نامه امام حسن عسکری (ع) به علی بن بابویه قمی (پدر شیخ صدوق)، یکی از مهمترین اسناد روایی شیعه است که در آستانه غیبت کبری صادر شده است. در این نامه، امام با علم به شرایط سخت دوران غیبت، شیعیان را به صبر، تقوا و انتظار فرج دعوت میکنند. این نامه در واقع وصیتنامهای اخلاقی و اعتقادی است که وظایف منتظران را در زمان نبودِ امام ظاهر، مشخص میکند.
یکی از فرازهای تکاندهنده این نامه، تاکید مؤکد امام بر نماز شب است. ایشان میفرمایند: «بر تو باد به نماز شب، همانا کسی که نماز شب را ترک کند از ما نیست». این جمله نشاندهنده اهمیت ارتباط شبانه با خداوند در حفظ ایمان و استقامت در مسیر حق است، بهویژه در دورانهایی که فتنهها و تاریکیها زیاد میشود.
امام در این نامه، صبر و انتظار فرج را در کنار هم مطرح میکنند. این نشان میدهد که انتظار فرج، یک حالت انفعالی نیست، بلکه نیازمند صبر و استقامت فعال در برابر ناملایمات است. امام با بشارت به ظهور فرزندشان (مهدی موعود)، نور امید را در دل علی بن بابویه و تمام شیعیان زنده نگه میدارند و آنها را به پایداری تا آن روز وعده داده شده فرامیخوانند.
علاوه بر توصیههای عبادی، امام نکات ریز اخلاقی و اجتماعی را نیز متذکر میشوند. سفارش به عفو و گذشت، فرو بردن خشم، و نیکی به برادران دینی، نشاندهنده این است که شیعه واقعی باید در جامعه نماد اخلاق و مهربانی باشد. امام میخواهند جامعه شیعی در دوران غیبت، جامعهای متحد، مهربان و اخلاقمدار باشد.
خطاب قرار دادن علی بن بابویه توسط امام معصوم با تعابیری محبتآمیز، نشاندهنده مقام والای این عالم بزرگوار است. امام او را «شیخ ما» و «معتمد ما» خطاب میکنند که نشانگر نقش محوری علما و فقها در هدایت جامعه در دوران عدم دسترسی مستقیم به امام معصوم است.
