حرمت نان و گندم در فرهنگ ایرانی و اسلامی (روز ملی نان) 1405

26 آبان

فرهنگی

1

در فرهنگ ما، نان فقط غذا نیست؛ «برکت» است. اگر تکه‌ای نان روی زمین دیدیم، می‌بوسیم و در جای بلندی می‌گذاریم.

فرهنگی
2

نان و نمک، پیمان مقدس ایرانیان است. حرمت نان، حرمت دوستی و وفاداری است.

فرهنگی
3

ایرانیان باستان گندم را مقدس می‌دانستند و اسلام نیز نان را گرامی داشته است. این پیوند فرهنگی ناگسستنی است.

فرهنگی
4

سفره بی نان در فرهنگ ما معنا ندارد؛ نان سرگل سفره و نشانه مهمان‌نوازی است.

فرهنگی
5

قسم خوردن به «این نان و نمک»، نشان‌دهنده اوج صداقت و رفاقت در میان مردمان ماست.

فرهنگی
6

احترام به نان، احترام به نعمت خداست. لگد کردن نان در فرهنگ ما گناهی نابخشودنی و نشانه ناسپاسی است.

فرهنگی
7

بوی نان تازه، بوی زندگی و امنیت است. خانه‌ای که بوی نان دهد، خانه امید است.

فرهنگی
8

در ضرب‌المثل‌های ما، «نان درآوردن» مترادف با جوهره مردانگی و تلاش است.

فرهنگی
9

نان، اولین چیزی است که در سفره می‌گذارند و آخرین چیزی است که برمی‌دارند؛ این یعنی نان سالار سفره است.

فرهنگی
10

حرمت نان به قدری است که حتی دورریختن خرده‌های آن را کراهت می‌دانیم و خوراک پرندگان می‌کنیم.

فرهنگی

احادیث_و_روایات

1

پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «نان را گرامی بدارید، زیرا خداوند آن را از برکات آسمان و زمین فرستاده است.»

احادیث_و_روایات
2

امام علی (ع) می‌فرمایند: «خداوندا به نان ما برکت ده و میان ما و آن جدایی مینداز.»

احادیث_و_روایات
3

در حدیث است که: «هرکس تکه نانی را که زیر دست و پا افتاده بردارد و بخورد، بهشت بر او واجب می‌شود.»

احادیث_و_روایات
4

امام صادق (ع) فرمودند: «تن آدمیزاد بر نان استوار شده است.»

احادیث_و_روایات
5

از نشانه های احترام به نان این است که زیر ظرف غذا قرار نگیرد و با کارد بریده نشود (در برخی روایات).

احادیث_و_روایات
6

پیامبر (ص): «نان بهترین خوراکی‌هاست.»

احادیث_و_روایات
7

احترام به نان باعث فزونی روزی و بی‌احترامی به آن موجب فقر و تنگدستی می‌شود.

احادیث_و_روایات
8

نان، اولین نعمتی است که خداوند برای آدم آفرید تا توان عبادت داشته باشد.

احادیث_و_روایات
9

در روایات توصیه شده است که نان را کوچک بگیرید (تا اسراف نشود) و گرامی بدارید.

احادیث_و_روایات
10

شکرگزاری برای نان، کلید تداوم نعمت‌هاست.

احادیث_و_روایات

آموزنده

1

به کودکانمان بیاموزیم که نان اسباب‌بازی نیست؛ برکت خداست که باید با احترام خورده شود.

آموزنده
2

خرید نان به اندازه نیاز، مصداق بارز احترام به نان و جلوگیری از اسراف است.

آموزنده
3

دورریختن نان خشک، ناشکری است. با بازیافت صحیح یا استفاده برای حیوانات، حرمت آن را حفظ کنیم.

آموزنده
4

حرمت نان یعنی حمایت از نانوا و کشاورزی که برای تهیه آن رنج کشیده‌اند.

آموزنده
5

فرهنگ «نان و نمک» را زنده نگه داریم؛ نمک‌نشناس نباشیم و حرمت سفره را نگه داریم.

آموزنده
6

در مهمانی‌ها، اول نان را بیاوریم تا مهمان با دیدن برکت خدا آرامش یابد.

آموزنده
7

تکه نان‌های اضافه سفره، زباله نیستند؛ برکت‌اند. آنها را جداگانه و تمیز نگه داریم.

آموزنده
8

احترام به نان در واقع تمرین احترام به محیط زیست و منابع محدود زمین است.

آموزنده
9

سفره‌های نذری ما همیشه با نان متبرک می‌شود؛ این نشان از جایگاه معنوی گندم دارد.

آموزنده
10

نان حلال، نورانیت می‌آورد. مراقب باشیم چه نانی سر سفره خانواده می‌بریم.

آموزنده

چرا نان در فرهنگ ایرانی مقدس است؟

ایرانیان از دیرباز به دلیل اقلیم خشک و سخت بودن کشت گندم، ارزش زیادی برای نان قائل بودند. نان نماد زحمت، زندگی و لطف ایزدی بوده است. اصطلاح «نان و نمک» نشان‌دهنده پیوند عاطفی و تعهد اجتماعی است که با خوردن نان مشترک ایجاد می‌شود. این تقدس با ورود اسلام که احادیث فراوانی در تکریم نان دارد، تقویت شد.

آداب رفتار با نان در سنت اسلامی

در آموزه‌های اسلامی، نان جایگاه ویژه‌ای دارد. توصیه شده است که نان را با چاقو نبرند (مگر در ضرورت)، زیر ظرف داغ نگذارند و اگر تکه‌ای از آن روی زمین افتاد، برداشته، تمیز کرده و بخورند یا در جایی قرار دهند که زیر پا نماند. این آداب برای نهادینه کردن فرهنگ شکرگزاری و دوری از کبر و اسراف است.

نان و نمک؛ پیمان جوانمردی

خوردن نان و نمک کسی، در فرهنگ ایرانی ایجاد حق می‌کند. «نمک‌گیر شدن» یعنی مدیون محبت کسی شدن. خیانت به کسی که با او نان و نمک خورده‌اید، بدترین نوع بی‌اخلاقی در فرهنگ پهلوانی و عامه ایران محسوب می‌شود. این نشان می‌دهد نان کارکردی فراتر از غذا، و جنبه‌ای اخلاقی و حقوقی دارد.

گندم در باورهای مذهبی

گندم در متون دینی گاهی به عنوان «شجره ممنوعه» (در برخی تفاسیر غیرمشهور البته سیب یا انگور هم گفته شده اما گندم مشهور است) که آدم از آن خورد و هبوط کرد، و گاهی به عنوان برترین نعمت بهشتی یاد می‌شود. کاشت گندم عبادت محسوب می‌شود و زکات گندم یکی از واجبات مالی مهم در اسلام است که نشان‌دهنده اهمیت اقتصادی و معنوی آن است.

پاسداشت روز ملی نان (۲۶ آبان)

روز ملی نان فرصتی است برای احیای سنت‌های زیبای احترام به برکت خدا. در دنیای مدرن که مصرف‌گرایی رواج یافته، بازگشت به فرهنگ قناعت و حرمت نان، می‌تواند راهگشای بسیاری از مشکلات اقتصادی و زیست‌محیطی باشد. آموزش این مفاهیم به نسل جدید در این روز بسیار حائز اهمیت است.

سوالات متداول

اگر نان روی زمین دیدیم چه کنیم؟
آن را برداشته، گرد و خاکش را پاک کرده و در کناری (مانند لبه دیوار یا باغچه) بگذاریم تا پرندگان بخورند و زیر پا نماند.
چرا می‌گویند نان را با چاقو نبرید؟
این یک سنت قدیمی است برای احترام به نان، تا نشان دهند نان آنقدر عزیز است که نباید با ابزار تیز و خشن با آن برخورد کرد (البته حکم شرعی حرام نیست).
معنی ضرب‌المثل «نانش تو روغنه» چیست؟
یعنی اوضاع مالی و کسب و کارش سکه است و روزگار بر وفق مرادش می‌چرخد.
حکم دور ریختن نان در اسلام چیست؟
اسراف حرام است و دور ریختن نان اگر به معنای تضییع نعمت باشد، گناه محسوب می‌شود و موجب فقر می‌گردد.
نان و نمک خوردن کنایه از چیست؟
کنایه از رفاقت، مهمان‌نوازی و ایجاد تعهد اخلاقی بین دو نفر است.
آیا بوسیدن نان سندیت دینی دارد؟
در روایات صریحاً به بوسیدن اشاره نشده، اما به عنوان یک رسم عرفی زیبا برای نشان دادن احترام و شکرگزاری، مورد تأیید بزرگان است.
چرا نان سنگک در فرهنگ ایران جایگاه خاصی دارد؟
گفته می‌شود تنور آن را شیخ بهایی طراحی کرده و نانی کامل و سالم است که نماد هویت نان ایرانی است.
زکات گندم چیست؟
اگر محصول گندم کشاورز به حد نصاب خاصی برسد، واجب است مقدار مشخصی از آن را به فقرا بدهد (زکات واجب).
بهترین نان از نظر طب اسلامی چیست؟
نانی که سبوس داشته باشد، خوب پخته شده باشد و خمیرش به خوبی تخمیر شده باشد (ورآمده باشد).
شعار فرهنگی درباره نان؟
«نان برکت سفره، حرمت خانه».
WordAbyss - متن درباره حرمت نان و گندم در فرهنگ ایرانی و اسلامی 26 آبان 1405