چشمها خیره به دستانِ قناد / که کشد شیره زِ پاتیلِ گشاد
شعر آخرین جعبه
2
ناگهان نعره زد آن شاگردش / زولبیا تمام شد، ای داد و بیداد!
شعر آخرین جعبه
3
رنگِ رخسارِ جماعت شد زرد / آه و ناله ز دلِ هر زن و مرد
شعر آخرین جعبه
4
یک نفر گفت: بده بامیه پس / راضیام من به همین هم، ای مرد
شعر آخرین جعبه
5
جنگ شد بر سرِ آخرین جعبه / گویی انگار که فتح است و نبرد
شعر آخرین جعبه
شعر گرانی
1
قیمتِ زولبیا چون نرخِ دلار / میرود بالا، امان از این کار
شعر گرانی
2
گفتم ای شیخ، چرا اینقدر گران؟ / گفت شیرین شده کامِ دگران
شعر گرانی
3
جیبِ ما خالی و دلها پرِ قند / میخریم باز ولی با لبخند
شعر گرانی
4
سفره افطار بدونِ این دو / هست چون باغِ بدونِ لیمو
شعر گرانی
5
پولِ گوشت و مرغ دادیم به این / تا شود کامِ من و تو شیرین
شعر گرانی
شعر عجله
1
ساعت شش شد و اذان نزدیک / صفِ ما مانده در این کوچه باریک
شعر عجله
2
تلفن زنگ زد و همسر گفت / کجایی مرد؟ شد افطار، آرتیک!
شعر عجله
3
گفتم ای زن، تو ندان که اینجا / جنگِ خونین شده بر سرِ حلوا
شعر عجله
4
گر نیایم با دو جعبه پر / راه نده من را تو اصلا به سرا
شعر عجله
5
خلاصه خریدم با صد مکافات / زولبیایی که دهد بر همه حیات
شعر عجله
تک بیتهای ناب
1
زولبیا عشقی است که در صف حاصل شود / هر که بی نوبت رود، باطل شود
تک بیتهای ناب
2
صف نیست این، آزمونِ صبرِ ماست / جایزه اش یک جعبه پر از طلاست
تک بیتهای ناب
فرهنگ صفنشینی در ماه رمضان
صفهای طولانی قنادیها و آشفروشیها در ساعات منتهی به افطار، یکی از تصاویر تکرارشونده و نوستالژیک ماه رمضان در ایران است. این صفها فراتر از یک انتظار ساده برای خرید، تبدیل به یک گردهمایی اجتماعی شدهاند. در این صفها، از بحثهای سیاسی و اقتصادی تا شوخی و خنده و غر زدنهای مشترک جریان دارد. شاعران طنزپرداز با دستمایه قرار دادن این موقعیت، نقدهای اجتماعی و فرهنگی خود را در قالب شعر بیان میکنند.
چرا دم افطار همه چیز شلوغ میشود؟
مدیریت زمان در ماه رمضان چالش بزرگی است. اکثر روزهداران خریدهای خود را به لحظات آخر موکول میکنند تا مواد غذایی تازه و گرم سر سفره ببرند. همین همزمانی تقاضا با محدودیت زمان (نزدیک شدن به اذان مغرب)، باعث ایجاد ترافیک و صفهای طولانی میشود که بستری عالی برای خلق موقعیتهای طنزآمیز است.
نقد گرانی در قالب شعر طنز
شعر طنز یکی از بهترین ابزارها برای انتقاد از شرایط اقتصادی بدون ایجاد تنش است. اشاره به قیمت زولبیا و مقایسه آن با تورم و نرخ ارز در قالب ابیات فکاهی، درد دل مردم را بازگو میکند. خندیدن به این مشکلات، نوعی همدلی اجتماعی ایجاد میکند و تحمل سختیها را کمی آسانتر میسازد.
نقش قناد در ادبیات طنز رمضان
در اشعار طنز مربوط به زولبیا، شخصیت «قناد» یا «شاطر» معمولاً به عنوان فردی خونسرد در برابر جماعتی عجول و گرسنه تصویر میشود. این تضاد رفتاری و قدرت قناد در توزیع «شهد و شکر»، او را به یکی از کاراکترهای اصلی طنزهای رمضانی تبدیل کرده است.
صبر و شکیبایی؛ درس اخلاقی صف
هرچند ظاهر ماجرا طنز و شوخی با هل دادن و دعواست، اما در لایه زیرین، این صفها تمرینی برای صبر هستند. ایستادن در صف با زبان روزه و تحمل گرما یا خستگی، دقیقاً با فلسفه ماه رمضان که تقویت اراده است، همخوانی دارد. پایان این صبر، شیرینی افطار است که استعارهای از پاداش اخروی صبر میباشد.
سوالات متداول
چرا صف زولبیا بامیه دم افطار شلوغ است؟
چون همه دنبال خرید جنس تازه و داغ (از تنور درآمده) درست قبل از اذان هستند.
بهترین زمان خرید زولبیا برای دوری از صف کی است؟
اوایل صبح یا ظهر که قنادیها خلوت هستند و تولید روزانه آماده شده است.
مضمون اصلی شعرهای طنز صف نانوایی و قنادی چیست؟
عجله مردم، رعایت نکردن نوبت، تمام شدن جنس، و بیخیالی فروشنده.
آیا شعر طنز درباره گرانی زولبیا وجود دارد؟
بله، بسیاری از شاعران طنزپرداز گرانی شیرینی را با زبانی کنایی و خندهدار نقد کردهاند.
چطور در صف قنادی حوصلهمان سر نرود؟
با صحبت با دیگران، گوش دادن به پادکست، یا خواندن همین شعرهای طنز در گوشی!
خاطرات مشترک مردم از صفهای رمضان چیست؟
دوستیهای یهویی تو صف، بحثهای سیاسی داغ، و نگرانی از اینکه نکنه به من نرسه.
آیا کیفیت زولبیای دم افطار بهتر است؟
لزوماً خیر، گاهی به دلیل عجله و حجم بالای کار، کیفیت پخت در ساعات اوج شلوغی پایین میآید.
اصطلاح «زولبیا شده» در صف یعنی چه؟
کنایه از اینکه فرد در اثر فشار جمعیت له شده یا لباسش چروک و درهم پیچیده شده است.
چه کسانی شاعران طنز معروف معاصر هستند؟
افرادی مثل ابوالفضل زرویی نصرآباد و ناصر فیض که اشعار طنز زیبایی درباره مناسبتها دارند.
نقش صف در فرهنگ عامه ایران چیست؟
صف نمادی از انتظار، عدالت (رعایت نوبت) و گاهی هرج و مرج است که در ادبیات فولکلور جایگاه ویژهای دارد.