روز اول ماه رجب، دروازه ورود به فصل نیایش (رجب، شعبان و رمضان) است. اعمال این روز به گونهای طراحی شدهاند که انسان را از آلودگیهای گذشته پاک کرده (با غسل و استغفار) و برای دریافت رحمت الهی آماده میکنند. روزهداری در این روز، تمرین خویشتنداری و تقویت اراده برای ماههای آینده است.
در روایات معتبر شیعه، زیارت امام حسین (ع) در روز اول ماه رجب همسنگ حج و عمره شمرده شده است. این زیارت نشانه تجدید بیعت با آرمانهای سیدالشهدا و پیوند زدن شروع سال معنوی با نام اباعبدالله است. زیارت از راه دور با گفتن «صلی الله علیک یا اباعبدالله» نیز کفایت میکند.
یکی از اعمال ویژه ماه رجب که پیامبر (ص) به سلمان فارسی آموختند، نمازی است که در اول، نیمه و آخر ماه خوانده میشود. خواندن بخش اول این نماز در روز اول رجب، ثواب آمرزش تمام گناهان و ایمنی از عذاب قبر را دارد. کیفیت آن 10 رکعت است که در هر رکعت بعد از حمد، 3 بار سوره توحید و 3 بار سوره کافرون خوانده میشود.
این دعا که از امام صادق (ع) نقل شده، کوتاه اما بسیار پرمغز است و خواندن آن بعد از هر نماز واجب در طول ماه رجب (شروع از روز اول) توصیه شده است. این دعا امید به رحمت بیپایان خدا را در دل زنده میکند.
برای کسانی که توانایی روزه گرفتن در روز اول رجب را ندارند، تسبیحاتی وارد شده است که ثواب روزه را دارد. گفتن صد مرتبه: «سُبْحَانَ الْإِلَهِ الْجَلِیلِ سُبْحَانَ مَنْ لَا یَنْبَغِی التَّسْبِیحُ إِلَّا لَهُ...» جایگزین معنوی روزه برای معذوران است.
