حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السلام یکی از شخصیتهای برجسته و عالمان بزرگ جهان تشیع است که نسب شریف ایشان با چهار واسطه به امام حسن مجتبی علیه السلام میرسد. ایشان در دوران امامت چندین امام معصوم حضور داشته و از محضر امام رضا، امام جواد و امام هادی علیهم السلام بهرههای فراوان بردهاند. وفات ایشان در پانزدهم شوال، ثلمهای بزرگ بر پیکره جامعه اسلامی آن زمان وارد کرد.
یکی از مهمترین وقایع زندگی حضرت عبدالعظیم حسنی، ماجرای عرضه دین است. ایشان با وجود مقام علمی بالا و سن زیاد، نزد امام هادی علیه السلام رفتند و تمامی اعتقادات خود را از توحید تا امامت و معاد بر ایشان عرضه کردند تا از صحت آنها اطمینان یابند. این اقدام درس بزرگی از ولایتمداری و خضوع در برابر حجت خدا برای تمام شیعیان است و نشاندهنده جایگاه رفیع تسلیم بودن در برابر امر ولایت میباشد.
حضرت عبدالعظیم تحت فشار دستگاه خلافت عباسی و برای حفظ جان و ترویج تشیع، به صورت ناشناس به شهر ری هجرت کردند. ایشان در محله ساربانان در زیرزمین خانه یکی از شیعیان زندگی میکردند و روزها روزه و شبها به عبادت میپرداختند. سرانجام در پانزدهم ماه شوال، پس از یک دوره بیماری رحلت فرمودند و در باغی که امروز حرم مطهر ایشان است، به خاک سپرده شدند.
ایشان از محدثین بزرگ شیعه محسوب میشوند و روایات بسیاری را بیواسطه یا با واسطه از ائمه اطهار نقل کردهاند. کتبی همچون «خطب امیرالمومنین» و «یوم و لیله» از تالیفات ایشان است. اعتبار روایات ایشان به حدی است که علمای بزرگ رجال، ایشان را توثیق کرده و جایگاه ویژهای برایشان قائل هستند. وفات ایشان فقدانی بزرگ برای محافل علمی شیعه بود.
حرم مطهر حضرت عبدالعظیم حسنی در شهر ری، قرنهاست که ملجأ و پناهگاه شیعیان و دوستداران اهل بیت است. توسل به روح مطهر ایشان در سالروز وفاتشان، به جهت تقرب ایشان به درگاه الهی و ائمه معصومین، بسیار مجرب است. زائران با حضور در بارگاه ملکوتی ایشان، ضمن عرض ارادت، یاد و خاطره مجاهدتهای علمی و فرهنگی آن حضرت را گرامی میدارند.
