در روز آخر شعبان (۲۹ یا ۳۰)، سنت حسنه «استهلال» یا جستجوی هلال ماه نو انجام میشود. مؤمنان با اشتیاق به آسمان نگاه میکنند تا نوید آغاز ماه رمضان را بیابند. این کار نه تنها یک عمل نجومی، بلکه یک عبادت و نشانه آمادگی روحی برای ورود به ضیافت الهی است. دعای هنگام رویت هلال از اعمال مهم این لحظات است.
در روزهای پایانی شعبان، مؤمنان به سنت زیبای غبارروبی و عطرآگین کردن مساجد میپردازند. این کار نمادی از آمادهسازی ظاهر و باطن برای مهمانی بزرگ خداست. مسجد خانه خداست و باید برای پذیرایی از مهمانان خدا در ماه رمضان، تمیز و آراسته باشد.
روز آخر شعبان، حال و هوای خاصی دارد؛ آمیختهای از دلتنگی برای ماه پیامبر (ص) و شوق برای ماه خدا. دعاها و مناجاتهای وداع با شعبان، درخواست میکنند که اگر بخشیده نشدهایم، در این لحظات آخر بخشیده شویم تا پاک وارد رمضان شویم. این انتقال معنوی، نقطه عطفی در تقویم عبادی سالانه است.
در شب اول ماه رمضان (پایان روز آخر شعبان)، نیت کردن برای روزه کل ماه یا روزه فردا واجب است. نیت رکن اصلی روزه است و به معنای تصمیم قلبی برای اطاعت از فرمان خدا و خودداری از مبطلات روزه است. تبریک پیشاپیش، یادآور این آمادگی ذهنی و قلبی است.
ورود به ماه رمضان آدابی دارد؛ از جمله توبه، حلالیت طلبیدن از دیگران، صدقه دادن و قرائت دعای امام سجاد (ع) در استقبال از ماه رمضان (دعای ۴۴ صحیفه سجادیه). تبریک گفتن به یکدیگر، نوعی یادآوری این آداب و ایجاد شور و نشاط اجتماعی برای عبادت است.
