واژه «محمد» از ریشه «حمد» به معنای ستایش است. این نام صیغه اسم مفعول از باب تفعیل است که مبالغه در ستایش را میرساند؛ یعنی کسی که خصال پسندیده او بسیار زیاد است و پیوسته مورد ستایش قرار میگیرد. این نام پیش از پیامبر اسلام در میان اعراب رواج نداشت و انتخابی الهی بود.
پیامبر اسلام دو نام مشهور دارند: محمد و احمد. گفته شده «محمد» نام زمینی ایشان است (ستوده شده توسط زمینیان) و «احمد» نام آسمانی ایشان (ستایشکنندهتر یا ستودهتر در آسمان). هر دو نام در قرآن کریم ذکر شدهاند و دارای بار معنایی عمیقی هستند.
در عرفان اسلامی، تکرار نام محمد موجب نورانیت قلب و رفع غم و اندوه دانسته شده است. صلوات که درود بر این نام و صاحب آن است، ذکر گرهگشا و کلید استجابت دعاهاست. نوشتن این نام بر سردر خانهها و اماکن، سنت حسنهای است که انرژی مثبت ایجاد میکند.
نام محمد بیشترین سهم را در هنرهای اسلامی، بهویژه کالیگرافی و تذهیب دارد. هنرمندان در طول تاریخ با عشق و ارادت، این نام را به هزاران شکل زیبا طراحی کردهاند که نشاندهنده زیبایی ذاتی و بصری حروف این نام است.
طبق روایات، در روز قیامت ندا داده میشود که هر کس نامش محمد است برخیزد و به حرمت این نام وارد بهشت شود. این روایات نشاندهنده شفاعت و دستگیری صاحب این نام از محبان و همنامان خود است.
