روز سی و یکم اردیبهشت ماه در تقویم رسمی کشور به عنوان روز ملی اهدای عضو نامگذاری شده است. این روز سالگرد صدور فتوای تاریخی حضرت امام خمینی (ره) در سال ۱۳۶۸ مبنی بر جواز پیوند اعضا از فرد مرگ مغزی است. این فتوا نقطه عطفی در تاریخ پزشکی و فقهی کشور بود و راه را برای نجات جان هزاران بیمار نیازمند هموار کرد. اهمیت این روز در فرهنگسازی و آگاهیبخشی به جامعه در خصوص تفاوت مرگ مغزی و کما و همچنین ارزش والای معنوی این عمل انساندوستانه نهفته است.
دریافت کارت اهدای عضو یکی از سادهترین و در عین حال ارزشمندترین اقداماتی است که هر فرد میتواند انجام دهد. امروزه با پیشرفت تکنولوژی، این کار از طریق سامانههای آنلاین و وبسایتهای رسمی انجمن اهدای عضو ایرانیان در کمتر از چند دقیقه انجام میشود. این کارت نشاندهنده رضایت قلبی فرد برای اهدای اعضای خود پس از مرگ مغزی است و اگرچه رضایت اولیای دم همچنان شرط قانونی است، اما داشتن کارت، تصمیمگیری را برای خانواده در آن لحظات سخت بسیار آسانتر میکند و نشانگر وصیت اخلاقی فرد است.
فرهنگ ایرانی سرشار از مفاهیمی چون ایثار، جوانمردی و نوعدوستی است. در آموزههای اسلامی نیز نجات جان یک انسان برابر با نجات جان تمام بشریت دانسته شده است. اهدای عضو تجلی عینی این آموزههاست و در سالهای اخیر با تلاشهای فرهنگی انجام شده، پذیرش عمومی نسبت به این موضوع افزایش چشمگیری داشته است. ایرانیان ثابت کردهاند که در لحظات بحرانی، حتی با اهدای اعضای عزیزانشان، به یاری همنوعان خود میشتابند و حماسههایی از جنس ایثار خلق میکنند.
اقدام به دریافت کارت اهدای عضو نه تنها یک حرکت فردی، بلکه یک کنش اجتماعی است که سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی را تقویت میکند. از نظر روانشناختی، فردی که کارت اهدا دارد، حس مفید بودن و نوعدوستی عمیقی را تجربه میکند. همچنین برای خانوادههایی که با اهدای عضو عزیزشان موافقت میکنند، این عمل میتواند در فرآیند سوگواری به عنوان یک عامل تسلیبخش عمل کند، چرا که میدانند بخشی از وجود عزیزشان همچنان زنده است و به دیگران زندگی بخشیده است.
با وجود پیشرفتهای بسیار، هنوز هم نیاز به کار فرهنگی و آموزشی در زمینه اهدای عضو احساس میشود. بسیاری از افراد هنوز تفاوت دقیق مرگ مغزی (که غیرقابل برگشت است) را با سایر وضعیتهای پزشکی نمیدانند. روز ملی اهدای عضو فرصتی است تا رسانهها، مدارس و دانشگاهها با ارائه اطلاعات صحیح و علمی، ابهامات موجود را برطرف کنند و جامعه را به سمت مشارکت بیشتر در این امر خداپسندانه تشویق نمایند. هر کارت اهدای عضو، پیامی از آگاهی و مسئولیتپذیری است.
