«عَلاماتُ المُؤمِنِ خَمسٌ: صَلاةُ الإحدی وَ الخَمسینَ، وَ زِیارَةُ الأربَعینَ...»؛ نشانههای مومن پنج چیز است: خواندن ۵۱ رکعت نماز (واجب و نافله) در شبانه روز، زیارت اربعین، انگشتر به دست راست کردن، پیشانی بر خاک نهادن و بسم الله را بلند گفتن.
نشانههای_مومن
2
این حدیث معروفترین سند برای استحباب زیارت اربعین است که شیعیان به آن افتخار میکنند.
نشانههای_مومن
3
امام با این حدیث، هویت شیعه را با نمادهایی مثل زیارت اربعین و سجده بر خاک مشخص کردند.
نشانههای_مومن
توصیه_اخلاقی
1
«أُوصِیکُمْ بِتَقْوَی اللَّهِ وَ الْوَرَعِ فِی دِینِکُمْ...»؛ شما را سفارش میکنم به تقوای الهی، پرهیزکاری در دین، تلاش برای خدا، راستگویی، و بازگرداندن امانت به کسی که به شما اعتماد کرده (چه خوب باشد چه بد).
توصیه_اخلاقی
2
«کونُوا لَنا زَیْناً وَ لا تَکونُوا عَلَیْنا شَیْناً»؛ زینت ما باشید نه مایه ننگ و زشتی ما. طوری رفتار کنید که مردم بگویند: این ادبِ پیروان جعفری است.
توصیه_اخلاقی
3
با همسایگان خوشرفتاری کنید و سجدهها را طولانی کنید، زیرا این کارها باعث خوشحالی ما اهل بیت میشود.
توصیه_اخلاقی
اجتماعی
1
«خَصْلَتَانِ لَیْسَ فَوْقَهُمَا شَیْءٌ: اَلْإِیمَانُ بِاللَّهِ وَ نَفْعُ اَلْإِخْوَانِ»؛ دو خصلت است که بالاتر از آنها چیزی نیست: ایمان به خدا و سود رساندن به برادران (مردم).
اجتماعی
2
«مَنْ لَمْ یَتَّقِ وُجُوهَ النَّاسِ لَمْ یَتَّقِ اللَّهَ»؛ کسی که از مردم حیا نکند (و آبروی خود را جلوی مردم نبرد)، از خدا هم پروا نخواهد کرد.
اجتماعی
3
«بهترین برادر تو کسی است که خطای تو را فراموش کند و نیکی تو را به یاد داشته باشد.»
اجتماعی
عبادی
1
«لَیْسَتِ الْعِبَادَةُ کَثْرَةَ الصِّیَامِ وَ الصَّلَاةِ وَ إِنَّمَا الْعِبَادَةُ کَثْرَةُ التَّفَکُّرِ فِی أَمْرِ اللَّهِ»؛ عبادت به زیادی روزه و نماز نیست، بلکه عبادت (واقعی) تفکر بسیار در کار خداوند است.
عبادی
2
«رسیدن به خداوند سفری است که جز با مرکب شبزندهداری (نماز شب) نمیتوان به آن دست یافت.»
عبادی
3
«قلب احمق در زبان اوست و زبان حکیم در قلب اوست.» (یعنی مومن اول فکر میکند بعد حرف میزند).
عبادی
درباره_غیبت
1
«مَثَلُهُ مَثَلُ الْخِضْرِ...»؛ مَثَلِ فرزندم مهدی، مَثَلِ خضر است (در طول عمر). او غیبتی خواهد داشت که مردم در آن دچار حیرت میشوند و بسیاری هلاک میگردند، مگر کسی که خدا او را بر اعتقاد به امامت ثابت نگه دارد و توفیق دعا برای فرج به او بدهد.
درباره_غیبت
2
امام عسکری (ع) شیعیان را برای دوران سخت غیبت آماده میکردند و به صبر و دعا سفارش مینمودند.
درباره_غیبت
منشور سبک زندگی شیعی
احادیث امام حسن عسکری (ع) با وجود عمر کوتاه و شرایط سخت امنیتی، گنجینهای از دستورالعملهای اخلاقی و اجتماعی است. ایشان در نامههای خود به شیعیان (مثل نامه به علی بن بابویه)، یک مانیفست کامل برای سبک زندگی شیعی ارائه دادهاند که محور آن «زینت بودن برای اهل بیت» است. یعنی رفتار شیعه باید در جامعه به گونهای باشد که باعث آبروی ائمه شود.
حدیث نشانههای مومن و هویتسازی
حدیث معروف «علامات المومن خمس» یکی از استراتژیکترین بیانات امام عسکری (ع) است. در دورانی که فرقههای مختلف اسلامی زیاد شده بودند، امام با تعیین ۵ شاخصه ظاهری و باطنی (مثل زیارت اربعین و سجده بر خاک)، مرزبندی مشخصی برای شیعیان ترسیم کردند تا در هیاهوی تاریخ گم نشوند.
تاکید بر خدمت به مردم
در کلام امام عسکری (ع)، خدمت به مردم همردیف ایمان به خدا قرار گرفته است. ایشان «نفع رساندن به برادران» را بالاترین خصلت میدانند. این نگاه نشان میدهد که معنویت در مکتب اهل بیت، عزلتنشینی نیست، بلکه حضور فعال و مفید در اجتماع است.
تفکر؛ روح عبادت
امام یازدهم با جمله «عبادت به زیادی نماز و روزه نیست، بلکه به تفکر است»، خطر سطحینگری و قشریگری را گوشزد کردند. عبادت بدون تفکر و معرفت، در تندبادهای شبهات دوام نمیآورد. تفکر در امر خدا، ایمان را ریشهدار میکند.
آمادگی برای عصر غیبت
بخش مهمی از احادیث امام عسکری (ع) معطوف به معرفی امام زمان (عج) و وظایف شیعیان در عصر غیبت است. ایشان بر «ثبات قدم»، «دعا برای فرج» و «مراجعه به فقها» تاکید داشتند تا شیعه در دوران حیرت دچار انحراف نشود.
سوالات متداول
مهمترین حدیث امام عسکری درباره اربعین چیست؟
حدیث «علامات المومن خمس» که زیارت اربعین را یکی از ۵ نشانه شیعه میداند.
منظور از «کونوا لنا زینا» چیست؟
یعنی با رفتار خوب، اخلاق خوش و امانتداری، باعث سربلندی و آبروی ما اهل بیت باشید.
بهترین خصلت از نظر امام عسکری چیست؟
ایمان به خدا و سود رساندن به مردم.
امام درباره نماز شب چه فرمودند؟
فرمودند رسیدن به خدا سفری است که بدون مرکب شبزندهداری ممکن نیست.
نظر امام درباره جدال و شوخی چیست؟
فرمودند: «جدال مکن که ارزشت میرود و شوخی (بیجا) مکن که بر تو جری میشوند.»
نشانه آدم احمق در کلام امام چیست؟
کسی که قلبش در زبانش باشد (یعنی بدون فکر حرف بزند).
آیا امام عسکری نامه مکتوب داشتند؟
بله، نامههای ایشان به علی بن بابویه قمی و مردم نیشابور از اسناد مهم شیعه است.
چرا زیارت اربعین نشانه مومن است؟
چون تجدید عهد با آرمانهای کربلاست و فقط شیعیان خاص بر آن مداومت دارند.
نماز ۵۱ رکعت یعنی چه؟
مجموع ۱۷ رکعت نماز واجب و ۳۴ رکعت نماز نافله (مستحبی) در شبانه روز.
وصیت امام عسکری به شیعیان چه بود؟
تقوا، پارسایی، راستگویی، امانتداری و خوشرفتاری با همسایگان.