پختن حلوا و پخش خرما در پنجشنبه آخر سال، ریشه در فرهنگ ایرانی و باورهای مذهبی دارد. شیرینی حلوا نماد شیرین کامی روح متوفی و انرژیبخش بودن آن برای زندگان (برای عبادت و دعا) است. همچنین بوی برخاسته از تفت دادن آرد حلوا، در باور عامه نوعی دعوت خیر و دفع انرژیهای منفی تلقی میشد.
بهترین زمان عصر پنجشنبه (شب جمعه) است که طبق روایات، اموات آزاد میشوند و به دیدار بازماندگان میآیند. توزیع خیرات در قبرستانها، مساجد و یا بین نیازمندان محل، بیشترین ثواب را دارد. اولویت با رساندن خیرات به دست افراد مستحق و فقراست.
بسیاری از بانوان ایرانی هنگام پختن حلوای خیرات، با وضو هستند و رو به قبله میایستند. همزمان با تفت دادن آرد، سورههای یاسین، فاتحه و توحید را زمزمه میکنند و اشک میریزند. این نیت پاک و فضای معنوی، تاثیر خیرات را چندین برابر میکند.
علاوه بر خوراکی، انجام کارهای عامالمنفعه مانند کاشت درخت، اهدای کتاب به کتابخانه، یا کمک به آزادی زندانیان در پنجشنبه آخر سال، به عنوان صدقه جاریه محسوب میشود که ثواب آن تا سالها برای متوفی نوشته میشود.
خوردن خیرات به تنهایی ثوابی برای مرده ندارد، مگر اینکه خورنده پس از خوردن، «خدا بیامرزد» بگوید یا فاتحه و صلواتی بفرستد. بنابراین درخواست دعا از گیرندگان خیرات، بخشی مهم از این آیین است.
