مرام تختی، مرام امیرالمومنین (ع) بود. او آموخته بود که قدرت بدون اخلاق، ارزشی ندارد. در ۱۷ دی، بیایید درس فتوت را مرور کنیم.
اخلاقی_آموزشی
2
تختی به ما یاد داد که خم شدن برای بوسیدن دست مادر، و خم شدن برای بلند کردن افتاده، تنها جاهایی است که پهلوان باید خم شود.
اخلاقی_آموزشی
3
جوانمردی یعنی وقتی حریف مصدوم است، تو هم با یک پا کشتی بگیری تا عدالت رعایت شود. این درس بزرگ تختی به تاریخ ورزش بود.
اخلاقی_آموزشی
4
پهلوانی به سینه ستبر و بازوی کلفت نیست؛ به دلی است که برای مردم میتپد. تختی پهلوان بود چون درد مردم، درد او بود.
اخلاقی_آموزشی
5
تختی نشان داد که مدال طلا زنگ میزند، اما نام نیک و عمل خیر تا ابد صیقلی و درخشان میماند.
اخلاقی_آموزشی
6
در زلزله بوئین زهرا، تختی ثابت کرد که پهلوان واقعی کسی است که در روزهای سخت، بار غم مردم را به دوش بکشد، نه هالترهای سنگین را.
اخلاقی_آموزشی
7
مرام پهلوانی یعنی خودت را نبینی تا دیگران دیده شوند. تختی بارها از سکوهای قهرمانی پایین آمد تا در کنار مردم کوچه و بازار راه برود.
اخلاقی_آموزشی
8
ادب تختی در برابر پیشکسوتان و مردم، کلاس درسی است برای ورزشکاران امروز. او هرگز دچار غرور نشد و همیشه سر به زیر بود.
اخلاقی_آموزشی
9
تختی شدن محال است، اما تختیوار زندگی کردن آرزوی هر مردی است. راه او راه صداقت، پاکی و خدمت به خلق بود.
اخلاقی_آموزشی
10
جوانمردی تختی مرز نمیشناخت؛ چه در برابر حریف روسی، چه در برابر هموطن نیازمند. او انسان بود به معنای کامل کلمه.
اخلاقی_آموزشی
داستانی_کوتاه
1
روزی که تختی در بازار تهران راه افتاد تا برای زلزلهزدگان کمک جمع کند، حتی پیرزنی که تمام داراییاش چند تخممرغ بود، آنها را در سبد تختی گذاشت. این یعنی اعتماد به پهلوانی.
داستانی_کوتاه
2
میگویند وقتی تختی وارد سالن میشد، مردم بیشتر از آنکه برای کشتیاش دست بزنند، برای ادبش صلوات میفرستادند. او قهرمان قلبها بود.
داستانی_کوتاه
3
حریف بلغاریاش میگفت: وقتی با تختی دست دادم، فهمیدم با یک کوه مهربانی روبرو هستم، نه یک جنگجو. او مرا شکست داد، اما قلبم را تسخیر کرد.
داستانی_کوتاه
4
تختی وقتی دید حریفش مادر پیرش را آورده تا مسابقه را ببیند، جوری کشتی گرفت که حریف جلوی مادرش تحقیر نشود. این یعنی اوج معرفت.
داستانی_کوتاه
5
در المپیک، وقتی پرچم ایران بالا میرفت، تختی اشک میریخت؛ نه برای مدال خودش، بلکه برای شادی مردمی که چشمانتظار پیروزیاش بودند.
داستانی_کوتاه
کوتاه_پندآموز
1
تختی باش، حتی اگر مدال نگیری.
کوتاه_پندآموز
2
پهلوان یعنی کسی که زمین خورده را بلند کند.
کوتاه_پندآموز
3
قدرت در بازو نیست، در گذشت است.
کوتاه_پندآموز
4
تختی نماد «افتادگی آموز اگر طالب فیضی» بود.
کوتاه_پندآموز
5
مدالها میروند، مرام میماند.
کوتاه_پندآموز
6
تختی زنده است چون خوبی زنده است.
کوتاه_پندآموز
7
درس تختی: اول انسان باش، بعد قهرمان.
کوتاه_پندآموز
8
پهلوانِ سفرههای خالی، نه سکوهای جهانی.
کوتاه_پندآموز
9
تختی شدن افسانه نیست، تمرین آدمیت است.
کوتاه_پندآموز
10
مرامش، بزرگترین مدالش بود.
کوتاه_پندآموز
تفاوت قهرمانی و پهلوانی
در فرهنگ ایرانی، قهرمان (Champion) کسی است که در مسابقه پیروز میشود، اما پهلوان (Hero) کسی است که بر نفس خود پیروز شده و حامی مردم است. تختی تجسم عینی این تفاوت بود. او بارها قهرمان شد، اما مردم او را به خاطر پهلوانیاش دوست داشتند. متون مربوط به ۱۷ دی باید بر این تمایز ظریف و مهم تاکید کنند.
ماجرای زلزله بوئینزهرا
یکی از ماندگارترین تصاویر زندگی تختی، حضور او در جمعآوری کمک برای زلزلهزدگان بوئینزهرا در سال ۱۳۴۱ است. در حالی که مردم به نهادهای رسمی بیاعتماد بودند، تختی با اعتبار خود به میدان آمد و سیلی از کمکهای مردمی را به سمت مناطق زلزلهزده سرازیر کرد. این رخداد نماد سرمایه اجتماعی یک پهلوان است.
ادب و تواضع تختی
خاطرات زیادی از برخورد متواضعانه تختی با مردم کوچه و بازار نقل شده است. او هرگز به مردم پشت نمیکرد، با حوصله به حرفهایشان گوش میداد و در سلام کردن پیشدستی میکرد. این «ادب» در کنار قدرت بدنی، شخصیتی کاریزماتیک و محبوب از او ساخته بود.
جوانمردی در میدان نبرد
رفتار تختی با الکساندر مدوید (حریف روس) که پایش آسیب دیده بود، در تاریخ ورزش جهان بینظیر است. تختی نه تنها از نقطه ضعف حریف سوءاستفاده نکرد، بلکه مراعات او را هم کرد. این رفتار جوانمردانه (Fair Play) باید به عنوان الگویی برای ورزشکاران امروزی مطرح شود.
تختی و سیاست
تختی پهلوانی بود که نسبت به ظلم و استبداد بیتفاوت نبود. او با عضویت در جبهه ملی و حمایت از مصدق، هزینه سیاسی داد و از سوی حکومت تحت فشار قرار گرفت. پهلوانی او در عرصه اجتماعی به معنای «صدای مردم بودن» بود.
سوالات متداول
معروفترین صفت تختی چیست؟
جوانمردی و مردمداری.
تختی در زلزله بوئین زهرا چه کرد؟
با راهپیمایی در خیابانهای تهران و جمعآوری کمکهای مردمی، حماسهای از همبستگی ملی آفرید.
چرا تختی با یک پا با حریف روسی کشتی گرفت؟
چون فهمید پای دیگر حریف مصدوم است و نخواست ناجوانمردانه پیروز شود (البته این روایت نمادین است، در واقعیت او به پای مصدوم حمله نکرد).
آیا تختی ثروتمند بود؟
خیر، او زندگی سادهای داشت و حتی حقوقش قطع شده بود، اما هرچه داشت به فقرا میبخشید.
لقب پوریای ولی زمان برای چه کسی است؟
برای غلامرضا تختی به دلیل شباهت مرامش با پوریای ولی.
تختی چگونه با مردم رفتار میکرد؟
با نهایت تواضع، خاکساری و لبخند همیشگی.
آیا تختی اهل نماز بود؟
بله، او فردی مذهبی و معتقد بود و به زیارت امام رضا (ع) ارادت داشت.
درس اصلی زندگی تختی چیست؟
اینکه محبوبیت واقعی با فتح قلبها به دست میآید، نه با فتح سکوها.
رابطه تختی با آیت الله طالقانی چگونه بود؟
رابطهای نزدیک و ارادتمندانه داشت و در فعالیتهای اجتماعی با روحانیون مبارز همراه بود.
چرا نام تختی ماندگار شد؟
چون او خود را وقف مردم کرد و هیچگاه خودش را از مردم جدا ندانست.