این حدیث شریف که از مشهورترین سخنان پیامبر اکرم (ص) است، فلسفه وجودی و هدف نهایی بعثت را بیان میکند. پیامبر میفرمایند که من برانگیخته نشدم مگر برای اینکه کرامتهای اخلاقی و فضایل انسانی را به کمال برسانم. این نشان میدهد که تمام دستورات دینی، نماز، روزه و احکام، ابزاری برای رسیدن به قله اخلاق و انسانیت هستند.
اخلاق به معنای عادات و رفتارهاست، اما مکارم اخلاق درجهای بالاتر و والاتر است. مکارم اخلاق یعنی انجام کارهای بزرگوارانه که شاید از نظر عادی واجب نباشد، مانند بخشیدن کسی که به ما ظلم کرده، یا نیکی کردن به کسی که به ما بدی کرده است. پیامبر آمد تا انسانها را به این سطح از بزرگواری برساند.
خداوند در قرآن پیامبر را با صفت خلق عظیم ستوده است. رفتار پیامبر با مردم، خانواده و حتی دشمنان، تجلی عملی مکارم اخلاق بود. ایشان با نرمخویی و مهربانی توانستند دلهای سخت و جاهلی را نرم کنند و جامعهای متمدن بر پایه ارزشهای اخلاقی بنا نهند.
در دنیای مدرن که گاهی اخلاقیات کمرنگ میشود، این حدیث راهنمای روشنی برای زندگی ماست. استفاده از این شعار در بیوگرافی شبکههای اجتماعی یا سرلوحه کار قرار دادن آن، یادآور این نکته است که هویت واقعی یک مسلمان با اخلاق او سنجیده میشود، نه صرفاً با ظاهر یا ادعایش.
بعثت پیامبر یک انقلاب بزرگ اخلاقی در تاریخ بشریت بود. این رویداد، معیارهای ارزشگذاری را تغییر داد. اگر در جاهلیت قدرت و ثروت ارزش بود، اسلام تقوا و خوشاخلاقی را معیار برتری قرار داد. جشن مبعث، جشن پاسداشت این ارزشهای والای انسانی است.
