معرفی کوتاه ابوالفضل بیهقی برای استوری و شبکه‌های اجتماعی 1405

1 آبان

استوری_کوتاه

1

اول آبان، روز بزرگداشت پدر نثر فارسی، ابوالفضل بیهقی گرامی باد.

استوری_کوتاه
2

بیهقی، گزارشگر حقیقت و معمار نثر فاخر پارسی است.

استوری_کوتاه
3

تاریخ بیهقی، تنها یک کتاب تاریخ نیست، رمانِ واقعیت‌های تلخ و شیرین روزگار است.

استوری_کوتاه
4

او که نوشت: غرض من آن است که تاریخ پایه‌ای بنویسم و بنایی بزرگ افراشته گردانم.

استوری_کوتاه
5

بیهقی به ما آموخت که قلم، امانت است و نویسنده، امانت‌دار حقیقت.

استوری_کوتاه
6

نثر بیهقی، همچون دریایی است که هم آرامش دارد و هم طوفان؛ روزش مبارک.

استوری_کوتاه
7

بزرگداشت مردی است که گفت: سخنی نرانم که آن را به تعصبی و تزیدی کشد.

استوری_کوتاه
8

بیهقی؛ پیرِ دبیران و استادِ نویسندگانِ آزاده ایران زمین.

استوری_کوتاه
9

امروز روزِ کسی است که تاریخ را با ادبیات پیوند زد و جاودانه کرد.

استوری_کوتاه
10

میراث بیهقی، صداقت در گفتار و شیوایی در نوشتار است.

استوری_کوتاه

دانستنی

1

آیا می‌دانید تاریخ بیهقی ابتدا ۳۰ جلد بوده که متاسفانه بخش زیادی از آن از بین رفته است؟

دانستنی
2

بیهقی دبیر دیوان رسالت غزنویان بود و وقایع را با چشم خود دیده و ثبت کرده است.

دانستنی
3

سبک نوشتاری بیهقی، بینابین (مرسل عالی) است که اوج پختگی نثر فارسی را نشان می‌دهد.

دانستنی
4

داستان حسنک وزیر، یکی از شاهکارهای دراماتیک و تراژیک در تاریخ بیهقی است.

دانستنی
5

بیهقی در روستای حارث‌آباد سبزوار متولد شد و تا پایان عمر به نوشتن مشغول بود.

دانستنی
6

صداقت و بی‌طرفی بیهقی در روایت تاریخ، او را از سایر مورخان متمایز می‌کند.

دانستنی
7

تاریخ مسعودی نام دیگر کتاب اوست، اما به تاریخ بیهقی شهرت یافته است.

دانستنی
8

بیهقی معتقد بود تاریخ باید برای آیندگان عبرت‌آموز باشد، نه فقط قصه‌گویی.

دانستنی
9

نثر بیهقی سرشار از اصطلاحات دیوانی و ترکیبات زیبای فارسی است.

دانستنی
10

اول آبان در تقویم ملی ایران به پاس خدمات او، روز ابوالفضل بیهقی نامگذاری شده است.

دانستنی

جملات_ناب

1

و حسنک را سوی دار بردند و به جایگاه رسانیدند...

جملات_ناب
2

این بوسهل مردی امام‌زاده و محتشم و فاضل و ادیب بود، اما شرارت و زعارتی در طبع وی مؤکد شده.

جملات_ناب
3

مرد آنگاه آگاه شود که نبشتن گیرد و بداند که پهنای کار چیست.

جملات_ناب
4

و هیچ نبشته نیست که آن را به یک بار خواندن نیرزد.

جملات_ناب
5

احمق مردا که دل در این جهان بندد که نعمتی بدهد و زشت بازستاند.

جملات_ناب
6

در دیگر تواریخ چنین طول و عرض نیست که احوال را آسان گرفته‌اند.

جملات_ناب
7

من که بوالفضلم، کتاب بسیار فرونگریسته‌ام، خاصه اخبار و قصص.

جملات_ناب
8

و عاقبت کار آدمی مرگ است.

جملات_ناب
9

بزرگا مردا که او دامن قناعت تواند گرفت.

جملات_ناب
10

تاریخ به راه راست می‌رود که روا نیست در تاریخ تملق کردن.

جملات_ناب

ابوالفضل بیهقی کیست؟

ابوالفضل محمد بن حسین بیهقی، مورخ و نویسنده برجسته ایرانی در قرن پنجم هجری است. او در دیوان رسالت غزنویان به عنوان دبیر خدمت می‌کرد و سال‌ها زیر نظر استادش بونصر مشکان تجربه اندوخت. بیهقی پس از بازنشستگی و در دوران پیری، تصمیم به نگارش مشاهدات و تجربیات خود گرفت. حاصل این تلاش، کتاب ارزشمند «تاریخ بیهقی» است که نه تنها منبعی موثق از تاریخ غزنویان است، بلکه شاهکاری ادبی در نثر فارسی محسوب می‌شود.

چرا بیهقی را پدر نثر فارسی می‌نامند؟

نثر بیهقی، نثری استوار، دقیق و در عین حال هنرمندانه است. او توانست تعادلی بی‌نظیر میان ایجاز (کوتاه‌گویی) و اطناب (توصیف جزئیات) ایجاد کند. استفاده از لغات اصیل فارسی، ساختار دستوری محکم و توصیفات زنده و سینمایی، نثر او را به الگویی برای نویسندگان قرون بعد تبدیل کرد. بیهقی نشان داد که زبان فارسی ظرفیت بیان پیچیده‌ترین مفاهیم سیاسی و اجتماعی را با زیبایی تمام دارد.

ویژگی‌های اخلاقی بیهقی در تاریخ‌نگاری

مهمترین ویژگی بیهقی، «التزام به حقیقت» است. او بارها در کتابش تاکید می‌کند که چیزی جز راست نخواهد نوشت و از تعصب و طرفداری بی‌جا دوری می‌کند. با اینکه او در دربار غزنویان بود، اما شجاعانه از مظلومیت کسانی مانند حسنک وزیر نوشت و زشتی‌های قدرت را نیز به تصویر کشید. این انصاف و واقع‌گرایی، کتاب او را به سندی اخلاقی و تاریخی تبدیل کرده است.

داستان حسنک وزیر؛ اوج هنر بیهقی

ماجرای بر دار کردن حسنک وزیر، یکی از تاثیرگذارترین بخش‌های تاریخ بیهقی است. بیهقی در این روایت، با چنان مهارت و جزئی‌نگری صحنه‌ها را توصیف می‌کند که خواننده خود را در پای دار احساس می‌کند. او با نثری سوگوارانه و در عین حال عینی، مظلومیت حسنک و کینه‌توزی دشمنانش را نشان می‌دهد. این بخش از کتاب، نمونه‌ای عالی از پیوند تاریخ و ادبیات تراژیک است.

اهمیت روز اول آبان

نامگذاری اول آبان به عنوان روز بزرگداشت ابوالفضل بیهقی، گامی مهم در جهت شناخت مفاخر فرهنگی ایران است. این روز فرصتی است تا نسل جوان با ریشه‌های زبانی و هویت تاریخی خود آشنا شوند. بیهقی نماد خردورزی، تجربه‌اندوزی و پاسداشت زبان فارسی است و یادآوری نام او، یادآوری شکوه تمدن ایرانی-اسلامی است.

سوالات متداول

روز بیهقی چه تاریخی است؟
اول آبان ماه در تقویم ملی ایران به عنوان روز بزرگداشت ابوالفضل بیهقی نامگذاری شده است.
مهمترین اثر بیهقی چیست؟
کتاب «تاریخ بیهقی» که به تاریخ مسعودی نیز مشهور است، مهمترین اثر اوست.
سبک نثر بیهقی چیست؟
نثر او حد فاصل نثر مرسل (ساده) و نثر فنی است که به آن نثر بینابین یا مرسل عالی می‌گویند.
بیهقی در کجا متولد شد؟
او در روستای حارث‌آباد از توابع سبزوار (بیحق) در استان خراسان دیده به جهان گشود.
چرا تاریخ بیهقی ناقص است؟
اصل کتاب حدود ۳۰ جلد بوده است اما متاسفانه در طول تاریخ و حملات مختلف، بخش اعظم آن از بین رفته و تنها بخش‌هایی از آن باقی مانده است.
استاد بیهقی چه کسی بود؟
خواجه بونصر مشکان، رئیس دیوان رسالت غزنوی، استاد و راهنمای اصلی بیهقی در فن دبیری بود.
موضوع اصلی تاریخ بیهقی چیست؟
موضوع اصلی آن تاریخ پادشاهی مسعود غزنوی است، اما اطلاعات ارزشمندی درباره سامانیان و صفاریان و ادب و فرهنگ آن دوره نیز دارد.
حسنک وزیر که بود؟
آخرین وزیر سلطان محمود غزنوی که به دستور مسعود و با توطئه بوسهل زوزنی به ناحق بر دار آویخته شد و بیهقی داستانش را جاودانه کرد.
آیا بیهقی شعر هم می‌گفت؟
شهرت اصلی او در نثر است و اگرچه اشعاری به او نسبت داده شده، اما قوت نثرش بسیار بالاتر است.
جمله معروف بیهقی درباره تاریخ‌نگاری چیست؟
غرض من آن است که تاریخ پایه‌ای بنویسم و بنایی بزرگ افراشته گردانم، چنان که ذکر آن تا آخر روزگار باقی ماند.
WordAbyss - معرفی ابوالفضل بیهقی برای استوری (۱ آبان) - پدر نثر فارسی 1405