شعر ترکی و آذری برای تسلیت ماه محرم و آیین طشت‌گذاری 1405

1 محرم

نوحه_ترکی

1

باشلاندی حسینین عزاسی، گینه قاره گیوب شیعه‌سی. (عزای حسین شروع شد، باز شیعه‌اش سیاه پوشید)

نوحه_ترکی
2

گلدی ماه محرم، دیلده وار شور و شین، سسله‌نیر یر گویلر: یا حسین یا حسین.

نوحه_ترکی
3

سو یانیندا سو تک، تشنه قربان حسین، جان وئروب سو کنارینده، عطشان حسین.

نوحه_ترکی
4

ای سو، ندن آخمادین خیملره؟ ربابین سودسوز قالدی اصغری.

نوحه_ترکی
5

حسینین یولوندا، جانیمیز قربان، بیز اولدوخ بو آیدا، سینه زن گریان.

نوحه_ترکی
6

طشت‌گذاری ایله باشلار بیزیم عزامیز، حسین چی لریک بیز، بودور ایفتیخاریمیز.

نوحه_ترکی
7

گینه اسدی قاره پرچملر، گینه دوشدی دیللره غملر.

نوحه_ترکی
8

آی باتدی محرم گلدی، عالم لره ماتم گلدی.

نوحه_ترکی
9

یا ابوالفضل دئیرم، هر دردیمه درمان، سن سن آقا باب الحوائج، بیزه احسان.

نوحه_ترکی
10

زینبم، قارداشیمین یاسی باشلاندی، گوزلریمین یاشی، قان اولدی دامدی.

نوحه_ترکی

شعر_طشت‌گذاری

1

طشت قویدیق یادیگاریق فراتین سویوندان، حسینین تشنه لب لری چیخماز یادیمیزدان. (طشت گذاشتیم به یاد آب فرات، لب‌های تشنه حسین از یادمان نمی‌رود)

شعر_طشت‌گذاری
2

اردبیل اهلی، طشت‌گذاری ایله پیشواز ائدر محرمه، یا حسین سسی اوجالار عرشه.

شعر_طشت‌گذاری
3

بو طشت، نمادِ فرات دی، سو یوخدی، عطش وار، کربلا وار.

شعر_طشت‌گذاری
4

سو ایچنده دیون یا حسین، سو گورنده دیون یا حسین.

شعر_طشت‌گذاری
5

طشت‌گذاری رسمی، بیزیم غیرتیمیزدی، حسین عاشقی اولماق، بیزیم ثروتیمیزدی.

شعر_طشت‌گذاری
6

فراتین سویون باغلادیلار، اورکلری داغلادیلار، بیز طشت قویوب سو توکدوک، یاد ائدک او گونلری.

شعر_طشت‌گذاری
7

یا عباس، بو سولار سنین شرمنده لیگین دی، سو گتیرمدین اما، عالم سنه سقا دیدی.

شعر_طشت‌گذاری
8

طشت لر دولدی سودان، اما خیمه لر عطشان، حسینین بالالاری، یانیر سوزان سوزان.

شعر_طشت‌گذاری
9

بو رسم قدیم دن قالیب بیزه یادگار، شاه اسماعیل صفوی دن، بیزیم دیار.

شعر_طشت‌گذاری
10

هر کیم بو طشت دن سو ایچسه، شفا تاپار، حسینین آدینا، دردینه دوا تاپار.

شعر_طشت‌گذاری

سوزناک_آذری

1

آنام اوغلی حسین، یارالاروا قربان، سوسوز دوداقلاریوا، جانیم قربان.

سوزناک_آذری
2

کربلا چولونده، زینب نالانی، گوردی قارداشینین، باشسیز پیکرینی.

سوزناک_آذری
3

ای وای حسینیم وای، مظلوم حسینیم وای.

سوزناک_آذری
4

رقیه دییردی: بابا گلمدین، منیم حالیمی گورمدین.

سوزناک_آذری
5

علی اصغرین بوغازی، اوخا نشان اولدی، ربابین اورگی، قانا بویان اولدی.

سوزناک_آذری
6

قاسمین تویی، عزا اولدی، حناسی قان، کفنی پیرهن اولدی.

سوزناک_آذری
7

اکبرین دوغرانمیش بدنی، عبانی دولدوردی، لیلانین گوزلری، یولدا قالدی.

سوزناک_آذری
8

سقا دوشدی آتدان، سو مشکی اولدی پاره، سکینه خیمه ده، باخیر انتظاره.

سوزناک_آذری
9

زینب، حسینین کوینگی الینده، گئدیر شاما ساری، غملر دیلینده.

سوزناک_آذری
10

بیزیم ده گوزوموز، بو آیدا قان آغلار، حسینین یاسیندا، اورکلر یانار.

سوزناک_آذری

کوتاه_استوری

1

باشلاندی حسینین عزاسی.

کوتاه_استوری
2

التماس دعا، بو آی دا.

کوتاه_استوری
3

یا حسین، بیزی اوز باشیمیزا قویما.

کوتاه_استوری
4

طشت‌گذاری، اعلام عزای حسینی.

کوتاه_استوری
5

سلام اولسون سوسوز دوداقلارا.

کوتاه_استوری
6

آذربایجان، حسین عاشقی.

کوتاه_استوری
7

یا ابوالفضل، ق قوللاروا قربان.

کوتاه_استوری
8

لبیک یا حسین.

کوتاه_استوری
9

ماه محرم گلدی.

کوتاه_استوری
10

حسینین قاره سی، بیزیم کفن یمیز.

کوتاه_استوری

تاریخچه آیین طشت‌گذاری در فرهنگ ترک زبانان

آیین طشت‌گذاری یکی از قدیمی‌ترین و اصیل‌ترین سنت‌های عزاداری در میان مردم آذربایجان و به ویژه اردبیل است که قدمت آن به دوره صفویه بازمی‌گردد. این مراسم معمولاً چند روز پیش از آغاز رسمی ماه محرم برگزار می‌شود و نمادی از اعلام عزا و پیشواز رفتن برای سوگواری سیدالشهدا (ع) است. طشت نماد رود فرات و آب نماد تشنگی اهل بیت است.

فلسفه نمادین طشت و آب

در روایات تاریخی آمده است که امام حسین (ع) و یارانش پیش از رسیدن به کربلا، با سپاهیان حر بن یزید ریاحی برخورد کردند که تشنه بودند. امام دستور دادند تا سیرابشان کنند و حتی اسب‌هایشان را آب دهند. آیین طشت‌گذاری یادآور این جوانمردی و همچنین یادآور بسته شدن آب بر روی اهل بیت در روزهای بعد است. طشت‌ها پر از آب می‌شوند تا یادآور حسرت آب در کربلا باشند.

نحوه برگزاری مراسم طشت‌گذاری

در این مراسم، طشت‌های مسی یا برنزی بزرگ را که تمیز و متبرک شده‌اند، با احترام و همراه با نوحه‌خوانی و سینه‌زنی وارد مسجد یا حسینیه می‌کنند. سپس عزاداران در حالی که نام یا حسین و یا ابوالفضل را فریاد می‌زنند، طشت‌ها را در جای مخصوص قرار داده و در آن آب می‌ریزند. مردم از این آب به عنوان تبرک و شفا می‌نوشند یا برای بیماران می‌برند.

اهمیت طشت‌گذاری در هویت اردبیل

اردبیل به عنوان پایتخت حسینیت شناخته می‌شود و طشت‌گذاری اوج تجلی شور و شعور حسینی در این شهر است. این مراسم از مسجد جامع اردبیل آغاز شده و به نوبت در محلات شش‌گانه اصلی و مساجد دیگر برگزار می‌شود. نظم و ترتیب خاص و اشعار سوزناک ترکی که در این مراسم خوانده می‌شود، فضایی معنوی و بی‌نظیر ایجاد می‌کند.

اشعار و نوحه‌های ترکی در محرم

زبان ترکی آذری به دلیل ظرفیت بالای عاطفی و حماسی، یکی از غنی‌ترین گنجینه‌های ادبیات عاشورایی را دارد. شعرایی مانند تاج‌الشعرا یحیوی، منزوی و انور، آثاری جاودانه خلق کرده‌اند که در مراسم طشت‌گذاری و طول ماه محرم خوانده می‌شود و قلب هر شنونده‌ای را می‌لرزاند.

سوالات متداول

آیین طشت گذاری چیست؟
یک مراسم سنتی عزاداری در بین آذری زبان ها است که در آن طشت هایی را به نماد آب فرات در مساجد قرار داده و پر از آب می کنند.
زمان برگزاری طشت گذاری چه موقع است؟
معمولاً از ۲۷ ذی‌الحجه تا اول محرم، به عنوان پیشواز و آغاز عزاداری برگزار می شود.
طشت گذاری نماد چیست؟
نماد جوانمردی امام حسین (ع) در سیراب کردن سپاه حر و همچنین یادآور تشنگی اهل بیت و بسته شدن آب فرات است.
این آیین بیشتر در کدام شهرها رایج است؟
خاستگاه اصلی آن شهر اردبیل است، اما در تبریز، زنجان، ارومیه و شهرهای ترک زبان دیگر نیز برگزار می شود.
ذکر معروف موقع طشت گذاری چیست؟
معمولاً شعار الدخیل یا ابوالفضل و یا حسین همراه با سینه‌زنی خاص ترک‌ها گفته می‌شود.
آیا آب طشت تبرک است؟
بله، عزاداران معتقدند آبی که در این طشت ها ریخته می شود با دعای خیر و اشک عزاداران متبرک شده و شفا بخش است.
قدمت این مراسم چقدر است؟
ریشه های این مراسم به دوره صفویه برمی گردد و صدها سال است که اجرا می شود.
چرا طشت را بر دوش حمل می کنند؟
حمل طشت بر دوش ریش‌سفیدان هیئت، نشانه احترام به آب (مهریه حضرت زهرا) و اهمیت موضوع تشنگی در واقعه کربلاست.
معروفترین شاعران مرثیه ترکی چه کسانی هستند؟
اساتیدی مانند یحیوی، منزوی، انور، و شمس از بزرگان ادبیات مرثیه آذری هستند.
آیا غیر ترک زبان ها هم می توانند شرکت کنند؟
بله، درب مجالس امام حسین (ع) به روی همه باز است و دیدن این مراسم معنوی برای هر کسی تأثیرگذار است.
WordAbyss - شعر ترکی تسلیت محرم و طشت‌گذاری | متن نوحه آذری 1405