فریدالدین محمد عطار نیشابوری در حدود سال ۵۴۰ هجری قمری در قریه کدکن از توابع نیشابور متولد شد. پدرش ابراهیم، عطار و داروفروش بود و فریدالدین نیز پیشه پدر را ادامه داد. نیشابور در آن زمان یکی از مراکز بزرگ علمی و فرهنگی جهان اسلام بود و عطار در چنین محیطی رشد کرد و از محضر بزرگان و دانشمندان آن دیار بهره برد.
عطار در داروخانه خود مشغول طبابت بود و روزانه بیماران زیادی را ویزیت میکرد. گفته میشود که او در همین دکان، درد و رنج مردم را میدید و همین امر باعث شد تا به سمت عرفان و تسکین دردهای روحی انسانها گرایش پیدا کند. داستان مشهوری درباره تحول روحی او وجود دارد که درویشی در دکان او جان داد و این واقعه جرقهای برای بیداری و سلوک عرفانی عطار شد.
یکی از مهمترین رخدادهای زندگی عطار، ملاقات او با بهاءالدین ولد (پدر مولانا) و جلالالدین محمد (مولوی) خردسال بود. عطار در این دیدار، نور نبوغ را در پیشانی مولوی دید و کتاب اسرارنامه خود را به او هدیه داد و گفت: «زود باشد که این پسر تو آتش در سوختگان عالم زند». این پیشبینی بعدها با ظهور شمس تبریزی و تحول مولانا محقق شد.
پایان زندگی عطار با تراژدی حمله مغول گره خورده است. در سال ۶۱۸ هجری قمری، مغولان به نیشابور حمله کردند. عطار که پیری سالخورده بود، به دست سربازان مغول اسیر شد. روایتی وجود دارد که شخصی خواست او را به بهای گزافی بخرد، اما عطار به مغول گفت نفروش که گرانتر میخرند. سپس شخصی پیشنهاد کاه داد و عطار گفت بفروش که بیش از این نمیارزم. مغول خشمگین شد و او را کشت. این داستان نمادین، بیارزشی جان انسان در نگاه مغول و وارستگی عطار را نشان میدهد.
عطار پس از شهادت در نیشابور دفن شد. مقبره او در دوره تیموری توسط امیرعلیشیر نوایی بازسازی شد و امروز یکی از زیباترین اماکن دیدنی نیشابور است. آثار او همچون منطقالطیر، مصیبتنامه، اسرارنامه و الهینامه، قرنهاست که منبع الهام شاعران، عارفان و متفکران سراسر جهان است.
