در ساعت ۲۰:۳۰ روز هفتم تیرماه ۱۳۶۰، طی جلسهای در دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی در سرچشمه تهران، بمبی قوی منفجر شد. این بمبگذاری توسط عوامل نفوذی سازمان مجاهدین خلق (منافقین) انجام گرفت و منجر به شهادت آیتالله دکتر بهشتی، رئیس دیوان عالی کشور، به همراه ۴ وزیر، ۱۲ معاون وزیر و ۲۷ نماینده مجلس و تعدادی دیگر از اعضای حزب شد. شدت انفجار به حدی بود که سقف بتنی سالن کنفرانس فرو ریخت و بسیاری از پیکرها قابل شناسایی نبودند.
هدف منافقین از این ترور
گروهک تروریستی منافقین با تحلیلهای غلط، تصور میکردند با حذف فیزیکی مهرههای کلیدی و تئوریسینهای انقلاب، نظام جمهوری اسلامی دچار فروپاشی خواهد شد. آنها شهید بهشتی را به عنوان «شاهمهره» نظام هدف قرار دادند. اما برخلاف تصور آنها، این واقعه باعث انسجام بیشتر مردم و طرد کامل جریان نفاق از جامعه ایران شد.
پیام تاریخی امام خمینی (ره)
امام خمینی (ره) پس از این فاجعه در پیامی تاریخی فرمودند: «ملت ایران در این فاجعه بزرگ ۷۲ تن بیگناه به عدد شهدای کربلا از دست داد.» ایشان با تعابیر بلندی از شهید بهشتی یاد کردند و او را «یک ملت» نامیدند. این پیام آبی بر آتش خشم مردم بود و مسیر آینده انقلاب را روشن کرد.
شهدای شاخص هفتم تیر
در میان شهدای هفتم تیر، چهرههای برجستهای حضور داشتند. شهید محمدعلی فیاضبخش (وزیر مشاور و سرپرست بهزیستی)، شهید موسی کلانتری (وزیر راه و ترابری)، شهید حسن عباسپور (وزیر نیرو) و شهید محمود قندی (وزیر پست و تلگراف) از جمله وزرای شهید بودند. همچنین روحانیون مبارزی چون شهید محمد منتظری و شهید غلامحسین حقانی نیز در این واقعه آسمانی شدند.
یادمان شهدای هفتم تیر
محل انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی در محله سرچشمه تهران، اکنون به عنوان «مجموعه فرهنگی یادمان شهدای هفتم تیر» بازسازی شده است. مزار این شهیدان والامقام عمدتاً در قطعه ۷۲ تن بهشت زهرا (س) تهران قرار دارد که زیارتگاه عاشقان انقلاب و محلی برای تجدید میثاق با آرمانهای شهداست.
سوالات متداول
واقعه هفتم تیر در چه سالی اتفاق افتاد؟
این واقعه در شامگاه ۷ تیر سال ۱۳۶۰ هجری شمسی رخ داد.
عامل اصلی بمبگذاری هفتم تیر چه کسی بود؟
محمدرضا کلاهی صمدی، عامل نفوذی منافقین که مسئول تاسیسات حزب بود، بمب را جاسازی و فرار کرد.
شهید بهشتی در زمان شهادت چه مسئولیتی داشت؟
ایشان رئیس دیوان عالی کشور (بالاترین مقام قضایی) و دبیرکل حزب جمهوری اسلامی بودند.
چرا به شهدای هفتم تیر ۷۲ تن میگویند؟
تعداد دقیق شهدا در برخی منابع متفاوت ذکر شده اما به دلیل تقارن نمادین با یاران امام حسین (ع)، عدد ۷۲ مشهور شده است.
جمله معروف امام درباره شهید بهشتی چیست؟
«بهشتی مظلوم زیست و مظلوم مرد و خار در چشم دشمنان اسلام بود.»
آیا شهید بهشتی در قانون اساسی نقش داشت؟
بله، ایشان نایب رئیس مجلس خبرگان قانون اساسی بودند و نقش اصلی را در تدوین و مدیریت جلسات تصویب قانون اساسی داشتند.
پیامد سیاسی هفتم تیر چه بود؟
حذف کامل بنیصدر و لیبرالها از صحنه سیاسی، رسوایی منافقین و یکپارچگی حاکمیت در خط امام.
چه کسانی در جلسه هفتم تیر زنده ماندند؟
تعدادی از اعضا که در قسمتهای دیگر ساختمان بودند یا زودتر جلسه را ترک کردند زنده ماندند، و برخی مجروحین که نجات یافتند.
موضوع جلسه حزب در شب هفتم تیر چه بود؟
موضوع جلسه بررسی تورم و گرانی بود، اما به درخواست اعضا بحث به انتخابات ریاست جمهوری آینده و شرایط سیاسی روز تغییر یافت.
آرامگاه شهدای هفتم تیر کجاست؟
اکثر این شهدا در قطعه ۷۲ تن بهشت زهرای تهران در کنار هم به خاک سپرده شدهاند.