام نداده باشد، می‌تواند نیت کند.

اگر فردی عمداً تا اذان صبح نیت نکند، روزه‌اش باطل است (در ماه رمضان).

نیت روزه باید خالصانه و برای رضای خدا (قربة الی الله) باشد، نه برای رژیم یا ریا.

اگر در بین روز نیت خود را برگرداند و قصد خوردن کند (حتی اگر نخورد)، روزه‌اش باطل می‌شود (طبق نظر برخی مراجع).

تداوم نیت در طول روز لازم است؛ یعنی نباید قصد انجام مبطلات را داشته باشد.

کسی که خواب مانده و بعد از ظهر بیدار می‌شود، احتیاط واجب آن است که روزه را تمام کند و بعداً قضا نماید.

خوردن و آشامیدن عمدی، حتی اگر اندک باشد، روزه را باطل می‌کند.

دروغ بستن به خدا، پیامبر و جانشینان او (ع) به فتوای اکثر مراجع روزه را باطل می‌کند.

رساندن غبار غلیظ به حلق (مثل غبار آرد یا خاک) بنابر احتیاط واجب مبطل روزه است.

فرو بردن تمام سر در آب (ارتماس) برای روزه‌دار حرام و طبق نظر برخی مراجع مبطل روزه است.

باقی ماندن بر جنابت، حیض و نفاس تا اذان صبح، روزه ماه رمضان را باطل می‌کند.

استمناء (خودارضایی) در حال روزه حرام و باطل‌کننده روزه است.

اماله (تنقیه) با چیزهای روان، روزه را باطل می‌کند.

قی کردن (استفراغ) عمدی روزه را باطل می‌کند، اما اگر سهوی باشد اشکالی ندارد.

خوردن و آشامیدن از روی فراموشی روزه را باطل نمی‌کند.

تزریق آمپول‌هایی که جنبه غذایی و تقویتی دارند، بنابر احتیاط واجب باید ترک شود.

مسافری که قبل از ظهر از وطن یا محل اقامت خارج شود، روزه‌اش باطل است (اگر حد ترخص را رد کند).

اگر مسافر بعد از ظهر مسافرت را آغاز کند، روزه آن روزش صحیح است.

اگر مسافر پیش از ظهر به وطن یا جایی که می‌خواهد ده روز بماند برسد و کاری که روزه را باطل می‌کند انجام نداده باشد، باید روزه بگیرد.

نماز مسافر شکسته است و روزه او صحیح نیست (مگر در موارد استثنا مثل نذر یا اماکن خاص).

حد ترخص یعنی جایی که صدای اذان شهر شنیده نشود و دیوارهای شهر دیده نشود.

کسی که شغلش سفر است (مانند راننده) باید روزه بگیرد.

سفر در ماه رمضان اشکالی ندارد، ولی اگر برای فرار از روزه باشد مکروه است.

قضای روزه‌های فوت شده در سفر باید بعد از ماه رمضان گرفته شود.

دانشجویان و کسانی که کثیرالسفر هستند باید طبق فتوای مرجع خود عمل کنند (غالباً روزه‌شان صحیح است).

مسافرت در روز اول ماه رمضان برای کسانی که روزه برایشان سخت است، راهکاری شرعی است.

باقی ماندن بر حیض و نفاس تا اذان صبح باعث بطلان روزه است؛ باید غسل کنند.

اگر زن در طول روز ماه رمضان عادت ماهانه شود، روزه‌اش باطل است (حتی نزدیک افطار).

اگر زن پیش از اذان صبح پاک شود و فرصت غسل نداشته باشد، باید تیمم بدل از غسل کند.

استحاضه قلیله روزه را باطل نمی‌کند و نیازی به غسل برای روزه ندارد (فقط برای نماز).

در استحاضه متوسطه و کثیره، انجام غسل‌های واجب شرط صحت روزه است (طبق نظر برخی مراجع).

زنان باردار که روزه برای جنین یا خودشان ضرر دارد، نباید روزه بگیرند و باید کفاره بدهند.

زنان شیرده که شیرشان کم می‌شود و خطر برای بچه دارد، روزه بر آن‌ها واجب نیست.

قضای روزه‌های ایام عادت ماهیانه واجب است، اما قضای نمازها واجب نیست.

استفاده از قرص‌های جلوگیری برای تاخیر انداختن عادت ماهیانه جهت گرفتن روزه جایز است (به شرط عدم ضرر).

بانوان باید احکام دقیق تطهیر و غسل را قبل از ماه رمضان مرور کنند.

بیماری که روزه برایش ضرر دارد یا بیماری‌اش را طولانی می‌کند، نباید روزه بگیرد.

تشخیص ضرر با پزشک متخصص امین یا تجربه خود فرد است.

افراد پیر و ناتوان که روزه برایشان مشقت زیاد دارد (عسر و حرج)، روزه بر آن‌ها واجب نیست.

اگر بیماری تا ماه رمضان سال بعد ادامه یابد، قضای روزه ساقط است و باید برای هر روز مد (750 گرم طعام) کفاره بدهد.

کسی که به دلیل ضعف شدید نمی‌تواند روزه بگیرد، باید افطار کند.

تزریق انسولین برای بیماران دیابتی مبطل روزه نیست (اگر وارد معده نشود و جنبه تغذیه نداشته باشد).

استفاده از اسپری تنفسی اگر دارو را به صورت مایع وارد مری نکند، اشکال ندارد (اختلافی).

خوردن قرص فشار خون یا قلب در حال روزه جایز نیست (مگر اضطرار که روزه را باطل می‌کند).

بیماران کلیوی که نیاز به مصرف مداوم آب دارند، نباید روزه بگیرند.

ملاک در بیماری، ترس عقلایی از ضرر است، حتی اگر یقین نداشته باشد.