روز جهانی باد (Global Wind Day) هر ساله در ۱۵ ژوئن برگزار میشود. این رویداد بینالمللی توسط شورای جهانی انرژی باد (GWEC) و انجمن انرژی بادی اروپا سازماندهی شده است. هدف از این روز، افزایش آگاهی عمومی درباره قدرت باد به عنوان یک منبع انرژی پاک، تجدیدپذیر و بیپایان است که میتواند جایگزین سوختهای فسیلی شود، آلودگی هوا را کاهش دهد و به مقابله با تغییرات اقلیمی کمک کند.
ایران یکی از قدیمیترین تمدنهایی است که از نیروی باد استفاده کرده است. آسیابهای بادی عمودی در منطقه نشتیفان (خواف) در استان خراسان رضوی، شاهکاری از مهندسی باستان هستند که قدمتشان به قبل از اسلام باز میگردد. این سازهها که به «آسباد» معروفند، برای آرد کردن گندم با استفاده از بادهای قوی ۱۲۰ روزه سیستان طراحی شدهاند و نشاندهنده هوش نیاکان ما در سازگاری با اقلیم سخت هستند.
انرژی بادی یکی از پاکترین و ارزانترین روشهای تولید برق در جهان است. توربینهای بادی هیچگونه گاز گلخانهای یا آلودگی آبی تولید نمیکنند. مزارع بادی فضای کمی روی زمین اشغال میکنند و کشاورزی میتواند در اطراف پایههای توربین ادامه یابد. همچنین، انرژی بادی باعث ایجاد اشتغال محلی در زمینه نصب، نگهداری و ساخت قطعات میشود.
شهر منجیل در استان گیلان به دلیل وزش بادهای دائمی، یکی از معروفترین مراکز تولید انرژی بادی در ایران است. نیروگاه بادی منجیل و سیاهپوش با توربینهای سفیدرنگ عظیم خود، منظرهای آشنا برای مسافران شمال است. علاوه بر منجیل، مناطق دیگری مانند بینالود در خراسان و مناطقی در قزوین و سیستان و بلوچستان نیز پتانسیل بالایی برای احداث مزارع بادی دارند.
توربینهای بادی عملکردی معکوس پنکه دارند. پنکه از برق استفاده میکند تا باد تولید کند، اما توربین از باد استفاده میکند تا برق تولید کند. وزش باد باعث چرخش پرههای توربین میشود. این چرخش یک شفت متصل به ژنراتور را میچرخاند و در نهایت انرژی جنبشی باد به الکتریسیته تبدیل شده و وارد شبکه برق میشود.
