روز جهانی دوچرخهسواری که در ۳ ژوئن جشن گرفته میشود، در سال ۲۰۱۸ توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد تصویب شد. این روز به منظور ترویج استفاده از دوچرخه به عنوان یک وسیله حمل و نقل ساده، ارزان، قابل اعتماد، پاک و پایدار نامگذاری شده است. دوچرخه بیش از دو قرن است که در خدمت بشر بوده و نمادی از پیشرفت انسان و احترام به محیط زیست است.
دوچرخهسواری یک ورزش هوازی عالی است که به تقویت قلب و عروق، کاهش فشار خون و کنترل وزن کمک میکند. این ورزش فشار کمی به مفاصل وارد میکند و برای اکثر افراد مناسب است. علاوه بر سلامت جسمی، رکاب زدن باعث ترشح هورمونهای شادیبخش (اندروفین) شده و استرس و اضطراب را به شدت کاهش میدهد. در دنیای کمتحرک امروز، دوچرخه معجزه سلامتی است.
در شهرهای بزرگ که با معضل ترافیک و آلودگی هوا دست و پنجه نرم میکنند، دوچرخه بخشی از راه حل است. دوچرخهها هیچ گاز گلخانهای تولید نمیکنند، فضای کمی اشغال میکنند و آلودگی صوتی ندارند. جایگزینی سفرهای کوتاه شهری با دوچرخه میتواند تأثیر چشمگیری در کاهش مصرف سوختهای فسیلی و بهبود کیفیت هوای شهرها داشته باشد.
رعایت نکات ایمنی برای دوچرخهسواران حیاتی است. استفاده از کلاه ایمنی استاندارد، نصب چراغهای جلو و عقب برای دیده شدن در شب، و پوشیدن لباسهای روشن یا شبرنگ از الزامات است. همچنین رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی، حرکت از سمت راست و استفاده از مسیرهای ویژه دوچرخه (در صورت وجود) ضامن سلامتی دوچرخهسواران است.
ایران با تنوع جغرافیایی خود، مسیرهای جذابی برای دوچرخهسواری کوهستان و جاده دارد. در سالهای اخیر، فرهنگ استفاده از دوچرخه در شهرهایی مانند اصفهان، یزد و تهران گسترش یافته است. با این حال، نیاز به توسعه زیرساختها، ایجاد مسیرهای امن و فرهنگسازی برای احترام رانندگان به دوچرخهسواران همچنان احساس میشود. پویشهایی مثل «سهشنبههای بدون خودرو» گامی مثبت در این جهت است.
