کوچههای کوفه چه زود رنگ عوض کردند؛ صبح سلام کردند و شب در را بستند. مسلم مانده است و دیوارهای بیرحم و یک دنیا تنهایی.
تنهایی_و_غربت
2
غریب یعنی مسلم؛ که در شهری پر از جمعیت، حتی یک سایه هم پناهش نمیشود. سرگردانی سفیر حسین (ع) در کوچه پس کوچهها، روضه مجسم است.
تنهایی_و_غربت
3
خدایا این نامه نوشتنها چه بود و این در بستنها چه؟ مسلم تنواترین سردار تاریخ است که سپاهش قبل از جنگ گریختند.
تنهایی_و_غربت
4
دیوار طوعه، تنها تکیهگاه مردی است که قرار بود تکیهگاه یک کاروان باشد. امان از بی وفایی، امان از کوفه.
تنهایی_و_غربت
5
غربت مسلم، پیشدرآمد غربت حسین (ع) است. اگر سفیر را اینگونه کشتند، با امام چه خواهند کرد؟ دلشوره تمام وجود مسلم را گرفته است.
تنهایی_و_غربت
6
در شلوغی بازار کوفه، مسلم دنبال یک نگاه آشنا میگردد، اما دریغ از یک مرد. همه نامردی را تمام کردند.
تنهایی_و_غربت
7
سنگهایی که بر سر مسلم میبارد، تمرینی است برای استقبال از سرهای بر نیزه. کوفه دارد برای جنایت بزرگ آماده میشود.
تنهایی_و_غربت
8
تنهایی یعنی نایب امام زمانت باشی، اما جایی برای نماز خواندن نداشته باشی. سلام بر اولین قتیل راه عشق.
تنهایی_و_غربت
9
مسلم از بام دارالعماره نه به پایین، که به دوردستها خیره شده است؛ به سمتی که کاروان حسین (ع) میآید. میا کوفه، کوفه وفا ندارد.
تنهایی_و_غربت
10
غربت در نگاه مسلم موج میزند؛ نه برای خودش، برای طفلانش و برای مولایش که دارد به قتلگاه میآید.
تنهایی_و_غربت
نامه_به_حسین
1
حسین جان، نامهای که نوشتم را پاره کن. اینجا باغها سرسبز نیستند، نیزهها تیزند و شمشیرها تشنه.
نامه_به_حسین
2
آقا جان، کوفیان دینشان را به گندم ری فروختند. روی دیوار هیچکس یادگاری ننویس. برگرد پسرعمو.
نامه_به_حسین
3
اینجا ۱۸ هزار نفر صبح بیعت کردند و شب کافر شدند. حساب این مردم از انسانیت جداست. میا به کوفه.
نامه_به_حسین
4
مولای من، دست زن و بچهات را بگیر و برگرد. اینجا رسم مهماننوازی را با تیر و سنگ به جا میآورند.
نامه_به_حسین
5
حسین جان، مسلمت را فدایی حساب کن اما خودت نیا. این مردم منتظرند تا پیراهنت را غارت کنند.
نامه_به_حسین
6
سفیرت را از بالای بام پرتاب میکنند؛ نگرانم برای روزی که پیکرت را زیر سم اسبها... زبانم لال. برگرد.
نامه_به_حسین
7
تنها وصیت مسلم در آخرین نفسها یک کلمه است: بازگرد. این شهر بوی خون میدهد.
نامه_به_حسین
8
به قاصد گفتم باد به گوشت برساند: وفا در لغتنامه کوفه وجود ندارد. اینجا بازار بردهفروشان شلوغ است.
نامه_به_حسین
9
نوشتم بیایید که باغها آمادهاند؛ اما نمیدانستم باغهای نیزه را میگویند. غلط کردم آقا، نیا.
نامه_به_حسین
10
جان مسلم فدای یک تار موی اکبرت. برگرد تا رقیه (س) آواره بیابانها نشود.
نامه_به_حسین
ادبی_و_سوزناک
1
شب اول محرم، شب غریبی است. شبِ در زدن و باز نشدن. شبِ تشنگی و لب پاره شده.
ادبی_و_سوزناک
2
مسلم، اولین قربانی مسلخ عشق است. او پیشمرگ شد تا تاریخ بداند کوفی بودن یعنی چه.
ادبی_و_سوزناک
3
خون مسلم بر سنگفرشهای کوفه نوشت: اعتماد به مردم دنیا، اشتباهی است که تاوانش خون است.
ادبی_و_سوزناک
4
سردار تنهای شبهای کوفه، ستارهای بود که در آسمان بیغیرتی این شهر درخشید و خاموش شد.
ادبی_و_سوزناک
5
طوعه، تنها مردِ شهر کوفه بود در هیبت یک زن. تاریخ نامش را به احترام ثبت کرد.
ادبی_و_سوزناک
6
مسلم بن عقیل، شیرمردی که اشکهایش فقط برای غربت حسین (ع) جاری شد، نه برای تنهایی خودش.
ادبی_و_سوزناک
7
لبهای پاره و دندانهای شکسته مسلم، روضه آب را زودتر از موعد خواندند. تشنه جان داد تا فدای لبهای تشنه ارباب شود.
ادبی_و_سوزناک
8
سلام بر او که از بلندی افتاد تا پرچم حسین (ع) بر زمین نیفتد.
ادبی_و_سوزناک
9
شب اول، دلها میرود پشت درب خانه طوعه. آنجا که مردی سر به دیوار گذاشته و زمزمه میکند: یا حسین.
ادبی_و_سوزناک
10
غریبی مسلم، مقدمه کتاب قطور مصائب عاشوراست. فصل اول: تنهایی.
ادبی_و_سوزناک
مسلم بن عقیل؛ پیشگام نهضت عاشورا
حضرت مسلم بن عقیل (ع)، پسرعمو و سفیر مورد اعتماد امام حسین (ع) بود که برای بررسی اوضاع کوفه و گرفتن بیعت از مردم، زودتر از امام راهی این شهر شد. شهادت مظلومانه و تنهایی او در کوفه، اولین جرقه واقعه کربلا بود. مسلم نماد بصیرت، شجاعت و ولایتمداری است که تا آخرین لحظه بر عهد خود با امام پایبند ماند.
چرا شب اول محرم به نام مسلم بن عقیل است؟
در سنت عزاداری، هر شب محرم به نام یکی از شهدای کربلا نامگذاری شده است. شب اول متعلق به مسلم بن عقیل است، زیرا او اولین شهید این راه بود و خبر شهادتش قبل از رسیدن امام به کربلا، پیامآور غربت و بیوفایی بود. روضه مسلم، روضه غربت و تنهایی است و ورودی مناسبی برای آمادهسازی دلها جهت درک مصائب بزرگتر عاشوراست.
نقش طوعه در داستان مسلم
طوعه زنی باایمان در کوفه بود که در اوج خفقان و ترس، وقتی همه درها به روی سفیر حسین (ع) بسته شد، به او پناه داد. اقدام شجاعانه طوعه در تاریخ اسلام جاودانه شد و نشان داد که ولایتمداری جنسیت نمیشناسد. او الگوی شجاعت و مهماننوازی در برابر نامردی و خیانت جامعه است.
پیامهای اخلاقی ماجرای کوفه
داستان کوفه و مسلم، درسنامهای از جامعهشناسی و روانشناسی سیاسی است. عهدشکنی مردم کوفه، تأثیر ترس و طمع بر تغییر موضع افراد، و تنهایی ولیخدا در جامعهای که بصیرت ندارد، از مهمترین پیامهای این واقعه است. این ماجرا هشداری همیشگی برای تاریخ است که مبادا امام زمان خود را تنها بگذاریم.
سبک روضه شب اول
روضه شب اول معمولاً با سوز و گداز خاصی همراه است. مداحان با تشبیه غربت مسلم به غربت امام حسین (ع) و اشاره به نامههای فریبنده کوفیان، دلها را میشکنند. گریه بر مسلم، گریه بر تمام مظلومیتهایی است که در انتظار کاروان کربلاست.
سوالات متداول
چرا مردم کوفه مسلم را تنها گذاشتند؟
به دلیل تهدیدهای شدید عبیدالله بن زیاد، ترس از جان و مال، و همچنین تطمیع روسای قبایل با پول و مقام.
نسبت مسلم بن عقیل با امام حسین (ع) چه بود؟
مسلم پسرعموی امام حسین (ع) و داماد حضرت علی (ع) (همسر رقیه بنت علی) بود.
مسلم در چه تاریخی شهید شد؟
شهادت ایشان در روز عرفه (9 ذیالحجه) رخ داد، اما عزاداری آن در شب اول محرم مرسوم است.
آیا فرزندان مسلم هم در کربلا بودند؟
بله، فرزندان او در کربلا و ماجرای طفلان مسلم شهید شدند.
معنی سفیر حسین چیست؟
یعنی نماینده تامالاختیار امام که سخن و فعل او، سخن و فعل امام محسوب میشد.
چرا مسلم در خانه هانی بن عروه قیام نکرد؟
به دلیل رعایت اصول جنگی و اخلاقی (پرهیز از ترور ابن زیاد در خانه میزبان) و انتظار برای رسیدن امام.
قبر حضرت مسلم کجاست؟
حرم ایشان در شهر کوفه و در کنار مسجد کوفه (متصل به دیوار مسجد) قرار دارد.
چه کسی مسلم را شهید کرد؟
به دستور ابن زیاد، بکیر بن حمران (که خود توسط مسلم زخمی شده بود) او را بالای بام دارالعماره برد و سر از تنش جدا کرد.
درس اصلی زندگی مسلم برای امروز چیست؟
اطاعت محض از ولایت فقیه و رهبری، حتی در شرایط سخت و تنهایی.
بهترین ذکر برای توسل به مسلم بن عقیل چیست؟
نذر صلوات و خواندن روضه غربت او، به ویژه برای رفع گرفتاریهای غریبانه و مشکلات مسکن و پناهگاه.