امشب شب پنجم است، اما بوی مدینه میآید. بوی غربت مردی که در خانه خودش هم غریب بود و حالا فرزندانش در کربلا غوغا کردهاند.
غمگین
2
حسن جان، اگر در کربلا نبودی، اما عبدالله و قاسمات نگذاشتند جای خالیات حس شود. امان از دلت که حتی تابوتت هم تیرباران شد.
غمگین
3
کریم اهل بیت، سفرهدار مدینه، امشب مهمان سفره کربلاست. غربت حسن (ع) در مدینه تمام نشد، در کربلا با شهادت جگرگوشههایش ادامه یافت.
غمگین
4
غریب یعنی حسن (ع)، که صلحش قیام کربلا را ساخت و پسرانش در عاشورا حماسه آفریدند. امشب روضه حسن (ع) و حسین (ع) یکی میشود.
غمگین
5
ای غریب مدینه، امشب عبداللهات دستش را سپر بلای عمو کرد تا ثابت کند خون حسن (ع) در رگهایش میجوشد. سلام بر تو و یتیمان حماسهساز تو.
غمگین
زبان حال
1
داداش حسین، عبداللهام را به تو سپردم. نکند در گودال تنها بمانی و یادگار من زنده باشد. امشب شب یتیمنوازی توست.
زبان حال
2
حسین جان، آمدم تا غربتم را با غربتت شریک شوم. مدینه کوچه داشت، کربلا گودال دارد. امان از دل زینب که شاهد هر دو بود.
زبان حال
3
من حسنم، همان که صبرش کمر دشمن را شکست. حالا پسرانم آمدهاند تا سکوت مرا با شمشیرهایشان فریاد بزنند.
زبان حال
4
یا اباعبدالله، امانت برادرت حسن (ع) دارد پرپر میشود. عبدالله دستش را داد تا دست تو بسته نشود.
زبان حال
5
امشب صدای حسن (ع) در دشت کربلا میپیچد: لا یوم کیومک یا اباعبدالله. برادر، هیچ روزی مثل روز تو نیست.
زبان حال
ادبی
1
صلح سرخ حسن (ع)، مقدمه قیام سرخ حسین (ع) بود. امشب این دو نور در افق کربلا به هم میرسند.
ادبی
2
غربت امام مجتبی (ع) درسی بزرگ به تاریخ داد: گاهی باید شمشیر در نیام باشد تا دین خدا حفظ شود، و فرزندانش ثابت کردند گاهی باید خون داد.
ادبی
3
در شب پنجم، روضه مدینه و کربلا گره میخورد. یکی تیر به تابوتش زدند، یکی نعل تازه بر پیکرش دواندند. امان از برادری.
ادبی
4
آقا جان، نامت غریب است، قبرت غریب است، اما عشقت در دلهای ما آشناست. امشب دلمان کبوتر بقیع میشود.
ادبی
5
عبدالله بن حسن، تجلی غیرت حسنی در میدان حسینی است. او نشان داد که مجتبی (ع) زنده است و هنوز مبارزه میکند.
ادبی
کوتاه
1
حسن جان، کربلا تجلیگاه صبر و غیرت توست.
کوتاه
2
غریب مدینه، امشب در کربلا میزبان است.
کوتاه
3
عبدالله، امضای امام حسن پای نامه عاشوراست.
کوتاه
4
شب پنجم، شب غربت کریم آل طاها.
کوتاه
5
یا حسن بن علی، دست ما را هم مثل عبدالله بگیر.
کوتاه
توسل
1
یا امام حسن مجتبی (ع)، ای کریم آل الله، دست خالی ما را در این شب عزیز پر کن. شما عادت به احسان دارید.
توسل
2
قسم به دستان بریده عبدالله، گره از کار ما باز کن ای مشکلگشای مدینه.
توسل
3
آقا جان، ما هم یتیمان آل محمدیم. نگاهی از سر لطف به مجلس ما بینداز.
توسل
4
ای که دشمنت را هم از کرم نوازش کردی، دوستانت را ناامید مکن. یا معز المومنین.
توسل
5
نذر کردم برای غربتت شمعی روشن کنم، شاید تاریکی بقیع و دلم کمی روشن شود. دستم را بگیر.
توسل
چرا شب پنجم محرم به نام امام حسن (ع) و عبدالله بن حسن است؟
در سنت عزاداری، هر شب محرم به یکی از بزرگان اختصاص دارد. شب پنجم معمولاً به نام عبدالله بن حسن (ع)، فرزند خردسال امام حسن مجتبی (ع) نامگذاری شده است. از آنجا که عبدالله یادگار برادر امام حسین (ع) بود و با فداکاری جان خود را سپر عمو کرد، یاد و نام امام حسن (ع) در این شب زنده میشود. این شب فرصتی است تا غربت امام مجتبی (ع) در مدینه و پیوند عمیق عاطفی میان حسنین (ع) بازخوانی شود.
نقش امام حسن (ع) در واقعه کربلا
اگرچه امام حسن مجتبی (ع) سالها پیش از واقعه عاشورا به شهادت رسیدند، اما نقش ایشان در زمینهسازی قیام عاشورا غیرقابل انکار است. صلح هوشمندانه ایشان چهره نفاق بنیامیه را آشکار کرد و زمینه را برای قیام برادر فراهم ساخت. علاوه بر این، حضور فرزندان شجاع ایشان مانند قاسم، عبدالله و حسن مثنی در کربلا، نشاندهنده حضور معنوی و جریانی مکتب حسنی در حماسه حسینی است.
ماجرای شهادت عبدالله بن حسن (ع)
عبدالله بن حسن کودکی حدودا یازده ساله بود که در روز عاشورا وقتی دید عمویش امام حسین (ع) در گودال قتلگاه محاصره شده، نتوانست در خیمه بماند. او با شتاب خود را به عمو رساند و وقتی دشمن قصد ضربه زدن به امام را داشت، دست کوچک خود را سپر کرد. دستش قطع شد و در آغوش عمو به شهادت رسید. این صحنه اوج مظلومیت و وفاداری خاندان پیامبر را نشان میدهد.
غربت امام حسن (ع)؛ از مدینه تا کربلا
امام حسن (ع) در طول حیاتشان با خیانت یاران و تهمت دشمنان مواجه بودند و لقب «غریب مدینه» گرفتند. اوج این غربت در هنگام تشییع جنازه ایشان بود که تابوتشان تیرباران شد. در کربلا نیز، غربت ایشان در چهره فرزندان یتیمش دیده میشد. شب پنجم محرم، پل ارتباطی میان غمهای بقیع و مصائب کربلاست و دل عزاداران را بین این دو حرم روانه میکند.
درسهای تربیتی از عبدالله بن حسن برای نوجوانان
شخصیت عبدالله بن حسن (ع) الگویی بینظیر برای نوجوانان است. او با وجود سن کم، بصیرتی بالا داشت و تشخیص داد که دفاع از ولی خدا زمان و سن نمیشناسد. شجاعت، غیرت دینی و محبت عمیق به خانواده و رهبر، از ویژگیهای بارز این شهید نوجوان است که باید در تربیت نسل جدید مورد توجه قرار گیرد.
سوالات متداول
چرا به امام حسن (ع) کریم اهل بیت میگویند؟
به دلیل بخشندگی بیمانند ایشان که چندین بار تمام اموال یا نیمی از دارایی خود را در راه خدا به فقرا بخشیدند.
نسبت عبدالله بن حسن با قاسم بن حسن چیست؟
هر دو فرزندان امام حسن مجتبی (ع) و برادر هستند که در کربلا حضور داشتند و شهید شدند.
قاتل عبدالله بن حسن که بود؟
در مقاتل نام حرملة بن کاهل اسدی یا ابجر بن کعب به عنوان قاتل یا کسی که دست ایشان را قطع کرد آمده است.
آیا امام حسن (ع) وصیتی درباره کربلا داشتند؟
بله، ایشان به برادرشان امام حسین (ع) و فرزندانشان سفارش کرده بودند که در سختیها حامی یکدیگر باشند و فرزندانش را برای یاری عمو تربیت کرده بودند.
ذکر معروف شب پنجم محرم چیست؟
یا حسن بن علی ایها المجتبی و روضههای مربوط به گودال و عبدالله.
معنی غریب الغربا برای امام حسن درست است؟
معمولا این لقب برای امام رضا (ع) استفاده میشود اما امام حسن (ع) نیز به دلیل خیانت نزدیکان و همسر، غریب وطن بودند.
سن عبدالله بن حسن هنگام شهادت چقدر بود؟
حدود 10 تا 11 سال ذکر شده است و هنوز به سن بلوغ نرسیده بودند.
چگونه میتوان غربت امام حسن را در هیئت نشان داد؟
با خواندن اشعار مربوط به بقیع، خاموش کردن چراغها به یاد تاریکی بقیع و یادآوری مظلومیت ایشان در خانه خود.
رابطه امام حسین و عبدالله چگونه بود؟
امام حسین (ع) علاقه بسیار زیادی به یادگار برادر داشتند و عبدالله نیز عمو را مانند پدر دوست داشت و لحظهای از او جدا نمیشد.
پیام اخلاقی شب پنجم چیست؟
دفاع از ولایت سن و سال نمیشناسد و باید تا آخرین قطره خون پای امام زمان ایستاد.