وداع با شب قدر نباید به معنای پایان معنویت باشد. مهمترین چالش، حفظ «حال خوش معنوی» و «دستاوردهای اخلاقی» این شبها در طول سال است. شیطان که در ماه رمضان در غل و زنجیر بود، پس از این ماه تلاش میکند تا نورانیت کسب شده را از بین ببرد. مراقبه، محاسبه نفس روزانه و ادامه دادن عبادات حداقلی (مثل نماز اول وقت)، راهکارهای حفظ این گنجینه است.
یکی از مکاید شیطان این است که به انسان القا کند «تو بخشیده نشدی» یا «اعمالت قبول نشد» تا او را ناامید کند. در لحظات وداع با شب قدر، باید با «حسن ظن» به خدا نگاه کرد. پیامبر (ص) فرمودند: «بدبختترین مردم کسی است که ماه رمضان بگذرد و گمان کند خدا او را نبخشیده است.» امید به کرامت خدا، خود یک عبادت بزرگ است.
امام سجاد (ع) دعای بسیار سوزناک و پرمغزی در وداع با ماه رمضان دارند (دعای ۴۵ صحیفه سجادیه). ایشان با ماه رمضان مانند یک دوست عزیز صحبت میکنند و از فراق آن نالهمیزنند. خواندن فرازهایی از این دعا در پایان شبهای قدر و آخر ماه رمضان، برای تلطیف روح و درک عظمت آنچه از دست میدهیم، بسیار موثر است.
بسیاری میپرسند از کجا بفهمیم اعمالمان قبول شده؟ بزرگان دین فرمودهاند: «نشانه قبولی اعمال، تغییر در رفتار است.» اگر پس از شب قدر، تنفر از گناه در شما بیشتر شد، به نماز راغبتر شدید و اخلاقتان با مردم بهتر شد، بدانید که شب قدر را درک کردهاید و اعمالتان مهر قبولی خورده است.
اگر کسی احساس میکند شبهای قدر را به خوبی درک نکرده، نباید ناامید شود. در روایات آمده است که خداوند در هر شب از ماه رمضان، هزاران نفر را از آتش آزاد میکند و در شب عید فطر، به اندازه تمام ماه میبخشد. روزهای باقیمانده ماه رمضان و به ویژه شب و روز عید فطر، فرصت نهایی برای جاماندگان است.
