پیامک اشعار پندآموز سعدی 1405

چنان قحط سالی شد اندر دمشق / که یاران فراموش کردند عشق / چنان آسمان بر زمین شد بخیل / که لب تر نکردند زرع و نخیل.

یکی را که در بند بینی مشخند / که بسیار افتد که گیرد کمند / نه هر بار پیل است در زیر بار / که افتد که پشه شود پیل‌سوار.

خداوند تدبیر و فرهنگ و هوش / نگوید سخن تا نبیند خموش / به نطق آدمی بهتر است از دواب / دواب از تو به گر نگویی صواب.

به نانی که از سعی بازو خوری / منت حاتم طایی نبری / کسی کش جور و سختی نبرده‌ست / سعدی، قدر عافیت چه داند؟

مکن تکیه بر ملک و جاه و حشم / که پیش از تو بود است و بعد از تو هم.

به راه بادیه رفتن به از نشستن باطل / و گر مراد نیابم به قدر وسع بکوشم.

گرت مملکت باید آراسته / مده کار معظم به نوخاسته / سپهبد که با کودکش کار بود / به میدان جنگش فرار بود.

نخورد شیر نیم‌خورده سگ / ور بمیرد به سختی اندر غار / تن به بیچارگی و گرسنگی / بنه و دست پیش سفله مدار.

کسی کوی دولت ز دنیا ببرد / که با خود نصیبی به عقبی ببرد / درون فروماندگان شاد کن / ز روز پسین یاد کن.

بنی آدم اعضای یکدیگرند / که در آفرینش ز یک گوهرند / چو عضوی به درد آورد روزگار / دگر عضوها را نماند قرار.

تو کز محنت دیگران بی‌غمی / نشاید که نامت نهند آدمی.

خنک آن که آسایش مرد و زن / گزیند بر آسایش خویشتن.

نماند حاتم طایی ولیک تا به ابد / بماند نام بلندش به نیکویی مشهور / زکات مال به در کن که فضله رز را / چو باغبان ببرد بیشتر دهد انگور.

طریقت به جز خدمت خلق نیست / به تسبیح و سجاده و دلق نیست.

اگر پای در دامن آری چو کوه / سرت ز آسمان بگذرد در شکوه.

به احسانی آسوده کردن دلی / به از الف رکعت به هر منزلی.

مزن بی تأمل به گفتار دم / نکو گوی گر دیر گویی چه غم؟

مراقب باش تا نیکی کنی در جای خود، که نیکی با بدان کردن، بدی است با نیکان.

دل زیردستان نباید شکست / که یزدان تبارک بر زبر دست هست.

چو کم خوردن طبیعت شد کسی را / چو سختی پیشش آید سهل گیر.

هر که عیب دگران پیش تو آورد و شمرد / بی‌گمان عیب تو پیش دگران خواهد برد.

دروغ گفتن به ضربت لازم ماند که اگر نیز جراحت درست شود، نشان بماند.

عالم بی‌عمل به چه ماند؟ به زنبور بی‌عسل.

دوست مشمار آن که در نعمت زند / لاف یاری و برادرخواندگی / دوست آن باشد که گیرد دست دوست / در پریشان‌حالی و درماندگی.

هر که دلارام دید از دلش آرام رفت / چشم ندارد خلاص هر که در این دام رفت.

اندک اندک خیلی شود و قطره قطره سیلی گردد.

مشورت با هزار کس کن، راز خود با یکی مگو.

سعدیا مرد نکونام نمیرد هرگز / مرده آن است که نامش به نکویی نبرند.

ای که دستت می‌رسد کاری بکن / پیش از آن کز تو نیاید هیچ کار.

نام نیکو گر بماند ز آدمی / به کزو ماند سرای زرنگار.

پادشاهی که بازرگان را بیازارد، در خیر و برکت بر شهر و لشکرش ببندد.

تواضع سر رفعت افرازدت / تکبر به خاک اندر اندازدت.

هرگز نخورد آب زمینی که بلند است. افتادگی آموز اگر طالب فیضی.

برادر که در بند خویش است / نه برادر و نه خویش است.

آن نه روی است که من وصف جمالش دانم / این حدیثی است که در وهم نیاید که چطور.

هر که با بدان نشیند، نیکی نبیند.

خشم بیش از حد گرفتن وحشت آرد و لطف بی وقت هیبت ببرد.

چو دخلت نیست خرج آهسته‌تر کن / که می‌خوانند ملاحان سرودی / اگر باران به کوهستان نبارد / به سالی دجله گردد خشک رودی.

آن که را طاووس خواهد جستن / جور هندوستان باید کشیدن.

هر که را زر در ترازوست، زور در بازوست.

سخن تا نگویی بر او دست هست / چو گفته شد او بر تو یابد دست.

چرا گوید آن چیز در خفیه مرد / که گر فاش گردد شود روی زرد؟

صدف‌وار گوهرشناسان راز / دهان جز به لؤلؤ نکردند باز.

فراوان سخن باشد آکنده گوش / نصیحت نگیرد مگر در خموش.

نباید سخن گفت ناساخته / نشاید بریدن نینداخته.

خردمند مردم هنر پرورند / که تن‌پروران از هنر لاغرند.

زبان بریده به کنجی نشسته صم بکم / به از کسی که نباشد زبانش اندر حکم.

تأمل کنان در خطا و صواب / به از ژاژخایان حاضر جواب.

سخن کم گوی تا در کار گیرند / که در بسیار بد بسیار گیرند.

سخن ماند از تو همی یادگار / سخن را چنین خوار مایه مدار.

بسا کسا که به روزی فتاد زار و ذلیل / که لاف زد که منم در جهان به فضل و هنر.

چو کردی با کلوخ‌انداز پیکار / سر خود را به نادانی شکستی.

جوهر اگر در خلاب افتد همچنان نفیس است و غبار اگر به فلک رسد همان خسیس است.

نادان را به از خاموشی نیست و اگر این مصلحت بدانستی نادان نبودی.

از آن مرد دانا دهان دوخته‌ست / که بیند که شمع از زبان سوخته‌ست.

سخن گر چه دلبند و شیرین بود / سزاوار تصدیق و تحسین بود / چو یک بار گفتی مگو باز پس / که حلوا چو یک بار خوردند بس.

مگو آنچه گر گفته آید به شاه / بر اندام تو لرزه افتد ز بیم.

سخن را سر است ای خردمند و بن / میاور سخن در میان سخن.

کم آواز هرگز نبینی خجل / جوی مشک بهتر که یک توده گل.

به نطق آدمی بهتر است از دواب / دواب از تو به گر نگویی صواب.

قناعت توانگر کند مرد را / خبر کن حریص جهانگرد را.

چو سیراب مانی به جوی و جدل / چه دانی که در دشت تشنه ست گل؟

اگر ژاله هر قطره‌ای در شدی / چو خرمهره بازار از او پر شدی.

نه بر اوج هوا او را عقابی / نه در قعر زمین او را نهنگی.

تنور شکم دم به دم تافتن / مصیبت بود روز نایافتن.

خداوند خرمن زیان می‌کند / که بر خوشه چین سرگران می‌کند.

بدوزد شره دیده هوشمند / درآرد طمع مرغ و ماهی به بند.

به نانی که از سعی بازو خوری / منت حاتم طایی نبری.

عمر گرانمایه در این صرف شد / تا چه خورم صیف و چه پوشم شتا.

ای شکم خیره به نانی بساز / تا نکنی پشت به خدمت دو تا.

دسترنج تو گر بود تلخ / شیرین‌تر از شهد باشد به کام.

مبر حاجت به نزدیک ترش‌روی / که از خوی بدش فرسوده گردی.

چو کم خوردن طبیعت شد کسی را / چو سختی پیشش آید سهل گیرد.

خورنده که خیرش برآید ز دست / به از صائم الدهر دنیاپرست.

مرا زر نباشد، قناعت بس است / که گنج قناعت به ز گنج زر است.

هر که را صبر نیست حکمت نیست / هر که را حلم نیست همت نیست.

کسی را که دامن آلوده است / به آب زمزم شسته نشود.

هر که بر نفس خود امیری کند / بر همه عالم دلیری کند.

پادشاهان حلقه به گوش گدایانند، اگر چه در صورت خداوندگارند.

گر آزاده‌ای بر زمین خسب و بس / مکن تکیه بر بالش هیچ کس.

غم خویش در زندگی خور که خویش / به مرده نپردازد از قوم و خویش.

میازار موری که دانه‌کش است / که جان دارد و جان شیرین خوش است.

سیاه اندرون باشد و سنگدل / که خواهد که موری شود تنگدل.

گرفتم ز تو ناتوان‌تر بسی است / تواناتر از تو هم آخر کسی است.

بر احوال آن مرد باید گریست / که دخلش بود نوزده خرج بیست.

چو در طاس لغزنده افتاد مور / رهاننده را چاره باید نه زور.

یکی بر سر شاخ، بن می‌برید / خداوند بستان نگه کرد و دید.

مشو تا توانی ز رحمت بری / که رحمت برندت چو رحمت بری.

هر آن کس که فرزند را غم نخورد / دگر کس غمش خورد و بدنام کرد.

چو خواهی که نامت بماند به جای / پسر را خردمندی آموز و رای.

مکن تکیه بر عمر و دنیا و پشت / که بسیار کس چون تو پرورد و کشت.

دنیا دیدی و هرچه دیدی هیچ است / و آن نیز که گفتی و شنیدی هیچ است.

سر گرگ باید هم اول برید / نه چون گوسفندان مردم درید.

ترحم بر پلنگ تیز دندان / ستمکاری بود بر گوسفندان.

ستم بر ستم‌پیشه عدل است و داد / که بر بی‌گناهان نباید نهاد.

قارون هلاک شد که چهل خانه گنج داشت / نوشیروان نمرد که نام نکو گذاشت.

ز کوته خردمند و کوته نظر / نباید شنیدن به جز مختصر.

اگر بد کنی چشم نیکی مدار / که هرگز نیارد گز انگور بار.

تو نیکی می‌کن و در دجله انداز / که ایزد در بیابانت دهد باز.

دل دوستان آزردن، مراد دشمنان برآوردن است.