کمتر از یک سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی، امام خمینی (ره) با درک عمیق از اینکه وابستگی کشور ریشه در بیسوادی دارد، در هفتم دی ماه ۱۳۵۸ فرمانی صادر کردند که منجر به تشکیل نهضت سوادآموزی شد. ایشان در این پیام با جملات کوبندهای مانند «مایه شرمساری است که در کشوری که مهد علم و ادب بوده... اشخاص بیسواد وجود داشته باشد»، تمام ملت را به قیام علیه جهل فراخواندند.
ویژگی بارز فرمان امام، مردمی کردن آموزش بود. ایشان نفرمودند دولت موظف است، بلکه فرمودند «تمام بیسوادان برای یادگیری و تمام خواهران و برادران باسواد برای یاد دادن بپاخیزند». این استراتژی باعث شد تا سوادآموزی به دورترین روستاها و عشایر نفوذ کند و به یک حرکت جهادی و مردمی تبدیل شود.
تشکیل نهضت سوادآموزی، اقدامی در راستای برقراری عدالت اجتماعی بود. پیش از انقلاب، شکاف عظیمی بین سواد شهرنشینان و روستاییان و همچنین مردان و زنان وجود داشت. فرمان امام با تمرکز بر محرومین و مستضعفین، این فاصله طبقاتی آموزشی را به شدت کاهش داد و کرامت انسانی را احیا کرد.
در شرایطی که کشور درگیر بحرانهای اوایل انقلاب و توطئههای دشمنان بود، امام با صدور این فرمان نشان دادند که مبارزه با دشمن خارجی نباید ما را از دشمن داخلی (جهل و بیسوادی) غافل کند. این نگاه استراتژیک، زیربنای توسعه نیروی انسانی کشور در دهههای بعد شد.
امروزه با تغییر تعریف سواد، رسالت نهضت نیز تغییر کرده است. اگر دیروز خواندن و نوشتن هدف بود، امروز سواد رسانهای، دیجیتال و مهارتهای زندگی مد نظر است. گرامیداشت ۷ دی، فرصتی برای بازخوانی اندیشههای امام و تطبیق آن با نیازهای روز جامعه در گام دوم انقلاب است.
