اعتکاف در لغت به معنی حبس کردن نفس است و در اصطلاح شرعی، توقف در مسجد برای بندگی. یکی از مهمترین آثار این عبادت، آمرزش گناهان است. روایات متعددی از پیامبر (ص) و ائمه (ع) وجود دارد که تصریح میکنند معتکف پس از پایان اعتکاف، از گناهان پاک میشود، همانند روزی که از مادر متولد شده است. این «تولد دوباره» فرصتی است برای جبران گذشته و ساختن آیندهای روشن.
پاک شدن گناهان موهبتی بزرگ است، اما حفظ این پاکی هنری بزرگتر است. شیطان که در ایام اعتکاف رانده شده بود، پس از آن با نیروی بیشتری برای وسوسه میآید. داشتن برنامه معنوی، ارتباط مستمر با مسجد، و پرهیز از موقعیتهای گناهآلود (مثل برخی جمعهای دوستانه یا فضای مجازی ناسالم) برای حفظ این دستاورد ضروری است.
اعتکاف بهترین بستر برای «توبه نصوح» (توبه خالص و بازگشتناپذیر) است. گریههای شبانه، مناجاتهای سحر و روزهداری، قلب را نرم و آماده پذیرش توبه میکند. تبریک گفتن به معتکفین بخاطر این پاکی، نوعی یادآوری ارزش این توبه است تا فرد قدر خود را بداند و ارزان نفروشد.
وقتی گروهی از افراد جامعه در اعتکاف پاک میشوند و با انرژی مثبت و معنوی به جامعه بازمیگردند، فضای عمومی جامعه نیز تلطیف میشود. این افراد مانند فیلترهای تصفیه، معنویت را در محل کار، تحصیل و خانواده پخش میکنند و باعث کاهش آسیبهای اجتماعی میشوند.
این عبارت مشهور در روایات که میفرماید «مانند کسی که از مادر متولد شده»، اوج بشارت به معتکفین است. یعنی تمام سیاهیها، حقاللهها (که خدا بخشیده) و تیرگیهای روح پاک شده و انسان به فطرت اصلی خود بازگشته است. این بزرگترین دستاورد یک سفر سه روزه روحانی است.
