بررسی تاریخی اولین زائر اربعین (جابر بن عبدالله) 1405

15 صفر

شخصیت جابر

1

جابر بن عبدالله انصاری، صحابی بزرگ پیامبر (ص) و از یاران وفادار اهل بیت بود.

شخصیت جابر
2

او افتخار داشت که سلام پیامبر (ص) را به امام باقر (ع) برساند.

شخصیت جابر
3

جابر در جنگ‌های بسیاری در رکاب رسول خدا (ص) و امیرالمومنین (ع) شمشیر زد.

شخصیت جابر
4

در زمان واقعه عاشورا، جابر پیرمردی نابینا بود اما دلی بینا و روشن داشت.

شخصیت جابر
5

عشق او به اهل بیت زبانزد بود و نابینایی مانع از بصیرت او نشد.

شخصیت جابر
6

او از مفسران قرآن و راویان حدیث بود که جایگاه علمی بالایی داشت.

شخصیت جابر
7

جابر نماد ولایت‌مداری و وفاداری تا آخرین لحظه عمر است.

شخصیت جابر
8

حرکت او به سمت کربلا در آن شرایط خفقان، اوج شجاعت و انقلابی‌گری بود.

شخصیت جابر
9

او اولین کسی بود که سنت زیارت سیدالشهدا را در عمل احیا کرد.

شخصیت جابر
10

نام جابر تا ابد با نام اربعین حسینی گره خورده است.

شخصیت جابر

سفر به کربلا

1

جابر به همراه شاگرد و همراهش، عطیه عوفی، از مدینه به سمت کوفه و کربلا حرکت کرد.

سفر به کربلا
2

سفر آن‌ها مخفیانه و پرخطر بود زیرا ابن زیاد بر عراق مسلط بود.

سفر به کربلا
3

جابر در این سفر با پای پیاده و دلی پر از غم حرکت می‌کرد.

سفر به کربلا
4

رسیدن آن‌ها به کربلا مصادف با بیستم ماه صفر، یعنی اولین اربعین شهادت بود.

سفر به کربلا
5

جابر با وجود کهولت سن و نابینایی، سختی راه را به جان خرید.

سفر به کربلا
6

راهنمای او در این مسیر، عطیه بود که دست جابر را می‌گرفت.

سفر به کربلا
7

آن‌ها اولین زائرانی بودند که سکوت دشت کربلا را پس از عاشورا شکستند.

سفر به کربلا
8

هدف جابر، شکستن جو رعب و وحشت و اعلام وفاداری به خون خدا بود.

سفر به کربلا
9

سفر جابر، الگوی اولیه پیاده‌روی‌های میلیونی امروز است.

سفر به کربلا
10

هر قدم جابر، پایه‌ای برای بنای عظیم اربعین شد.

سفر به کربلا

آداب زیارت جابر

1

جابر قبل از زیارت، در آب فرات غسل کرد تا با طهارت ظاهری و باطنی وارد شود.

آداب زیارت جابر
2

او خود را با عطری که همراه داشت خوشبو کرد تا ادب حضور را رعایت کند.

آداب زیارت جابر
3

جابر با قدم‌های کوتاه و آهسته به سمت مزار حرکت می‌کرد و ذکر می‌گفت.

آداب زیارت جابر
4

او از عطیه خواست تا دستش را روی قبر حبیبش حسین (ع) بگذارد.

آداب زیارت جابر
5

به محض لمس قبر، جابر از هوش رفت و روی مزار افتاد.

آداب زیارت جابر
6

سه بار فریاد «یا حسین» جابر، دشت کربلا را لرزاند.

آداب زیارت جابر
7

او با حبیب خود نجوا می‌کرد: «دوست پاسخ دوست را نمی‌دهد؟»

آداب زیارت جابر
8

زیارتنامه جابر، سرشار از معرفت و شناخت مقام امام بود.

آداب زیارت جابر
9

او شهدا را هم‌ردیف شهدای بدر و احد خواند و بر آن‌ها درود فرستاد.

آداب زیارت جابر
10

گریه‌های جابر، روضه‌ای مجسم بر سر مزار سیدالشهدا بود.

آداب زیارت جابر

دیدار با اسرا

1

طبق روایات مشهور، ورود جابر همزمان با رسیدن کاروان اسرای اهل بیت به کربلا بود.

دیدار با اسرا
2

این دیدار تاریخی، یکی از سوزناک‌ترین صحنه‌های تاریخ اربعین است.

دیدار با اسرا
3

امام سجاد (ع) و حضرت زینب (س) با دیدن جابر، غریبی خود را فراموش کردند.

دیدار با اسرا
4

جابر خود را به پای امام سجاد (ع) انداخت و تسلیت گفت.

دیدار با اسرا
5

امام سجاد (ع) فرمود: «ای جابر، اینجا بود که مردان ما را کشتند و کودکان ما را اسیر کردند».

دیدار با اسرا
6

هم‌ناله‌شدن جابر با زنان و کودکان اهل بیت، اولین مجلس عزاداری رسمی در کربلا را رقم زد.

دیدار با اسرا
7

جابر حامل سلام و پیام مردم مدینه نبود، بلکه نماینده وجدان بیدار امت بود.

دیدار با اسرا
8

این ملاقات، پیوند میان نسل صحابه پیامبر و نسل عاشورا بود.

دیدار با اسرا
9

حضور جابر باعث دلگرمی اهل بیت شد که خون حسین (ع) هدر نرفته است.

دیدار با اسرا
10

برخی مورخین در همزمانی این دیدار اختلاف دارند، اما اصل زیارت جابر قطعی است.

دیدار با اسرا

میراث جابر

1

زیارت اربعین که در کتب ادعیه آمده، یادگار حرکت جابر است.

میراث جابر
2

سنت پیاده‌روی، غسل زیارت و ذکر گفتن، از آداب به جا مانده از جابر است.

میراث جابر
3

جابر به ما آموخت که برای یاری حق، سن و سال و شرایط جسمی بهانه نیست.

میراث جابر
4

او راهی را باز کرد که امروز میلیون‌ها نفر در آن قدم می‌زنند.

میراث جابر
5

بصیرت جابر الگویی است برای شناخت حق در فتنه‌های زمانه.

میراث جابر
6

نام عطیه عوفی نیز به واسطه خدمت به جابر و اهل بیت جاودانه شد.

میراث جابر
7

جابر ثابت کرد که زیارت امام حسین (ع) اجر شهادت در رکاب او را دارد.

میراث جابر
8

هر زائری که امروز به کربلا می‌رود، مهمان سفره‌ای است که جابر پهن کرد.

میراث جابر
9

میراث جابر، تبدیل شور عاطفی به شعور معرفتی در زیارت است.

میراث جابر
10

او معلم اول کلاس عشق در دانشگاه کربلا بود.

میراث جابر

جابر بن عبدالله؛ پیشگام زیارت اربعین

جابر بن عبدالله انصاری، صحابی جلیل‌القدر پیامبر (ص) و امیرالمومنین (ع)، نامی درخشان در تاریخ عاشوراست. او که در زمان واقعه کربلا نابینا و سالخورده بود، نتوانست در جنگ شرکت کند، اما با شنیدن خبر شهادت امام حسین (ع)، به عنوان اولین زائر، خود را به کربلا رساند. حرکت جابر، یک حرکت سیاسی و اعتقادی بود که سکوت مرگبار حاکم بر جامعه اسلامی پس از جنایت یزید را شکست. او با این کار ثابت کرد که راه حسین (ع) ادامه دارد.

عطیه عوفی؛ همراه باوفا

در این سفر تاریخی، عطیه عوفی کوفی، مفسر و دانشمند بزرگ، همراه و راهنمای جابر بود. عطیه نه تنها عصای دست جابر بود، بلکه شریک معنوی و معرفتی او در این زیارت بود. روایتی که عطیه از کیفیت زیارت جابر نقل می‌کند (غسل در فرات، قدم‌های آهسته، ذکر گفتن)، امروزه مبنای آداب زیارت اربعین شده است. عطیه نماد جوانانی است که در مسیر ولایت، بزرگان را یاری می‌کنند.

آداب زیارت جابر؛ الگوی زائران

وقتی جابر به کربلا رسید، مستقیماً سراغ قبر نرفت. او ابتدا در شط فرات غسل کرد، لباس پاکیزه پوشید و خود را معطر کرد. سپس با گام‌های کوتاه و ذکرگویان به سمت مزار رفت. این رفتار نشان‌دهنده عمق ادب و معرفت جابر نسبت به ساحت امام است. او به ما آموخت که زیارت تنها حضور فیزیکی نیست، بلکه نیازمند طهارت جسم و جان و آمادگی روحی است. اوج زیارت او زمانی بود که دستش را بر خاک قبر گذاشت و سه بار فریاد زد: «یا حسین».

ملاقات تاریخی با کاروان اسرا

یکی از مباحث مهم تاریخی، همزمانی حضور جابر با بازگشت کاروان اهل بیت (ع) از شام به کربلاست. بنا بر نقل‌های مشهور مانند روایت عطیه، کاروان امام سجاد (ع) و حضرت زینب (س) در همان روز اربعین اول به کربلا رسیدند و با جابر و همراهانش ملاقات کردند. این دیدار، فضایی آکنده از حزن و ماتم ایجاد کرد و اولین مجلس عزاداری عمومی بر سر مزار سیدالشهدا (ع) برپا شد که صدای ناله آن به گوش آسمان رسید.

پیام حرکت جابر برای امروز

حرکت جابر حاوی پیامی ابدی است: «مهم نیست کجایی و در چه شرایطی هستی، دلت باید با حسین باشد». جابر در زیارتنامه‌اش فرمود: «ما در آنچه شما انجام دادید شریکیم». وقتی عطیه با تعجب پرسید چگونه؟ جابر حدیثی از پیامبر (ص) نقل کرد که «هر کس قومی را دوست داشته باشد، با آن‌ها محشور می‌شود». این پیام، امیدبخش تمام زائرانی است که با پای پیاده و دلی عاشق، خود را شریک حماسه حسینی می‌دانند.

سوالات متداول

اولین زائر امام حسین (ع) در اربعین چه کسی بود؟
جابر بن عبدالله انصاری، صحابی پیامبر، اولین زائری بود که در اربعین به کربلا رسید.
جابر در چه روزی به کربلا رسید؟
او در بیستم ماه صفر سال ۶۱ هجری قمری (روز اربعین) وارد کربلا شد.
همراه و راهنمای جابر در این سفر چه کسی بود؟
عطیه عوفی، که از دانشمندان و مفسران بزرگ کوفه بود.
آیا جابر نابینا بود؟
بله، جابر در زمان پیری و هنگام سفر به کربلا نابینا شده بود.
آیا جابر با اهل بیت (ع) در کربلا دیدار کرد؟
بنا بر روایت مشهور عطیه کوفی، جابر با کاروان اسرا به رهبری امام سجاد (ع) در کربلا دیدار کرد.
جمله‌ی معروف جابر خطاب به شهدا چه بود؟
او گفت: «سوگند به خدایی که محمد را به پیامبری برانگیخت، ما در آنچه شما در آن وارد شدید شریکیم».
چرا جابر گفت ما با شهدا شریکیم در حالی که نجنگیده بود؟
زیرا نیت و قلبش با آن‌ها بود و طبق حدیث پیامبر، هر کس عمل قومی را دوست داشته باشد در آن شریک است.
آداب خاصی که جابر انجام داد چه بود؟
غسل در فرات، پوشیدن لباس پاک، استعمال بوی خوش، گام‌های کوتاه و ذکر تکبیر.
اهمیت حرکت جابر چه بود؟
شکستن جو خفقان یزیدی و احیای نام و یاد امام حسین (ع) در اولین فرصت ممکن.
آیا عطیه غلام جابر بود؟
خیر، عطیه عوفی از تابعین و بزرگان علمی بود و شاگردی و همراهی جابر را می‌کرد، نه غلامی.
WordAbyss - بررسی تاریخی اولین زائر اربعین | داستان جابر و عطیه 1405