آیا به فطریه خمس تعلق می‌گیرد؟ 1404

فطریه یکی از واجبات مالی است که باید در پایان ماه رمضان پرداخت شود و ماهیت آن زکات است.

به طور کلی، پولی که برای فطریه کنار گذاشته می‌شود، اگر از درآمد همان سال باشد و سر سال خمسی نگذشته باشد، خمس ندارد.

اگر پولی که می‌خواهید به عنوان فطریه بدهید، یک سال از زمان به دست آوردنش گذشته باشد، اول باید خمس آن را بدهید.

خمس و زکات دو واجب جداگانه هستند؛ نمی‌توان یکی را به جای دیگری حساب کرد یا از مالِ مشمولِ خمس، بدون پرداخت خمس، زکات داد.

در محاسبه خمس فطریه، نیت کنار گذاشتن پول مهم است؛ آیا این پول از مخارج سال جاری است یا پس‌انداز سنواتی؟

اگر گندم یا برنجی را برای فطریه کنار گذاشته‌اید که از خرید آن یک سال گذشته، باید خمس آن را بپردازید و سپس مابقی را فطریه دهید.

کنار گذاشتن پول فطریه در شب عید، آن را از ملکیت شما خارج می‌کند (به احتیاط واجب)، لذا اگر همان شب پرداخت نشود و سال خمسی برسد، خمس ندارد (چون مال فقراست).

اگر کسی خمس مالش را ندهد و با آن فطریه بدهد، مدیون خمس است و در واقع تصرف در مال امام (ع) و سادات کرده است.

بهترین راه برای دوری از شبهه، پرداخت فطریه از درآمد جاری (حقوق همان ماه) است که مشمول خمس نمی‌شود.

اگر شک دارید که پولی مشمول خمس است یا نه، بنا را بر عدم خمس بگذارید مگر اینکه یقین به تعلق خمس داشته باشید.

سوال: آیا می‌توانم از پولی که خمسش را نداده‌ام، فطریه بدهم؟ جواب: تصرف در مال خمس نداده جایز نیست، ابتدا باید خمس آن را محاسبه و پرداخت کنید.

سوال: اگر فطریه را کنار بگذارم و چند روز بماند تا به فقیر بدهم، خمس تعلق می‌گیرد؟ جواب: خیر، به محض کنار گذاشتن (عزل) به نیت فطریه، از اموال شما خارج می‌شود.

سوال: آیا به هدیه‌ای که برای فطریه استفاده می‌کنم خمس تعلق می‌گیرد؟ جواب: طبق نظر اکثر مراجع، هدیه خمس ندارد (مگر اینکه سال بگذرد و زیاد بیاید که اختلافی است)، اما اگر همان موقع خرج فطریه شود خمس ندارد.

سوال: آیا فطریه جزء مؤونه سال حساب می‌شود؟ جواب: بله، فطریه جزء مخارج سالیانه است و از درآمد بین سال کسر می‌شود و خمس ندارد.

سوال: اگر کسی اصلا اهل خمس نیست، فطریه‌اش صحیح است؟ جواب: فطریه صحیح است اما ذمه او نسبت به خمس همچنان مشغول است.

فکر کنید خمس مالیات بر پس‌انداز است و فطریه مالیات بر بدن؛ این دو جای هم را نمی‌گیرند.

پولی که توی جیبتان است و تازه حقوق گرفتید: خمس ندارد، فطریه را راحت بدهید.

پولی که یک سال در کمد مانده: اول خمسش را بدهید (20 درصد)، بعد از بقیه اش فطریه بدهید.

عزل کردن فطریه یعنی: شب عید پول را جدا کنید و بگویید این مال فطریه است؛ این پول دیگر مال شما نیست که خمس داشته باشد.

مهم نیت شما و زمان کسب درآمد است.

برخی مراجع معتقدند اگر عین مال متعلق خمس باشد (مثل برنجی که مانده)، پرداخت فطریه از آن بدون دادن خمس، اشکال دارد.

در صورتی که حاکم شرع اجازه دهد، می‌توان خمس را به ذمه گرفت و فطریه را کامل پرداخت کرد (دست‌گردان).

خمس مربوط به مازاد درآمد است، اما فطریه مربوط به اصلِ هزینه‌های واجب زندگی است.

توجه داشته باشید که فطریه زکات است و مصارف آن خاص است (فقرا)، اما خمس نیمی سهم امام و نیمی سهم سادات است.

رعایت ترتیب: اگر سال خمسی شما دقیقاً روز عید فطر است، اول خمس را حساب کنید، چون فطریه جزء مخارج سال قبل محسوب می‌شود.