مطالعات علمی ثابت کردهاند که وضعیت روحی و روانی بیمار تاثیر مستقیمی بر سیستم ایمنی بدن و پاسخدهی به درمانهای سرطان دارد. امید، خوشبینی و حفظ روحیه جنگندگی، باعث ترشح هورمونهای مثبت و کاهش هورمونهای استرس میشود که میتواند روند رشد سلولهای سرطانی را کند کرده و عوارض جانبی شیمیدرمانی را کاهش دهد. بنابراین، «امید» تنها یک واژه زیبا نیست، بلکه بخشی حیاتی از پروتکل درمانی است.
چگونه به یک بیمار سرطانی امید بدهیم؟
بهترین راه امید دادن، «حضور موثر» است. به جای گفتن جملات کلیشهای مثل «همه چیز درست میشه»، شنونده خوبی برای ترسها و دردهایشان باشیم و به آنها اطمینان دهیم که تنها نیستند. یادآوری توانمندیهای گذشته، درگیر کردن آنها در تصمیمگیریهای روزمره، و پرهیز از نگاههای ترحمآمیز، به بیمار حس کنترل و قدرت میدهد. همچنین، صحبت درباره برنامههای آینده (کوتاه مدت و بلند مدت) به آنها انگیزه مبارزه میبخشد.
نقش توکل و معنویت در مبارزه با بیماری
ارتباط با منبع لایزال الهی، لنگرگاهی مطمئن در طوفان بیماری است. نیایش، دعا و توکل (سپردن نتیجه به خدا ضمن تلاش برای درمان)، باری سنگین از اضطراب را از دوش بیمار و خانوادهاش برمیدارد. در فرهنگ اسلامی و ایرانی، باور به حکمت خداوند و توسل به ائمه اطهار (ع)، منبع بیپایانی از آرامش و قدرت درونی است که بسیاری از بهبودیافتگان آن را عامل اصلی شفای خود میدانند.
داستانهای موفقیت؛ سوخت موتور امید
آشنایی با کسانی که توانستهاند بر سرطان غلبه کنند (Cancer Survivors)، یکی از قویترین روشهای تقویت روحیه است. دانستن اینکه دیگران همین مسیر سخت را طی کرده و اکنون زندگی سالم و شادی دارند، این پیام را به ناخودآگاه بیمار مخابره میکند که «پیروزی ممکن است». انجمنهای حمایتی و گروههای درمانی که بهبودیافتگان در آن حضور دارند، مکانهایی عالی برای تبادل این انرژی مثبت هستند.
مراقبت از سلامت روان مراقبین
امیدبخشی به بیمار، نیازمند مراقبی است که خود سرشار از انرژی باشد. خانواده و اطرافیان بیمار نیز دچار فشار روانی زیادی میشوند و اگر مراقب خود نباشند، دچار فرسودگی میشوند. استراحت کافی، تغذیه سالم، و کمک گرفتن از مشاور برای تخلیه هیجانات منفی، به مراقبین کمک میکند تا همچون کوه استوار بمانند و بتوانند منبع انرژی و امید برای عزیز بیمارشان باشند.
سوالات متداول
چطور به دوست سرطانی ام روحیه بدم؟
با او عادی رفتار کنید، شنونده خوبی باشید، در کارها به او کمک کنید و به جای نصیحت، به او بگویید «من کنارتم».
آیا روحیه بالا باعث درمان سرطان میشود؟
روحیه بالا سیستم ایمنی را تقویت میکند و تحمل عوارض درمان را آسانتر میکند که در نتیجه نهایی درمان بسیار موثر است.
چه جملاتی را نباید به بیمار سرطانی بگوییم؟
جملاتی مثل «میدونم چه حسی داری» (چون نمیدانید)، «این تقاص کارهای قبلیته»، یا داستان کسانی که فوت کردهاند را نگویید.
بهترین هدیه برای بیمار سرطانی چیست؟
کتابهای طنز یا صوتی، پتو یا لباس راحت و نرم، گل و گیاه (اگر منع پزشکی ندارد)، یا یک نامه دستنویس پرمهر.
چگونه ترس از مرگ را در بیمار کاهش دهیم؟
با تقویت باورهای معنوی، تمرکز بر زندگی در لحظه حال، و صحبت کردن با روانشناس متخصص انکولوژی.
آیا دعا واقعا در شفا تاثیر دارد؟
بله، دعا علاوه بر جنبه متافیزیکی، باعث آرامش عمیق ذهنی میشود که فیزیولوژی بدن را به سمت بهبودی سوق میدهد.
برای شیمی درمانی چه پیامی بفرستم؟
پیامهایی که قدرت او را یادآوری کند، مثل «تو از این دارو قویتری» یا «این قدمی برای پاکسازی بدنت است».
نقش خانواده در روحیه بیمار چیست؟
خانواده امنترین پناهگاه است. فضای خانه باید دور از تنش، پر از محبت و عادی باشد (نه مثل بیمارستان).
چطور با تغییرات ظاهری (ریزش مو) برخورد کنیم؟
به او یادآوری کنید که زیباییاش در نگاه و شخصیت اوست و این تغییرات موقتی و نشانه اثر کردن داروهاست.
از کجا داستانهای امیدبخش پیدا کنیم؟
وبسایتهای انجمنهای سرطان، کتابهای خاطرات بهبودیافتگان و مستندهای مرتبط منابع خوبی هستند.