یادبود شهدای قیام مسجد گوهرشاد 1405

21 تیر

تاریخی

1

۲۱ تیرماه، سالروز قیام خونین مسجد گوهرشاد علیه دیکتاتوری رضاخانی گرامی باد.

تاریخی
2

تاریخ هرگز فراموش نخواهد کرد که چگونه حرم امن رضوی به خون پاک مدافعان حجاب رنگین شد.

تاریخی
3

قیام گوهرشاد، سند رسوایی رژیمی بود که می‌خواست با زور سرنیزه، دین را از مردم بگیرد.

تاریخی
4

یاد و خاطره مردان و زنانی که در کنار مضجع شریف امام رضا (ع) برای دفاع از احکام خدا جان دادند، گرامی باد.

تاریخی
5

رضاخان رفت، اما چادر و حجاب ماند؛ این است پیروزی خون بر شمشیر. سالروز واقعه گوهرشاد تسلیت و گرامی باد.

تاریخی
6

مسجد گوهرشاد هنوز صدای مناجات و فریاد الله‌اکبر شهیدان ۲۱ تیر را در سینه دارد.

تاریخی
7

بهلول، صدای رسای مردمی بود که در برابر کشف حجاب ایستادند. یاد شهدای آن روز جاودان.

تاریخی
8

خاک مشهد هنوز بوی غیرت می‌دهد؛ بوی خون‌هایی که برای حفظ ناموس ریخته شد.

تاریخی
9

کشتار بی‌رحمانه مردم بی‌دفاع در خانه خدا، لکه ننگی ابدی بر پیشانی دودمان پهلوی است.

تاریخی
10

آن روز درها بسته شد و مسلسل‌ها گشوده؛ اما ایمان مردم شکست‌ناپذیر بود. یاد شهدای گوهرشاد گرامی.

تاریخی

مذهبی

1

شهادت در جوار امام رئوف (ع)، اجر غیرت و دینداری مدافعان حجاب بود.

مذهبی
2

شهدای گوهرشاد، پیشگامان نهضت اسلامی و فداییان حریم ولایت و عفاف بودند.

مذهبی
3

سلام بر ارواح طیبه‌ای که در دفاع از سنت پیامبر (ص) و حکم قرآن، آسمانی شدند.

مذهبی
4

مسجد گوهرشاد، قربانگاه عاشقانی شد که غیرت دینی را بر زندگی ذلت‌بار ترجیح دادند.

مذهبی
5

خون شهیدان گوهرشاد، ضامن بقای حجاب و عفاف در جامعه ماست.

مذهبی
6

آنان که در حریم رضوی به خون غلتیدند، زائران حقیقی خورشید ولایت بودند.

مذهبی
7

قیام گوهرشاد نشان داد که پیوند مردم ایران با روحانیت و مرجعیت ناگسستنی است.

مذهبی
8

خداوند به خون این شهدا برکت داد و انقلاب اسلامی ثمره آن مجاهدت‌هاست.

مذهبی
9

یاد می‌کنیم از مظلومیت کسانی که جرمشان فقط نماز و حجاب بود.

مذهبی
10

صلوات بر ارواح پاک شهدای مسجد گوهرشاد که پرچمداران عزت حسینی بودند.

مذهبی

حماسی

1

ایستادگی در برابر سرنیزه با دست خالی، اوج شجاعت مردم مشهد در واقعه گوهرشاد بود.

حماسی
2

گوهرشاد، کربلای ایران بود در برابر یزید زمان. یاد حماسه‌سازان آن روز گرامی.

حماسی
3

مردم ایران نشان دادند که برای حفظ هویت خود، حتی از جان شیرین می‌گذرند.

حماسی
4

قیام گوهرشاد، فریاد بلند «هیهات منا الذله» در برابر استعمار فرهنگی بود.

حماسی
5

غیرت ایرانی در گوهرشاد جوشید و نقشه‌های شوم استعمار را نقش بر آب کرد.

حماسی
6

شهیدان گوهرشاد، سرداران بی‌نشان جبهه جنگ نرم بودند.

حماسی
7

این خون‌های پاک، ریشه ظلم پهلوی را خشکاند و نهال انقلاب را آبیاری کرد.

حماسی
8

مقاومت مردمی در مسجد گوهرشاد، الگویی برای تمام آزادی‌خواهان و دین‌مداران جهان است.

حماسی
9

هر قطره خون شهید گوهرشاد، گلوله‌ای بود به قلب اسلام‌ستیزی غرب‌زده‌ها.

حماسی
10

تا ابد مدیون آن ایستادگی و آن خون‌های مقدس هستیم. راهشان پر رهرو باد.

حماسی

تسلیت

1

سالروز شهادت مظلومانه زائران و مجاوران حریم رضوی در واقعه گوهرشاد تسلیت باد.

تسلیت
2

غم کشتار وحشیانه مردم در خانه خدا، هنوز بر دل تاریخ سنگینی می‌کند.

تسلیت
3

تسلیت به محضر امام زمان (عج) و امام رضا (ع) به مناسبت هتک حرمت حرم و شهادت شیعیان.

تسلیت
4

اشک‌هایمان نثار روح بلند کسانی که غریبانه در کنار مولایشان شهید و دفن شدند.

تسلیت
5

یادآوری آن جنایت هولناک، دل هر انسان آزاده‌ای را به درد می‌آورد. تسلیت و تعزیت باد.

تسلیت
6

سوگوار شهادت مظلومانه مدافعان حریم عفاف هستیم.

تسلیت
7

پرپر شدن گل‌های بوستان رضوی در تیرباران رضاخانی، داغی فراموش‌ناشدنی است.

تسلیت
8

به یاد گورهای دسته‌جمعی و بی‌نام و نشانی که پیکر پاک شهدا را در آغوش گرفتند.

تسلیت
9

این مصیبت بزرگ بر امت اسلامی و ملت شهیدپرور ایران تسلیت باد.

تسلیت
10

شمع روشن می‌کنیم به یاد کسانی که در تاریک‌ترین دوران، چراغ دین را روشن نگه داشتند.

تسلیت

ادبی

1

دیوارهای گوهرشاد گواهی می‌دهند که چه لاله‌هایی در آن سحرگاه خونین پرپر شدند.

ادبی
2

خون بر سنگفرش حرم، زیباترین نقاشی غیرت بود که ترسیم شد.

ادبی
3

مسجد، قتلگاه شد تا چادر، پناهگاه بماند. چه معامله عاشقانه‌ای.

ادبی
4

آن شب، فرشتگان بال‌های خود را زیر پای زائران شهید پهن کردند.

ادبی
5

گوهرشاد، نگین فیروزه‌ای مشهد، در آن روز به سرخی یاقوت گرایید. یادش گرامی.

ادبی
6

تاریخ شرم دارد از روایت آنچه بر سر پاک‌ترین انسان‌ها آمد.

ادبی
7

آن‌ها رفتند تا ما بمانیم و بدانیم که دینداری هزینه دارد.

ادبی
8

سکوت مسجد گوهرشاد، پر از فریادهای فروخورده است. گوش کن...

ادبی
9

نامشان در زمین گمنام و در آسمان مشهور است. شهدای گوهرشاد را می‌گویم.

ادبی
10

برگی خونین از دفتر تاریخ معاصر؛ یادی که غبار زمان چهره‌اش را نمی‌پوشاند.

ادبی

زمینه تاریخی واقعه مسجد گوهرشاد

پس از سفر رضاخان به ترکیه و مشاهده اقدامات آتاتورک، او تصمیم گرفت تا ایران را به اجبار و با سرعت مدرنیزه کند. یکی از مظاهر این تجدد آمرانه، تغییر لباس مردان به شکل غربی (کلاه شاپو) و کشف حجاب اجباری زنان بود. این اقدامات با مخالفت شدید علما و مردم مذهبی روبرو شد. آیت‌الله قمی از مشهد برای اعتراض به تهران رفت اما بازداشت شد، که این امر خشم مردم مشهد را برانگیخت.

شرح قیام و حضور مردم در مسجد

در تیرماه ۱۳۱۴، مردم مشهد در اعتراض به سیاست‌های ضد دینی و دستگیری آیت‌الله قمی، در مسجد گوهرشاد حرم مطهر رضوی تجمع کردند. شیخ محمدتقی بهلول گنابادی، سخنران اصلی این تحصن بود که با سخنان آتشین خود مردم را به مقاومت دعوت می‌کرد. جمعیت معترض روزها در مسجد ماندند و شعارهای ضد حکومتی سر دادند.

جنایت خونین و کشتار مردم

رضاخان که تاب تحمل مقاومت مردم را نداشت، دستور داد تا نظامیان به فرماندهی سرلشکر ایرج مطبوعی، تحصن را بشکنند. در نیمه‌شب ۲۱ تیرماه، درهای مسجد بسته شد و نظامیان از پشت بام‌ها و ایوان‌ها، مردم بی‌دفاع را به رگبار بستند. آمار دقیقی از شهدا در دست نیست، اما برخی منابع تعداد شهدا و مجروحان را تا چند هزار نفر تخمین زده‌اند که بسیاری از آن‌ها زنده یا نیمه‌جان در گورهای دسته‌جمعی دفن شدند.

پیامدهای قیام گوهرشاد

اگرچه قیام با سرکوب وحشیانه ظاهراً خاموش شد، اما این واقعه نقطه عطفی در تاریخ مبارزات مردم ایران علیه رژیم پهلوی شد. خون شهدای گوهرشاد، نفرت از خاندان پهلوی را در دل مردم کاشت و مشروعیت رژیم را به شدت خدشه‌دار کرد. این واقعه نشان داد که مردم ایران در دفاع از اعتقادات خود تا پای جان می‌ایستند.

اهمیت یادبود شهدا

گرامیداشت یاد شهدای گوهرشاد، یادآوری هزینه سنگینی است که ملت ایران برای حفظ هویت دینی و ملی خود پرداخته است. این روز فرصتی است برای بازخوانی تاریخ معاصر و شناخت ماهیت استبدادی رژیم پهلوی که تحت لوای تجدد، به کشتار مردم خود دست زد. نامگذاری این روز به نام روز عفاف و حجاب، پیوند عمیق این ارزش با خون شهدا را نشان می‌دهد.

سوالات متداول

واقعه مسجد گوهرشاد در چه سالی اتفاق افتاد؟
این واقعه در تیرماه سال ۱۳۱۴ هجری شمسی در زمان حکومت رضاخان پهلوی رخ داد.
علت اصلی تجمع مردم در مسجد گوهرشاد چه بود؟
اعتراض به اجباری شدن کلاه شاپو، قانون تغییر لباس و زمزمه‌های کشف حجاب، و همچنین اعتراض به بازداشت آیت‌الله قمی.
سخنران مشهور قیام گوهرشاد چه کسی بود؟
شیخ محمدتقی بهلول گنابادی که با سخنرانی‌های پرشور خود نقش مهمی در رهبری مردم داشت.
فرمانده نیروهای نظامی که دستور شلیک داد چه کسی بود؟
سرلشکر ایرج مطبوعی به دستور مستقیم رضاخان فرماندهی عملیات سرکوب را بر عهده داشت.
پیکرهای شهدا کجا دفن شد؟
بسیاری از شهدا و حتی مجروحان نیمه‌جان توسط نیروهای نظامی در گورهای دسته‌جمعی نامعلوم (از جمله باغ خونی مشهد) دفن شدند.
واکنش علما به این واقعه چه بود؟
علمای بزرگ مشهد و سایر شهرها به شدت اعتراض کردند که منجر به تبعید، زندان و ممنوع‌المنبر شدن بسیاری از آن‌ها شد.
آیا قیام گوهرشاد موفق شد؟
اگرچه سرکوب شد، اما مانع بزرگی در برابر سرعت اجرای نقشه‌های رضاخان ایجاد کرد و بذر انقلاب را کاشت.
چرا این روز به نام عفاف و حجاب نامگذاری شده است؟
زیرا انگیزه اصلی قیام، دفاع از حجاب و عفت عمومی در برابر سیاست‌های دین‌ستیزانه پهلوی بود.
تعداد شهدای گوهرشاد چقدر بود؟
آمار دقیقی وجود ندارد، اما روایات تاریخی از ۱۶۰۰ تا ۵۰۰۰ نفر شهید و مجروح سخن گفته‌اند.
مهمترین درس واقعه گوهرشاد چیست؟
مقاومت فرهنگی و ایستادگی بر سر اصول اعتقادی حتی در برابر زور و اسلحه.
WordAbyss - یادبود شهدای قیام مسجد گوهرشاد؛ خونین‌ترین دفاع از حجاب 1405