شاخص گلیسمی یا نمایه قندی، معیاری است که نشان میدهد هر ماده غذایی با چه سرعتی قند خون را افزایش میدهد. غذاهای با شاخص گلیسمی پایین (مثل غلات کامل، حبوبات و اکثر سبزیجات) باعث افزایش تدریجی قند خون میشوند و برای افراد دیابتی بسیار مناسبتر از غذاهای با شاخص بالا (مثل نان سفید، برنج سفید و شیرینیها) هستند.
فیبرهای غذایی که در میوهها، سبزیجات و غلات سبوسدار یافت میشوند، قابل هضم نیستند و باعث میشوند قند غذا دیرتر جذب خون شود. مصرف روزانه فیبر کافی نه تنها به کنترل قند خون کمک میکند، بلکه باعث احساس سیری طولانیمدت و کاهش کلسترول بد خون میشود.
یک روش ساده برای تنظیم وعدههای غذایی، استفاده از مدل بشقاب سلامت است. در این روش، نیمی از بشقاب با سبزیجات غیرنشاستهای، یک چهارم با منابع پروتئینی (مرغ، ماهی، گوشت لخم) و یک چهارم باقیمانده با کربوهیدراتهای پیچیده (غلات سبوسدار) پر میشود. این روش نیاز به کالریشماری پیچیده ندارد.
برای بیماران دیابتی، به ویژه کسانی که انسولین یا داروهای کاهنده قند مصرف میکنند، نظم در ساعت غذا خوردن حیاتی است. حذف وعدهها یا دیر غذا خوردن میتواند منجر به افت شدید قند خون (هیپوگلیسمی) شود که بسیار خطرناک است. میانوعدههای منظم نیز از نوسانات شدید قند جلوگیری میکنند.
در بسیاری از موارد، دیابت نوع ۲ با اضافه وزن و چاقی شکمی مرتبط است. کاهش حتی ۵ تا ۱۰ درصد از وزن بدن میتواند تاثیر چشمگیری در بهبود حساسیت به انسولین و کنترل قند خون داشته باشد. رژیم غذایی صحیح همراه با فعالیت بدنی، کلید اصلی درمان غیردارویی دیابت است.
