صدقه دادن: مهمترین عمل در ماه صفر، صدقه دادن است. توصیه شده است که هر روز مقداری صدقه داده شود تا نحوست و بلا از انسان دور گردد. صدقه سپری محکم در برابر قضا و قدر است.
اعمال_مشترک
2
دعای یا شدید القوی: شیخ عباس قمی در مفاتیح الجنان فرموده است که برای ایمنی از بلاهای این ماه، هر روز ده مرتبه دعای «یا شَدیدَ الْقُوی وَیا شَدیدَ الْمِحالِ...» خوانده شود.
اعمال_مشترک
3
استغفار و ذکر: گفتن ذکر «استغفرالله ربی و اتوب الیه» و صلوات بر محمد و آل محمد، باعث ریزش گناهان و جلب رحمت الهی در این ماه پرخطر میشود.
اعمال_مشترک
4
قرائت قرآن: تلاوت سورههای ناس، فلق، توحید و آیتالکرسی در صبح و شام برای حفاظت از خطرات جانی و مالی بسیار مجرب است.
اعمال_مشترک
5
دوری از گناه: ماه صفر ماه حساسی است و پرهیز از گناهان زبانی و عملی، بیش از ماههای دیگر اهمیت دارد تا انسان در معرض خشم الهی قرار نگیرد.
اعمال_مشترک
اعمال_روز_اول
1
نماز اول ماه: دو رکعت نماز در روز اول ماه صفر توصیه شده است. در رکعت اول بعد از حمد، سی مرتبه سوره توحید و در رکعت دوم بعد از حمد، سی مرتبه سوره قدر خوانده شود و پس از نماز، صدقه داده شود.
اعمال_روز_اول
2
دعای اول ماه: خواندن دعای رویت هلال و دعای چهل و سوم صحیفه سجادیه در هنگام دیدن ماه نو، برای سلامتی و عافیت در طول ماه بسیار موثر است.
اعمال_روز_اول
3
قربانی کردن: ذبح گوسفند یا مرغ و توزیع گوشت آن بین فقرا، بلاهای سنگین را از خانه و خانواده دور میکند.
اعمال_روز_اول
4
توسل به بابالحوائج: چون ماه صفر ماه اسارت اهل بیت است، توسل به حضرت ابوالفضل (ع) و حضرت رقیه (س) در روز اول ماه برای گرهگشایی بسیار سفارش شده است.
اعمال_روز_اول
5
غسل: انجام غسل به نیت پاکیزگی و تقرب به خدا در اول ماه، موجب نشاط معنوی و آمادگی برای عبادات میشود.
اعمال_روز_اول
مناسبتها_و_اعمال_خاص
1
اربعین حسینی (۲۰ صفر): زیارت اربعین یکی از نشانههای مومن است. خواندن زیارتنامه اربعین در این روز ثواب عظیمی دارد و پیادهروی به سمت کربلا از افضل اعمال است.
مناسبتها_و_اعمال_خاص
2
رحلت پیامبر (ص) و شهادت امام حسن (ع) (۲۸ صفر): برگزاری مجالس عزاداری، زیارت حضرت رسول از بعید و زیارت جامعه کبیره در این روز توصیه شده است.
مناسبتها_و_اعمال_خاص
3
شهادت امام رضا (ع) (آخر صفر): زیارت امام رضا (ع) (حضوری یا از راه دور) و خواندن صلوات خاصه ایشان، پایانبخش اعمال ماه صفر است.
مناسبتها_و_اعمال_خاص
4
روز سوم صفر: بنابر برخی روایات، روز خواندن نماز شکر برای سلامتی حضرت زینب (س) و اهل بیت در مسیر شام است (هرچند ایام سخت است).
مناسبتها_و_اعمال_خاص
5
روز آخر صفر: برخی برای استجابت دعا و پایان ماه غم، تا صبح در مساجد به عبادت میپردازند (هرچند بدعتِ دقالباب مساجد سند ندارد).
مناسبتها_و_اعمال_خاص
ادعیه_و_اذکار
1
ذکر «لا حول و لا قوة الا بالله العلی العظیم» برای دفع هم و غم و بلا در این ماه بسیار نافع است.
ادعیه_و_اذکار
2
دعای توسل و حدیث کساء: برگزاری جلسات خانگی حدیث کساء در شبهای ماه صفر، نورانیت و برکت را به خانه میآورد.
ادعیه_و_اذکار
3
زیارت عاشورا: مداومت بر خواندن زیارت عاشورا در ماه صفر، همسو شدن با کاروان اسرا و بهرهمندی از شفاعت امام حسین (ع) است.
ادعیه_و_اذکار
4
صلوات: فرستادن صلوات زیاد، به نیت شادی قلب پیامبر (ص) که در این ماه رحلت فرمودند، بسیار پسندیده است.
ادعیه_و_اذکار
نکات_اخلاقی
1
صبر و استقامت: مهمترین درس ماه صفر، صبر زینبی است. تمرین صبر در برابر مشکلات زندگی، بهترین عمل اخلاقی در این ماه است.
نکات_اخلاقی
2
خدمت به خلق: با توجه به تاکید بر صدقه، کمک به نیازمندان و گرهگشایی از کار مردم، عبادتی بزرگ محسوب میشود.
نکات_اخلاقی
3
حفظ حرمت: پرهیز از شوخیهای بیجا و حفظ حریم عزاداری در عین دوری از افسردگی، نشانه ادب بندگی است.
نکات_اخلاقی
چرا بر اعمال ماه صفر تاکید شده است؟
ماه صفر به دلیل حوادث تاریخی سنگین و روایات مربوط به نزول بلا، نیازمند مراقبت معنوی بیشتری است. اعمال مستحبی این ماه مانند «واکسن معنوی» عمل میکنند که انسان را در برابر آسیبهای روحی و جسمی ایمن میسازند. هدف از این اعمال، تبدیل ترس به توکل و جایگزینی اضطراب با آرامش ذکر خداست.
فضیلت نماز اول ماه صفر
نماز اول ماه قمری که در صفر نیز وارد شده، تضمینکننده سلامتی در طول ماه است. روایت است هر کس این نماز را بخواند و صدقه دهد، سلامتی آن ماه را از خدا خریده است. ترکیب سوره توحید (توحید عملی) و قدر (تقدیر الهی) در این نماز، پیام تسلیم در برابر مشیت خدا را دارد.
زیارت اربعین؛ قله اعمال ماه صفر
زیارت اربعین تنها یک زیارت نیست، بلکه تجدید بیعت با آرمانهای عاشوراست. امام حسن عسکری (ع) آن را یکی از پنج نشانه مومن دانستهاند. خواندن زیارت اربعین در روز بیستم صفر، حتی از راه دور، فضیلتی همسنگ زیارت حضوری برای کسانی که عذر دارند، محسوب میشود.
اهمیت زیارت پیامبر (ص) از بعید
در روز ۲۸ صفر که مصادف با رحلت پیامبر اکرم (ص) است، زیارتنامه مخصوصی با عنوان «زیارت حضرت رسول از بعید» وارد شده است. این زیارتنامه مضامین بلندی در باب نبوت و ولایت دارد و خواندن آن به صورت دسته جمعی در مساجد و هیئات، سنتی حسنه است.
پرهیز از بدعتها در اعمال ماه صفر
برخی آداب ساختگی مانند کوبیدن در هفت مسجد در پایان ماه صفر، هیچ سند شرعی ندارد و علما آن را رد کردهاند. مومنان باید اعمال خود را تنها بر اساس کتب معتبر ادعیه (مانند مفاتیح الجنان) انجام دهند و از خرافات دوری کنند.
سوالات متداول
بهترین عمل در ماه صفر چیست؟
صدقه دادن روزانه، حتی به مقدار کم.
دعای یا شدید القوی چند بار خوانده شود؟
روزی ده مرتبه.
آیا روزه گرفتن در ماه صفر مستحب است؟
مانند سایر ماهها، روزه گرفتن در روزهای پنجشنبه اول و آخر و چهارشنبه وسط ماه مستحب است، مگر در روزهای خاصی که نهی شده باشد (که در صفر نهی خاصی نداریم).
نماز اول ماه صفر چگونه است؟
دو رکعت؛ رکعت اول حمد و ۳۰ بار توحید، رکعت دوم حمد و ۳۰ بار قدر، سپس صدقه.
آیا ختم قرآن در ماه صفر ثواب خاصی دارد؟
بله، هدیه کردن ثواب ختم قرآن به روح پیامبر (ص) و امام رضا (ع) در ماه شهادتشان بسیار نیکوست.
زیارت عاشورا در صفر خوانده میشود؟
بله، تداوم عزاداری محرم است و بسیار توصیه شده.
اعمال روز آخر صفر چیست؟
زیارت امام رضا (ع)، دعا برای عاقبت بخیری و صدقه برای شروع ماه ربیع.
آیا خرید کردن در ماه صفر اشکال دارد؟
خیر، با نام خدا و صدقه اشکالی ندارد.
ذکر یونسیه در ماه صفر چه اثری دارد؟
برای رفع غم و اندوه (که ویژگی این ماه است) بسیار مجرب است.
منظور از زیارت از بعید چیست؟
زیارتنامهای که برای کسانی که در مدینه نیستند تنظیم شده تا از راه دور به پیامبر (ص) سلام دهند.