استقامت در ادبیات آزادگان، تنها به معنای تحمل شکنجه جسمی نیست، بلکه به معنای حفظ هویت، عقیده و روحیه در شرایطی است که همه چیز برای شکستن انسان طراحی شده بود. آزادگان جنگ تحمیلی با تکیه بر ایمان الهی، نه تنها تسلیم فشارهای روانی و فیزیکی دشمن نشدند، بلکه محیط اسارت را به محیطی برای رشد و تعالی تبدیل کردند. این استقامت فعال، دشمن را در خاک خودش شکست داد.
از دیدگاه روانشناسی، آزادگان نمونه های بارز تاب آوری هستند. آنها توانستند در شرایط استرس زای مزمن، معنایی برای رنج خود بیابند. این معنایابی که ریشه در اعتقادات مذهبی و ملی داشت، به آنها کمک کرد تا از تروماهای اسارت عبور کنند و پس از بازگشت نیز، با وجود آسیب های جسمی و روحی، نقش های سازنده ای در جامعه ایفا کنند.
رژیم بعث عراق از وحشیانه ترین روش ها برای شکستن مقاومت اسرا استفاده می کرد؛ از گرسنگی دادن و ممانعت از خواب تا شکنجه های جسمی شدید. اما واکنش آزادگان، شگفت انگیز بود. آنها با اعتصاب غذا، برگزاری مراسم های دعا و حمایت از یکدیگر، جبهه ای متحد تشکیل دادند که ماشین شکنجه صدام را ناکارآمد کرد. استقامت آنها، زندانبانان را به ستوه آورده بود.
موتور محرک استقامت آزادگان، ایمان قوی و توسل به اهل بیت (ع) بود. خاطرات آزادگان پر است از لحظاتی که در اوج ناامیدی، با یک دعا یا توسل، نیرویی تازه می گرفتند. نماز، روزه و تلاوت قرآن، پناهگاهی امن برای روح آنان بود که اجازه نمی داد ناامیدی بر آنها غلبه کند.
امروز که کشور با جنگ های ترکیبی و تحریم های ظالمانه مواجه است، بازخوانی درس های استقامت آزادگان ضروری است. آنها به ما آموختند که با دست خالی و در بدترین شرایط هم می توان ایستاد و باج نداد. تکریم استقامت آنان، تزریق روحیه خودباوری و امید به بدنه جامعه امروز است.
