خرید با احترام: از کودکان کار خرید کنید، اما نه از روی ترحم، بلکه با لبخند و احترام تا عزت نفسشان حفظ شود.
اقدامات عملی
2
تامین اقلام آموزشی: به جای پول نقد، برایشان لوازم تحریر، کیف و کتاب بخرید تا به تحصیل تشویق شوند.
اقدامات عملی
3
نذر فرهنگی: به نیت امام حسن (ع)، هزینه ثبتنام یک کودک کار را در مدرسه تقبل کنید.
اقدامات عملی
4
توزیع افطاری سالم: بستههای غذایی مقوی (شیر، خرما، ساندویچ خانگی) تهیه کرده و در خیابان به آنها بدهید.
اقدامات عملی
5
مشاوره و درمان: اگر پزشک یا مشاور هستید، خدمات رایگان به این کودکان ارائه دهید (نذر تخصص).
اقدامات عملی
6
لباس عید: برایشان لباس نو بخرید تا در عید فطر مانند سایر کودکان شاد باشند.
اقدامات عملی
7
مهارتآموزی: اگر صاحب فن هستید، به آنها مهارت یاد دهید تا در آینده شغل بهتری داشته باشند.
اقدامات عملی
8
شناسایی خانواده: با کمک موسسات خیریه، خانوادههایشان را شناسایی و به آنها کمک کنید تا کودک مجبور به کار نباشد.
اقدامات عملی
9
برخورد مهربانانه: گاهی یک سلام گرم و یک خدا قوت، بزرگترین هدیه برای کودکی است که همیشه نادیده گرفته شده.
اقدامات عملی
10
حمایت از NGOها: به موسساتی که تخصصی روی کودکان کار فعالیت میکنند، کمک مالی کنید.
اقدامات عملی
نگرش دینی
1
کودک کار، امانت خداست؛ بیتفاوت رد شدن از کنار او، با مسلمانی سازگار نیست.
نگرش دینی
2
امام حسن (ع) با فقرا همسفره میشدند؛ ما چقدر حاضریم غرورمان را بشکنیم و با این کودکان حرف بزنیم؟
نگرش دینی
3
نیت کنید هر کمکی که میکنید، ثوابش هدیه به روح امام حسن (ع) باشد تا برکتش صدچندان شود.
نگرش دینی
4
اکرام کودک کار، فقط پول دادن نیست؛ بلکه برگرداندن حس ارزشمندی به اوست.
نگرش دینی
5
صدقه دادن به کودک کار، دفع بلا از فرزندان خودمان است.
نگرش دینی
6
در شب میلاد کریم اهل بیت، کریمانه با کوچکترین اعضای زحمتکش جامعه برخورد کنیم.
نگرش دینی
7
خداوند روزیرسان است، اما ما را وسیله قرار داده تا کرامت انسانی این کودکان حفظ شود.
نگرش دینی
8
امام علی (ع) و امام حسن (ع) پدر یتیمان و بیپناهان بودند؛ شیعه باید راه پدرش را برود.
نگرش دینی
9
اشک کودک کار، عرش خدا را میلرزاند؛ با محبت، اشکشان را پاک کنیم.
نگرش دینی
10
خدمت به خلق، دروازه ورود به قرب الهی است.
نگرش دینی
داستانگونه
1
علی کوچولو داشت فال میفروخت. یک آقا آمد و همه فالهایش را خرید و گفت: این عیدی امام حسن (ع) به توست. برو خانه افطار کن.
داستانگونه
2
دختری سر چهارراه گل میفروخت. خانمی شیشه ماشین را پایین داد و به جای خریدن گل، یک روسری قشنگ و یک جعبه شیرینی به او داد و گفت: عیدت مبارک عزیزم.
داستانگونه
3
مردی نذر کرد به نیت امام حسن (ع)، دندانهای خراب ۵ کودک کار را رایگان درست کند. لبخند زیبای آنها بهترین پاداشش بود.
داستانگونه
4
جوانی تصمیم گرفت هر پنجشنبه به بچههای کورههای آجرپزی درس بدهد. حالا خیلی از آنها باسواد شدهاند.
داستانگونه
5
پدری که دستش تنگ بود، اما از کودک واکسی خواست کفشهایش را واکس بزند و دو برابر پول داد تا دل بچه شاد شود.
داستانگونه
نکات حقوقی و اجتماعی
1
پول نقد دادن مستقیم گاهی باعث سوءاستفاده باندها میشود؛ بهتر است کمک غیرنقدی یا حمایت از طریق موسسات باشد.
نکات حقوقی و اجتماعی
2
کودک کار مجرم نیست، قربانی شرایط است. با او مثل مجرم برخورد نکنیم.
نکات حقوقی و اجتماعی
3
حق تحصیل، حق بازی و حق سلامت، حقوق اولیه این کودکان است که باید مطالبه شود.
نکات حقوقی و اجتماعی
4
گزارش موارد کودکآزاری به اورژانس اجتماعی (۱۲۳) یک وظیفه شهروندی است.
نکات حقوقی و اجتماعی
5
خرید کردن از آنها بهتر از گداپروری است، چون حس کار و تلاش را تقویت میکند.
نکات حقوقی و اجتماعی
6
ترویج فرهنگ بیمه برای کودکان کار و خانوادههایشان.
نکات حقوقی و اجتماعی
7
فشار اجتماعی برای اجرای قوانین حمایت از کودکان.
نکات حقوقی و اجتماعی
8
آگاهسازی جامعه درباره تفاوت «کودک کار» و «کودک خیابانی».
نکات حقوقی و اجتماعی
9
مسئولیت اجتماعی شرکتها (CSR) باید به سمت حمایت از این قشر هدایت شود.
نکات حقوقی و اجتماعی
10
هدف نهایی باید حذف کار کودک باشد، نه ساماندهی آن؛ اما فعلاً حمایت واجب است.
نکات حقوقی و اجتماعی
دعای خیر
1
خدایا هیچ کودکی را حسرتبهدلِ یک وعده غذای گرم نگذار.
دعای خیر
2
بارالها! شانههای کوچک کودکان کار، تحمل بارهای سنگین را ندارد؛ خودت پناهشان باش.
دعای خیر
3
یا کریم اهل بیت! به ما توفیق بده تا خنده را به لبهای این فرشتگان خاکآلود بیاوریم.
دعای خیر
4
خدایا! ریشه فقر را بخشکان تا کودکانمان کودکی کنند، نه کارگری.
دعای خیر
5
الهی! دستهای کوچکشان را که پینه بسته، در دستهای مهربانت بگیر.
دعای خیر
حفظ کرامت انسانی: درس بزرگ مکتب حسنی
یکی از مهمترین آموزههای امام حسن مجتبی (ع)، حفظ آبروی نیازمند است. ایشان طوری کمک میکردند که فرد احساس خجالت نکند. در برخورد با کودکان کار، این اصل بسیار حیاتی است. خرید کردن از آنها با احترام، یا کمک کردن به گونهای که عزت نفسشان خدشهدار نشود (مثلاً در قالب جایزه یا عیدی)، تاسی عملی به سیره کریم اهل بیت است. هدف فقط سیر کردن شکم نیست، بلکه سیراب کردن روح تشنه محبت و احترام است.
نذر فرهنگی و آموزشی: ماهیگیری یاد بدهیم
بسیاری از کودکان کار بااستعداد هستند اما به دلیل فقر ترک تحصیل کردهاند. بهترین نذری که میتوان در شب میلاد امام دانایی و کرامت انجام داد، حمایت تحصیلی از این کودکان است. تهیه تبلت، لوازم تحریر، یا پرداخت شهریه کلاسهای آموزشی، آینده این کودکان را تغییر میدهد. این نوع کمک، اثری ماندگار دارد و نسلهای بعدی را نیز نجات میدهد.
تغذیه سالم برای جسمهای خسته
کودکان کار ساعتهای طولانی در معرض آلودگی و گرما یا سرما هستند و اغلب دچار سوءتغذیه میباشند. در ماه رمضان و به نیت اطعام امام حسن (ع)، تهیه پکهای تغذیه سالم (شامل میوه، شیر، آجیل) و توزیع آن بین این کودکان، اقدامی بسیار پسندیده است. این کار هم ثواب افطاری دادن را دارد و هم به سلامت جسمی این قشر آسیبپذیر کمک میکند.
تمایز بین باندها و نیازمندان واقعی
یک چالش در کمک به کودکان کار، وجود باندهای مافیایی است. با این حال، نباید به بهانه وجود باندها، صورت مسئله را پاک کرد. راهکار صحیح، حمایت از طریق سازمانهای مردمنهاد (NGO) معتبر است که پروندههای این کودکان را بررسی کرده و مستقیماً به خانوادههایشان کمک میکنند. همچنین کمکهای غیرنقدی (کالا و خدمات) کمتر مورد سوءاستفاده قرار میگیرد.
مسئولیت اجتماعی ما در قبال «کودکیِ» برباد رفته
کودکان کار، قربانیان بیعدالتی اجتماعی هستند. هر یک از ما به عنوان عضو جامعه، در قبال آنها مسئولیم. بیتفاوت رد شدن از کنار کودکی که بار سنگین حمل میکند، قلب را سخت میکند. نگاه مهربان، کلام محبتآمیز و هر قدم کوچکی برای بهبود وضعیت آنها، در پیشگاه خداوند و امام زمان (عج) ثبت میشود. میلاد امام حسن (ع) تلنگری است تا به یاد بیاوریم همه کودکان، فرزندان این سرزمین و امانت الهی هستند.
سوالات متداول
آیا پول دادن به کودکان کار کار درستی است؟
نظر کارشناسان متفاوت است، اما اکثر موسسات خیریه توصیه میکنند به جای پول نقد، غذا یا کالا بدهید یا از طریق موسسات کمک کنید تا پول خرج اعتیاد والدین یا باندها نشود.
چگونه به نیت امام حسن (ع) به کودکان کار کمک کنیم؟
نذر کنید هزینه تحصیل یک کودک را بدهید یا برای چند کودک لباس و کفش نو بخرید.
بهترین برخورد با کودک کاری که اصرار به فروش دارد چیست؟
با احترام و لبخند پاسخ دهید. اگر نیاز دارید بخرید، و اگر نه، با مهربانی رد کنید و توهین نکنید.
آیا موسساتی برای حمایت از کودکان کار وجود دارد؟
بله، موسساتی مثل جمعیت امام علی (در گذشته)، خانه ایرانی، و بنیاد کودک و انجمن حمایت از حقوق کودکان فعال هستند.
ثواب خوشحال کردن کودک کار چقدر است؟
پیامبر (ص) فرمودند: «محبوبترین اعمال نزد خدا، شاد کردن دل مومن است» و کودکان معصومترین مومنان هستند.
آیا کودکان کار روزه میگیرند؟
بسیاری از آنها به دلیل ضعف جسمی و کار سخت نمیتوانند روزه بگیرند، اما دلی پاک دارند.
چطور بفهمیم کودک کار نیاز واقعی دارد یا عضو باند است؟
تشخیص سخت است، اما ظاهر رنجور و دستان پینه بسته دروغ نمیگویند. در هر حال محبت کردن ضرری ندارد.
آیا میتوانیم کودکان کار را به خانه دعوت کنیم؟
به دلایل امنیتی و تربیتی، بهتر است کمکها در بیرون از منزل یا از طریق خیریهها باشد.
نقش دولت در قبال کودکان کار چیست؟
دولت طبق قانون وظیفه ساماندهی، آموزش و حمایت از خانوادههای این کودکان را دارد.
شعار «کار کودک ممنوع» یعنی چه؟
یعنی هیچ کودکی نباید مجبور باشد برای زنده ماندن، کودکیاش را بفروشد و از تحصیل باز بماند.